Son yıllarda olağanüstü hal (OHAL) uygulamasına başvuran ve bu nedenle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne karşı yükümlülüklerine kısıtlama getiren (derogasyon) Avrupa Konseyi üyesi ülkeler Ukrayna, Fransa ve Türkiye hakkında hazırlanan bir rapor ve karar tasarısı Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) tarafından oy çoğunluğuyla kabul edildi.
AKPM tarafından Strasbourg’da kabul edilen kararda, Türkiye’deki darbe girişimi sert şekilde kınanmakla birlikte, bu girişim sonrası yürürlüğe koyulan OHAL uygulamasına “orantısız” olduğu gerekçesiyle son verilmesi istendi. Bu konuda Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri, Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi ve Venedik Komisyonu tarafından OHAL uygulamasının orantısızlığı konusunda alınan kararlar ve hazırlanan görüş raporları hatırlatıldı.
Orantısızlık vurgusu
Kararın Türkiye bölümünde, OHAL uygulamasının “orantısızlığına” gerekçe olarak, hükümete verilen “geniş yetkiler”, bu yetkilerin yasama ve yargı organlarının denetimine açık olmaması, OHAL süresinin “durumun gerektirdiğinin ötesine geçmesi”, OHAL kapsamında alınan önlemlerin gerçek ve tüzel kişiler üzerindeki “aşırı ve daimi etkisi” ve önlemlerden haksız yere zarar görenlerin başvurabileceği bir şikayet mekanizması yaratılmasındaki gecikme gösteriliyor.
Kararda Türk hükümetinden, OHAL çerçevesinde çıkarılan tüm kanun hükmünde kararnameler (KHK) konusunda Avrupa Konseyi genel sekreterini bilgilendirmesi, KHK ile işlerine son verilen kamu çalışanlarının durumunu ivedilikle gözden geçirmesi, gerekmedikçe yeni KHK çıkarmaması, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu’nun bağımsız, tarafsız ve saydam biçimde çalışmasını sağlaması isteniyor.
OHAL kapsamında alınan önlemler hakkında, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu gibi somut sonuçlar elde edilebilmesi için Avrupa Konseyi ile diyaloğa devam edilmesi de talep ediliyor. OHAL Komisyonu Avrupa Konseyi ve AİHM’nin tavsiyesi üzerine kurulmuştu.
AKPM sonuç olarak, Ankara’ya OHAL uygulamasına son verip, bu konuda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi yükümlülüklerine getirdiği derogasyonu geri çekmesi çağrısında bulunuyor.
Daha fazlasını okumak için: Türkiye raporuna OHAL damgası
AKP’den hayır, HDP’den evet
Karar 4’e karşı 110 oyla alındı, 7 üye çekimser kaldı. Oylamaya AKPM üyesi 18 Türk parlamenterden sadece 3’ü katıldı. AKP’li vekiller Yasin Aktay ve Mustafa Yeneroğlu karara karşı, HDP’li Ertuğrul Kürkçü ise karar lehinde oy verdi.
