İmam Rıza Ocağı evlatlarından ve katledilen Dede Veli Solmaz’ın oğlu Hüseyin Solmaz, Çorum Katliamı’na yol açan süreci anlattı. Solmaz, katliamın 12 Eylül’ü hazırlama projesi olduğunu kaydetti.
Gerici-faşist gruplar tarafından Çorum’da 1980 yılının haziran ve temmuz ayında yapılan saldırılar sonucu en az 57 yurttaş yaşamını yitirmiş, yüzlercesi de yaralanmıştı. Alevileri hedef alan saldırılar sonucu hukuken hiçbir dava da açılmamıştı.
Dönemin tanıklarından biri de Hüseyin Solmaz. Solmaz, katliamda öldürülen Dede Veli Solmaz’ın oğlu.
Solmaz, Çorum Katliamı sürecini anlattı. “Çorum Katliamı’na ve ondan sonraki olaylara sadece örgütsel olarak bakmak yanlış” diyen Solmaz, “Çorum olaylarına aslında ekonomik açısından bakmak lazım. Çünkü Çorum’un köylerindeki Aleviler, gelmiş, şehirdeki esnafın ekmeğine ortak olmaya kalkmış. Esas o noktadan bakmak lazım” değerlendirmesini yaptı.
“BİZİ KANDIRDILAR”
Dede Hüseyin Solmaz, Alevileri katledenler arasında yer alan bir kişiyle olan diyaloğunu da aktardı. Söz konusu kişinin, kendisine “Abi, bizi kandırdılar” dediğini aktaran Dede Hüseyin Solmaz, şunları söyledi:
“Fakir bir köyden bizim köye çalışmaya gelirlerdi. Bu köye ‘Yörük köyü’ derler. Yörük köyü derken; bunlar Sünni Yörükler… Bizim Antalya ya da Ege’deki gibi Yörük değil. Bunlar gelip bizim arazide çalışıyor.
Bu köyden bir çocuk bizim yıllarca çobanlığımızı yaptı, üç beş yıl kapımızda çalıştı. Bir gün başka bir sorundan dolayı birisi bize geldi. Bizde çalışan, çobanlık yapan çocuğun kardeşiymiş. Buna ‘Sizler bizim arazimize, tarlamıza gelip çalıştınız. Birinizin namusuna, birinizin malına canına bizden zarar veren var mı?’ dedim. Bana ne dedi biliyor musunuz? ‘Abi, bizi kandırdılar. Bize dediler ki Alevileri öldüreceksin, onların bağını, bahçesini, tarlasını size vereceğiz’ dedi.
Halk galeyana gelmiş ‘Alaattin Camii bombalandı’ yalanı ile senaryosu hayata geçirilmiş. Ve insanlar camiden çıkıp ‘500 Müslüman öldü, katledildi’ diye Alaattin Camiye doğru gidiyor. Gördüklerini, tanıdıklarını vuruyorlar, dövüyorlar. Bir kadın önlerine geçiyor ve ‘bunları niye götürüyorsunuz? Bunların ne suçu var?’ diye karşı koyuyor. Kadını da götürüp kuşuna diziyorlar. Onlar da öyle kandırılmış.”
“ÇORUM KATLİAMI ÜLKEYİ 12 EYLÜL’E HAZIRLAMA PROJESİYDİ”
Dede Hüseyin Solmaz, “Olaylara bakarken sadece bir taraflı ve örgütsel olarak bakmak yanlış olur. Çorum olaylarına ekonomik olarak da bakmak lazım” diyerek sözlerini şöyle sürdürdü:
“Aleviler yıllarca köyden şehre gelememiş. Osmanlı, Alevileri şehirlere koymamış. Zamanla Aleviler şehirlere yerleşmeye başlamış, zanaat dükkanları, yeni iş yerleri açmış. Birileri de bundan rahatsız olmuş. 12 Eylül’ü hazırlama projelerinin birisi de bu işte. Rahatsız olanlar kışkırtılmış. ‘Aleviler elinizden evinizi, ekmeğiniz alıyor, alacak’ zihniyeti yerleşmiş.
Mesela Çorum olayları sanıklarından 48 kişi kimdi biliyor musun? Muhacirler, Çerkesler, Yörükler ve göçmenler… Çorum’un yerli Türkleri yok. Hep dışardan gelmiş, hep böyle itilmiş insanlar.”
Rohat EMEKÇİ-İsmail SİVASLI/ÇORUM
