Rojava’da süren kadın ekonomi çalışmalarını değerlendiren Rojava Ekonomi Konseyi Eşbaşkan Yardımcısı Leman Heseno, savaş koşullarında Rojava’ya dönük ambargoya işaret ederek, ‘Her şeye rağmen kadın ekonomisi gelişiyor ve geliştirmekte kararlıyız’ dedi
Geçtiğimiz hafta Yunanistan’da gerçekleştirilen 2. Avrupa Akdeniz İşçi Toplantısı’na Skype üzerinden katılarak Rojava’daki kadın ekonomisinin gelişimine ilişkin sunum yapan Rojava Ekonomi Konseyi Eşbaşkan Yardımcısı Leman Heseno, Rojava’da kadın ekonomisindeki gelişim düzeyini ve yaşanan sorunları anlattı. Öncelikle katıldığı toplantıya dair bilgi veren Leman, toplantının ana konusunun özyönetimde işçi kolektifleri, kooperatifler, alternatif ekonomik ağlar olduğunu belirtti. Leman, toplantıda, Rojava’daki demokratik özerk sisteme, özerk sistem içinde ekonominin örgütlenmesine, özellikle de kadın ekonomisinin örgütlenmesine dönük büyük ilgi olduğunu kaydetti.
‘Kadın ekonomisi gelişiyor’
Rojava’da kadın ekonomisinin gelişim düzeyine değinen Leman, ekonomik faaliyetlerden uzaklaştırılan kadının yeni yeni ekonomiyle bağını güçlendirmeye başladığını dile getirdi. Rojava’daki ekonomik sistemin temelini tarımın oluşturduğuna işaret eden Leman, “Rojava’nın hemen birçok kentinde birçok tarım kooperatifi kuruldu. Zaten tarım, toplumun temel ekonomik çalışması ve Rojava toprakları da aslında tüm toplumu besleyecek ürün verecek kadar zengin. Hemen hemen bütün ekonomi çalışmalarında kadın yerini alıyor. Tüm alanlar kadınlara açık” diye konuştu.
‘Özgüven sorunu yaşanıyor’
Kadın ekonomisinin bir gelişme ivmesi yakalamış olmasına karşın hala bazı sorunların yaşandığını ifade eden Leman, şunlara dikkat çekti: “Kadın ekonomisini örgütlerken iki türlü sorunla karşılaştık ve karşılaşıyoruz. Birincisi tüm toplumun yaşadığı bir sorun olan kendi yaşamını idame edecek üretim bütünlüğünden uzaklaştırılmış olmaktı. Rejim bu konuda özel bir ekonomi politikası uygulamıştı. Örneğin rejim Rojava’da üretilen buğday için yüksek fiyatla alıp ekmeği merkezi fırınlarda üretip neredeyse bedava satıyordu. Böylece toplumu ekmeği üretmekten uzaklaştırmıştı ve rejim ekmeği kestiğinde toplum bir kriz yaşıyordu. Fakat toplumumuz ve kadınlar yavaş yavaş da olsa bütünlüklü bir üretim anlayışı ve ürünleriyle tanıştı. İkinci sorun ise kadınların ekonomik sistemimin temel birimlerinde kooperatiflerde yer almalarına karşın özgüven sorunlarından kaynaklı karar aşamalarında yer almak istememeleri. Yine de tüm bu sorunlara karşın sistemimiz bir düzeye ulaştı. Şu anda hemen her alanda kadınlar ekonomik üretim içinde ve özgün kadın kooperatifleri var.”
‘Kadın konseyi kurulacak’
Kadının ekonomik alanda karar alma noktasındaki güvensizliğinin devletçi sistemin, feodal toplum özelliklerinin yarattığı etkilerden bağımsız ele alınamayacağını kaydeden Leman, “Bu doğrultuda Rojava’da bir kadın eğitim sistemi var, akademiler var. Her komünün ve şehrin bir eğitim sistemi var. Ekonomi çalışmaları için bir kadın konseyi kurulacak. Önümüzdeki dönemde kendi eğitim sistemini de geliştirecek. Ekonomi akademilerimizde kadın birimleri var. Bunlar ekonomik sistemimizin oluşturulmasında önemli rol oynuyor” dedi.
Rojava’da kadın ekonomisini daha fazla geliştirmek amacıyla kooperatifleri yaygınlaştırmak istediklerini fakat bu konuda KDP’nin ambargo uyguladığını dile getiren Leman, şunları söyledi: “Toplumsal ekonomiyi ve kadın ekonomisini güçlendirmek için elimizdeki imkanları tarımdan, ticarete, farklı üretimlere kadar sonuna kadar değerlendirmeye çalışıyoruz. Fakat Rojava’da uzun bir savaş yürüdü ve uygulanan bir ambargo var. Bir tarafta DAİŞ ve çetelerin kuşatması, diğer tarafta açıktan Kürt düşmanlığı yapan Türk devleti var. Bunlar anlaşılır fakat PDK’nin de Semalka Sınır Kapısı’nı kullanarak üzerimize uyguladığı ekonomik ambargo toplumsal ekonominin gelişiminde olduğu gibi kadın ekonomisinin gelişimi önünde de engel oluşturuyor. Örneğin tarımı geliştirebilmek için gübre, teknik araçlar gerekiyor. Fakat Semelka’dan geçişi yasak olduğu için gelmiyor. Ve bütün bunlar projelerimizin gecikmesine neden oluyor. Yine de her şeye rağmen kadın ekonomisi gelişiyor ve geliştirmekte kararlıyız.”
Bêrîtan Sarya / Qamişlo-Anf
