2015’te Viyana’da imzalanan nükleer anlaşmanın Avrupalı tarafları Fransa, Birleşik Krallık ve Almanya, İran’ı nükleer anlaşmaya uymaya zorlamak için yeni bir hamlede bulundu.
Nükleer anlaşmadaki “anlaşmazlıkların çözümü mekanizmasını” devreye koyan üç ülke, yaptırımlar konusunda ise acele etmiyor.
Yapılan ortak açıklamada, üç ülkenin “İran’a karşı maksimum baskı uygulamayı hedefleyen kampanyaya dahil olmadığı” vurgulandı. Her üç ülke bu ifadelerle, ABD’nin yaptırım politikasına dahil olmak istemedikleri mesajını verdi.
ABD, Mayıs 2018’de nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekildikten sonra yaptırımlarla “maksimum baskı” politikasını hayata geçirmişti. ABD Başkanı Donald Trump bir çok kez Avrupa ülkelerin de anlaşmadan çekilmeye çağırmıştı.
Fransa’nın haftalardır bir gündeme getirdiği mekanizma, BM’nin İran’a yönelik yaptırımlarını da yeniden başlatabilir. Ancak her üç ülke yaptırımlar konusunda acele etmeyeceklerini ancak, nükleer anlaşmayı kurtarmak için İran’a baskı yapmak istediklerini belirtiyor.
İran yönetimi, ABD’nin 3 Ocak’ta Kudüs Gücü komutanı general Kasım Süleymani’yi Bağdat’ta öldürmesi ardından, 5 Ocak günü nükleer anlaşmadaki taahhütlerini azaltmayı öngören beşinci ve son aşamayı ilan etti. İran, nükleer yakıt üretiminde kullanılan santrifüj sayısında artık limit tanımayacaklarını bildirdi.
Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık dışişleri bakanları, İran’ın aldığı son tedbirlerden sonra “başka seçeneklerinin kalmadığını” belirtti. Paris, Londra ve Berlin, “Bu tarihi anlaşma ve nükleer çoğalmaya karşı katkılarının ortak güvenlik çıkarlarımıza hizmet ettiği ve kurallar üzerine kurulu uluslararası düzeni güçlendirdiğine inanmaya devam ediyoruz” dedi.
