Türkiye ekonomisi, bu yılın başlarında iki senelik bir durgunluğun ardından iyileşme sürecinde girmişti. Ancak koronavirüs krizinin patlak vermesiyle, Ankara yeniden başlayan ekonomik gerilemeyi ve son döviz krizini açıklamakta zorlanıyor.
Türkiye’nin ekonomik açıdan zayıflığı, yüksek borç seviyesi ve azalan döviz rezervlerinin yarattığı endişe nedeniyle spekülatörlerin bir kez daha Türk Liras’ını (TL) hedefe koymasına neden oldu.
Geçen hafta TL’de rekor değer kaybı yaşanırken Amerikan Doları 7 seviyesini aştı. Ardından toparlansa da bu yılın başına oranla TL’de halen Dolar karşısında yüzde yüzde 15 değer kaybı var. Bu sırada Türkiye Merkez Bankası, TL’deki değer kaybının önüne geçmek için Dolar ve Euro rezervlerini devreye soktu. Ayrıca Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) finans piyasalarını daha da kötüleştiren bir kararla Citigroup’a, UBS’e ve BNP Paribas’ya TL alım satımını yasakladı.
Sıkışma belirtileri var
BDDK üç bankaya işlem yapma yasağı getirmişti
İktidara yakın medya, TL’deki bu değer kaybından dolayı “Türkiye’ye zarar verme amacında olan yabancı güçleri” suçluyor. Bu durumu eleştirenlerse, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 17 yıllık iktidarının uzun bir diliminde başvurduğu bu komplo teorilerinin medya tarafından sürekli tekrarlandığı görüşünde.
DW’ye konuşan Melbourne Deakin Üniversitesi’nden İhsan Yılmaz, “Bu [anlayış] kendi sorunlarını tümüyle tespit etmeden, çöküşünü Batılı güçlere bağlayan Osmanlı İmparatorluğuna dayanıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Yılmaz’a göre, iktidar partisi AKP’nin 10 milyona yakın üyesinin faydalandığı Türkiye’deki mevcut siyasi patronaj sistemi, koronavirüs krizinden derinden etkilenenleri destekleyecek güçlü bir devlet yardım programı olmaması sebebiyle şimdilerde sıkışma sinyalleri vermeye başladı.
“Bütçe sıkıntısı var, işsizlik artıyor ve ihracat azalıyor” diyen Yılmaz, “Erdoğan neler olduğunu açıklayabilecek durumda değil. Bu sebeple de diyor ki: ‘Burada mağdur benim, onlar (yani batı) döviz kurlarını manipüle ederek paramızı çalıyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Yatırımcılar kaçıyor
Video izle 03:41 BDDK’ya tanınan yetkiyi uzmanlar nasıl yorumluyor?
Son yedi yılda yolsuzlukları görmezden gelen ve ülkedeki demokratik kurumları zayıflatan Erdoğan’ın bahsetmeyi unuttuğu şey ise Türkiye’ye yapılan doğrudan yabancı yatırımların tıpkı kendi iktidarı gibi düşüşe geçtiği.
“On yıl kadar önce, bu ‘emperyalistler’ Erdoğan’ın arkasındaydı” ifadesini kullanan Yılmaz “Eğer hukukun üstünlüğüne saygı göstermezseniz, uluslararası mahkemelerde alınan kararları tanımazsanız ve yabancı bankalarda kedi fare gibi oynarsanız, yatırımcılar size güvenmeyecektir” diye değerlendiriyor.
Erdoğan’ın ekonomik müdahaleleri ayrıca yatırımcıları da telaşlandırdı. Merkez Bankası Başkanı geçen yıl faiz oranlarını yeterince hızlı düşürmediği için Erdoğan tarafından kovulmuştu. Londra Ekonomi Üniversitesi’nden Orkun Saka, Erdoğan’ı bu yönüyle “alışılmışın dışında” ekonomik teorileri olan biri olarak tanımlıyor. Saka, “Erdoğan para biriminize olan ilgiyi arttırmak için faiz oranlarını da arttırmak gerektiğine inanmıyor. Bunun enflasyonu yükselteceğini düşünüyor” diye belirtiyor.
