Dersim’de yaşayan Gevher Adır, çocukluğuna dair Hızır orucu ve Hızır ayında pişirilen qavut geleneğini anlattı. Hızır orucunun köyde üç gün boyunca tutulduğunu belirten Adır, bu günlerin sadece aç kalmakla geçmediğini, aynı zamanda manevi bir atmosferin oluştuğu, dua ve niyazlarla dolu günler olduğunu ifade etti. Oruç açma ritüelinde herkesin evinde bulunan yemeklerle sofralar kurulduğunu, durumları iyi olanların daha çeşitli yemekler hazırladığını aktardı.

Hızır ayının en dikkat çekici geleneklerinden biri olan qavut yapımı ise Adır tarafından detaylı bir şekilde anlatıldı. Qavut, buğdayın yıkanıp kurutulması, sacda pişirilmesi ve el değirmeninde öğütülmesiyle hazırlanıyordu. Ancak bu gelenek yalnızca bir yiyecek yapımından ibaret değildi; aynı zamanda Hızır’ın izinin qavut üzerinde belireceğine dair bir inanç da taşıyordu. Adır, geçmişte qavut üzerinde çıkan işaretlerin o yıl ne tür olayların yaşanacağına dair yorumlandığını vurguladı.

Adır, dedelerinin cem erkânlarındaki rolüne ve onların keramet sahibi olduğuna inançlarına da değindi. Dedelerinin köydeki olayları önceden hissedebildiğini, ateşe girip çıkarken bir zarar görmediğini aktaran Adır, bu inancın köylüler arasında derin bir bağ oluşturduğunu belirtti. Ancak günümüzde bu geleneklerin ve inançların unutulmaya yüz tuttuğunu, insanların eski pratikleri yaşatmadığını dile getirdi.

Gevher Adır, geçmişte büyük bir inançla yapılan ritüellerin günümüzde aynı şekilde yaşatılmadığını ve köydeki birlik duygusunun zayıfladığını ifade etti. Hızır ayı, yalnızca bir ibadet zamanı değil, aynı zamanda paylaşım ve umudun canlı tutulduğu bir dönemdi. Adır’ın paylaştıkları, bu değerlerin yeniden hatırlanması gerektiğinin altını çiziyor.

Alevi inancında kutsal sayılan Hızır ayı, bereket ve umudun sembolü olarak kabul ediliyor. Arzuman Ocağı Evlatlarından Yol Yürütücüsü Ana Şehriban Mutluer, Hızır’ın darda kalanlara yetişen, ayrım gözetmeyen bir pir olduğunu belirtti. Mutluer, Hızır’ın yoksullardan yana olduğunu ve ihtiyaç sahiplerinin imdadına koştuğunu vurguladı. Aleviler, bu ayda oruç tutarak, cem erkânları gerçekleştirerek ve lokmalar paylaşarak Hızır’a olan inançlarını ifade ediyorlar.

Hızır’ın Alevi inancındaki yeri ve anlamı üzerine konuşan Mutluer, onu “boz atına binmiş, ak saçlı, nur yüzlü bir pir-i fani” olarak tanımladı. Hızır’ın, doğaya can veren ve geçtiği yerlere güzellik katan bir varlık olduğunu ifade eden Mutluer, onun sevgi, muhabbet, iyilik ve dürüstlük simgesi olduğunu belirtti. Hızır’ın yalnızca özü pak olanların çağrısına icabet ettiğini vurgulayarak, kötü niyetli olanların Hızır’ı çağırmasının mümkün olmadığını söyledi.

Üç gün süren Hızır orucunun amacını açıklayan Mutluer, Alevilerin bu oruçla Hızır’ın yardımını talep ettiklerini ifade etti. Hızır’ın, darda kalanın darına, zorda kalanın zarına yetişen bir varlık olduğuna dikkat çekerek, onun varlığının inançla hissedildiğini belirtti. Ayrıca, Suriye’de yaşanan zor koşullara da değinen Mutluer, orada yaşayanların imdadına Boz atlı Hızır’ın yetişmesini diledi.

Son olarak, Suriye’deki canların zor durumda olduğunu vurgulayan Mutluer, onların da Hızır’ın bereketinden yararlanmasını temenni etti. “Ecdadım Arzuman’ın niyazıyla Cenabı Hak onları zorda darda bırakmasın” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Rojava Jineoloji Akademisi, 26 Ocak 2026 tarihinde Kamışlı’da yayımladığı “Kuzey ve Doğu Suriye’de Savaş Suçları” başlıklı kapsamlı raporunda, 6 Ocak 2026 tarihinden itibaren Halep, Rakka, Tabka, Deir ez-Zor, Kobanî, Haseke ve Kamışlı bölgesinde sistematik savaş suçlarının işlendiğini duyurdu. Raporda, bu eylemlerin tesadüfi çatışma sonuçları olmadığı, aksine planlı bir savaş konsepti çerçevesinde yürütüldüğü vurgulandı.

Rapora göre, saldırılar 6 Ocak’ta Halep’in Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerinde başladı. Bu bölgelerdeki Elhasan Camisi, Şeyh Maksud Büyük Camisi ve çeşitli hastaneler gibi sivil alanlar hedef alındı. Ayrıca, HTŞ, IŞİD ve Türkiye destekli paramiliter gruplar tarafından gerçekleştirilen saldırılara dair fotoğraf ve video delilleri sunuldu.

8 Ocak’ta öğretmen Melek Halel Ali’nin, 9 Ocak’ta ise iki doktorun öldürülmesi gibi olaylar raporda yer aldı. Sivil ölümlerinin yanı sıra çocukların da hedef alındığı, Halep’te bir gün içinde üç kardeşin yaşamını yitirdiği belirtildi. Bu tür eylemler, uluslararası hukuk açısından savaş suçu olarak değerlendirildi.

Raporda, 21 Ocak’ta Rakka’da bir SDG savaşçısının cesedinin teşhir edilmesi gibi insanlık onurunu zedeleyen olaylar da kaydedildi. Ayrıca, Halep’te 278 sivilin kaçırıldığı, kadın ve çocukların bu kişiler arasında yer aldığı ifade edildi. Zorla göç ettirme ve evlerin yağmalanması gibi durumların da yaşandığı aktarıldı.

Rojava Jineoloji Akademisi, raporun sonunda uluslararası topluma çağrıda bulunarak, HTŞ tarafından işlendiği iddia edilen tüm savaş suçlarının bağımsız ve uluslararası mekanizmalarca soruşturulması gerektiğini belirtti. Sorumluların yargılanması ve uluslararası toplumun sessiz kalmaması gerektiği vurgulandı.

Fransa Alevi Kadınlar Birliği, Hızır Ayı dolayısıyla bir mesaj yayımladı. Açıklamada, Hızır’ın Alevi inancındaki derin anlamına ve toplumsal dayanışma çağrısına vurgu yapıldı. Hızır’ın, darda kalanların yoldaşı, umudun ve yeniden doğuşun simgesi olduğu ifade edildi. Hızır, yalnızca bir figür değil, aynı zamanda paylaşmanın, adaletin ve vicdanın sembolü olarak nitelendirildi.

Mesajda, Hızır Ayı’nın lokmayı bölüşmeyi, kimsenin aç ve yalnız kalmamasını hatırlattığı belirtildi. Bu dönemde tutulan Hızır oruçlarının, bedeni ve nefsin terbiye edilmesinin yanı sıra gönül arındırma ve toplumsal sorumluluk bilincini geliştirmeyi amaçladığı vurgulandı. Oruç ibadeti, Alevi inancında bir amaç değil, insanları bir araya getiren bir araç olarak değerlendirildi.

Hızır’ın, “Yetiş ya Hızır” diyen her canın umudu olduğunun altı çizildi. Zor zamanlarda birbirine Hızır olmanın, mazlumun yanında durmanın ve haksızlığa karşı sessiz kalmamanın önemi vurgulandı. Hızır Ayı’nın bireysel dileklerin ötesinde, toplumsal barış, eşitlik ve dayanışmanın güçlenmesi için bir çağrı olduğu ifade edildi.

Fransa Alevi Kadınlar Birliği, Hızır Ayı’nın lokmaların paylaşıldığı, gönüllerin birleştiği bir dönem olması temennisinde bulunarak, “Hızır yoldaşınız olsun” dedi.

Pir Hüseyin Bildik, Xızır Ayı’nın Alevi inancında önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayarak, bu ayın darda kalanların umudu, kırgınlıkların helalleştiği ve sevgi ile muhabbetin yeniden kurulduğu kutsal bir zaman dilimi olduğunu ifade etti. Bildik, Xızır’ın zor zamanlarda insanların yoldaşı ve yol göstericisi olarak kabul edildiğini belirtti.

Xızır Ayı’nın, Alevi toplumu için arınma, barışma ve paylaşma zamanı olduğunu dile getiren Bildik, bu ayda niyetlerin tutulduğunu ve kırgınlıkların giderildiğini kaydetti. “Bu ay yolumuzu yol eylediğimiz, halimizi hal eylediğimiz, arındığımız aydır” sözleriyle bu dönemin anlamını açıkladı.

Bildik, yakın geçmişte yaşanan depremler ve insanlık dramları gibi büyük acılara da dikkat çekti. Depremde yaşamını yitirenleri anarak, Xızır’ın bu zulmat dünyasında darda kalanların umudu ve vicdanı olduğunu ifade etti. Rojava ve Kobané’deki trajedilere de vurgu yaparak, soğukta yaşamını yitirenlerin anılarının mücadeleye ışık tutması gerektiğini belirtti.

Alevilikte Xızır inancının yol ve erkanın merkezinde yer aldığını belirten Bildik, Xızır’ın ilmin, hakikatin ve yaşamın kaynağı olduğunu ifade etti. “Xızır, cümle cana can veren, hakikate giden yolları aydınlatan bir delildir” diyerek, bu inancın önemini vurguladı.

Son olarak, toplumsal barış ve dayanışma çağrısında bulunan Bildik, Xızır Ayı vesilesiyle hastalara şifa, yoksullara derman ve darda kalanlara umut olunması gerektiğini belirtti. “Sevgi imanımız, muhabbet yolumuzdur. Bu yol cümle canlıyı can bilenlerin yoludur” diyerek konuşmasını tamamladı.

Mersin Cemevi Kadın Komisyonu, cemevlerini canlı tutmak için yürüttükleri gönüllü çalışmalarla dikkat çekiyor. Komisyon üyeleri Elif Şimşek ve Semra Turaç Çelik, kadınların cemevlerindeki rolünün önemine vurgu yaparak, kadınlara ve ailelere cemevlerine sahip çıkma çağrısında bulundu.

Elif Şimşek, cemevlerinin fiziksel mekanların ötesinde anlam taşıdığını belirterek, kadın emeğinin bu alanları ayakta tuttuğunu ifade etti. “Cemevi taştan, duvardan ibaret değildir. Biz kadınlar, gönüllü olarak buraya emek veriyoruz,” diyen Şimşek, kadınların etkinliklerde ve inanç ritüellerinde aktif rol aldığını aktardı.

Semra Turaç Çelik ise kadın dayanışmasının komisyon çalışmalarının temelini oluşturduğunu belirtti. Kadınların yanı sıra tüm canları kapsayan etkinlikler düzenlediklerini vurgulayan Çelik, “Cemevlerimizi yalnız bırakmamalıyız. Sadece etkinlik olduğu zamanlarda değil, her zaman gelip gitmeliyiz,” şeklinde konuştu. Çocukların cemevlerine getirilmesinin önemine de dikkat çekti.

Komisyon üyeleri, Hızır ayı, kadınlar günü ve Hıdırellez gibi etkinliklerle cemevlerini canlandırma hedefinde olduklarını ifade ederek, tüm kadınları cemevlerine davet etti. “Cemevi bizim her şeyimiz. Burayı kadınsız bırakmayın,” diyerek, kadınların cemevindeki varlıklarının ne denli önemli olduğunu vurguladılar.

Alevi kurumları, son dönemde bazı dizi filmlerde yer alan Alevi deyişlerinin kullanımıyla ilgili önemli bir açıklama yaptı. Alevi Bektaşi Federasyonu, Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu ve diğer birçok Alevi derneği, bu eserlerin özünden koparılarak ve genellikle inancın ruhuyla çelişen sahnelerde kullanıldığını belirtti. Yapılan açıklamada, bu durumun Alevi Bektaşi öğretisine aykırı olduğu vurgulandı.

Alevi deyişlerinin, şiddet ve mafyatik ilişkilerin yer aldığı anlatılarda kullanılması, Alevi toplumunun ibadet ve inanç hafızasını temsil eden bu eserleri olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Alevi Bektaşi edebiyatında her deyişin yaşamın bir yönüne dokunan önemli bir mesaj taşıdığı belirtilerek, bu tür kullanımların incitici sonuçlar doğurabileceği ifade edildi.

Alevi kurumları, yapımcıları, senaristleri ve eser sahiplerini, Alevi kültürüne ait sözlü mirası kullanırken daha dikkatli ve sorumlu olmaya davet etti. Açıklamada, inançsal değerlerin tarihsel bağlamından koparılmaması gerektiği vurgulanarak, bu konudaki hassasiyetin önemine dikkat çekildi.

Son olarak, Alevi kurumları, bu konudaki yaklaşımlarına saygı gösterilmeyen yapımcılara karşı boykot hakkını saklı tuttuklarını belirtti ve herkesin bu konuda duyarlı olmasını istedi.