İbrahim Kaypakkaya, bütün bir insanlığın komünizme doğru bilinçli yürüyüşünün, yüz küsur yıllık birinci evresine aittir. Yapıtları irdelendiğinde, o yaşlarda bir devrimciye göre, sahip olduğu bilgi birikimi ve analiz yeteneği dikkat çekiyor.

DERVİŞ CEMAL

Türkiye devrimci hareketinin önder kadrolarından İbrahim Kaypakkaya bundan 43 yıl önce 18 Mayıs 1972 tarihinde Diyarbakır’da işkenceyle katledildi. “Ser verip sır vermeyen” Kaypakkaya’nın bilinmeyen yazılarını “Fırtınalı Yıllarda İbrahim Kaypakkaya” adıyla kitaplaştıran yazar Emrah Cilasun ile Kaypakkaya’yı konuştuk. Tekin Yayınevi’nden çıkan kitap Kaypakkaya’nın yazıları ve mücadelesine yer veriliyor.

Kaypakkaya’nın bilinmeyen yazılarını uzun yılları kapsayan titiz bir çalışmayla derlediniz. Kaypakkaya’yı özgün kılan nedir?

Ünlü sözdür: “Marksizm karşıtlarıyla mücadele içinde gelişir.” Kaypakkaya’nın özgünlüğünü anlamak için ilkin, karşıtlarının ona karşı –fikri mücadele vermek yerine- ne gibi manevralara giriştiklerine bir bakalım. Mesela bir Doğu Perinçek’i ya da Halil Berktay’ı ele alalım. Kitapta, Kaypakkaya’nın biyografisinde yorum yapmadan örneklerini vermeye çalıştım: Perinçek, Kaypakkaya’yı tasfiye etmek için türlü manevralara baş vururken, ondan ilham alan Berktay daha da ileri gidip, örgüt içerisinde Kaypakkaya’nın öldürülmesini talep edebilmiştir. Bunlar aslında keskinleşmiş bir çelişkinin sadece tezahürleridir. İyi ama bu çelişkiler nedir ve nasıl keskinleşmiştir? Burası irdelenirse Kaypakkaya’nın gerçek özgünlüğü sanırım o zaman anlaşılır.

Bakın eğri oturup doğru konuşalım. 1966’da Çin’de, Büyük Proleter Kültür Devrimi başladığında, dünya çapında ona destek veren milyonlarca insan vardı. Fakat bu destekçiler her devrimde olduğu gibi, aslında bir bütün değillerdi. Kültür Devrimi’ni desteklemelerinin çeşitli nedenleri vardı. Sadece çok küçük bir azınlık, kapitalizmden komünizme doğru bir geçiş aşaması olan sosyalizmde, antagonist sınıf çelişkilerinin var olduğunu, bunların devam ettiğini, bu çelişkilerin –Stalin’in iddia ettiği gibi- emperyalizm tarafından, dışarıdan değil, bizat sosyalizmin kendi içinden kaynaklandığını; dolayısıyla, yeni türemekte olan sömürücü bir sınıfın, komünist partisinin göbeğinde konakladığını; doğru bir önderlik altında, kitlelerle birlikte bu duruma müdahale edilmediği taktirde, SSCB’de olduğu gibi kapitalizme geriye dönüşün (1956’da) kaçınılmaz olduğunu idrak ediyordu. İbrahim Kaypakkaya, Kültür Devrimi’ni doğru kavrayan bu azınlığa mensuptu. Onun bütün teorik önermelerinin kaynağı Kültür Devrimi’di. Oradan ilham alıyordu. Peki ya Perinçek ve Berktay?

Dünyanın başka yerlerinde olduğu gibi Türkiye’de, Mao’ya ve Kültür Devrimi’ne, 1970’lerin başında devrimci milliyetçi reflekslerle, pragmatistçe sarılanlar vardı. Mesela Proleter Devrimci Aydınlık (PDA) dergisi (ya da bu derginin ardındaki kısa adı TİİKP olan Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi) Türkiye’de bu pragmatizmin başını çekiyordu. PDA, ilk başta SSCB ile Çin arasında epey bir gelgit yaşadıktan sonra, tercihini Çin’den yana yapmıştı. Bakın İbrahim Kaypakkaya bu pragmatist tercihin tarihi serüvenini şöyle anlatıyor: ″Uluslararası planda, dünya komünist hareketiyle modern revizyonistler arasında ortacı bir tutum benimsendi. Sovyetler Birliği’nde ve Doğu Avrupa ülkelerinde burjuvazinin iktidarı tekrar ele geçirdiği, proletarya diktatörlüğünün burjuva diktatörlüğüne dönüştüğü reddediliyordu. Hele Sovyetler Birliği’nde modern revizyonizmin sosyal-emperyalizme dönüştüğü kesinlikle reddediliyordu. Büyük Proleter Kültür Devrimi’nin tecrübeleri reddediliyordu. Hem sosyalizmle, hem de başını Sovyet revizyonist kliğinin çektiği modern revizyonizmle dost geçinme yolu tutuluyordu. SBKP’nin ve diğer revizyonist partilerin ufak-tefek (!) hatalar işlediği kabul ediliyordu. (Kendilerinin işlediği cinsten!…) Sonradan TİİKP olarak adlandırılan burjuva klulübü bu şartlarda, bu ideolojik temel üzerinde doğdu. Bir yandan başlıca konularda modern revizyonist çizgiyi sürdüren PDA kliği, daha sonra Mao Zedung Düşüncesi’ne el attı. Bu nasıl mümkün oldu? Elbette Mao Zedung Düşüncesi’nin özünü bir kenara bırakarak…″

Kaypakkaya’nın bu saptamasının ardından Perinçeklere ve Berktaylara ne oldu? Nasıl bir seyir izlediler? Evrilip bugün nereye geldiler? 60’larda Marksizmi dilinden düşürmeyen Perinçek, göğsünü gere gere 12 Eylül mahkemelerinde ABD ve NATO’nun yanında durduğunu itiraf etti. Bugün milliyetçilik ve şovenizmde MHP’ye bile rahmet okutmakla kalmadı, kanlı bıçaklı olduğunu iddia ettiği sarayla aynı kavşakta buluştu. Açıktan sarayın yanında yerini aldı. Peki ya 1970’de Mao’ya övgüler düzen Halil Berktay? İşte görüyoruz. Bugün saray sofrasının sadece müdavimi olmakla kalmıyor, aynı zamanda danışman olmak içinde adeta çırpınıp, duruyor.

Velhasıl –bahsi geçen ikili örneğinde olduğu gibi- tüm bu tarihsel arka planı göz önünde bulundurursanız, Kaypakkaya’nın özgünlüğünü sadece anlamakla kalmaz hatta taktir bile etmiş olursunuz.

Kaypakkaya deyince iki tespiti tahlili ön plana çıkıyor: Kemalizm eleştirisi ve ulusal mücadeleye bakışı. Kemalizm eleştirisini ve ulusal soruna bakışını bugünün Türkiye’si ele alındığında nasıl okumak gerekiyor?

Biraz evvel yukarıda, Kaypakkaya’nın teorik önermelerinin ilham kaynağının Kültür Devrimi olduğunu söyledim. Bu hakikaten böyledir. Bakın Kültür Devrimi, o tarihi ana kadar Uluslararası Komünist Hareket’in geçmişinden gelen kimi hatalara –maalesef tümüne değil- neşter vurmuştu. Mesela Kültür Devrimi, 3. Enternasyonal’in (Komintern), Sovyetler Birliği’nin çıkarlarıyla dünya devriminin çıkarlarını bir ve aynı gören, çelişkisiz var sayan hatalı çizgisini (gerçi Çinli devrimcilerde daha sonra bu hatayı tekrar ettiler) sorgulamanın kapısını aralamıştı. Kaypakkaya bu kapıdan içeri adımını attı ve gerisi çorap söküğü gibi geldi. Lenin ve Stalin’e halel getirmeksizin, 1920’lerde SSCB’nin, Mustafa Kemal ve Ankara hükümetine destek vermesinin meşru ama bunun Türkiye’inin komünistlerine empoze edilmesinin ise doğru olmadığını çok net bir şekilde ortaya koydu. Türk ticaret burjuvazisinin Ermeni soykırımı esnasında, Ermeni burjuvazisinin sermayesine el koyarak palazlandığını; bu burjuvazinin, Kürt feodal ağalarıyla ittifak yaparak cumhuriyet rejimini kurduğunu; rejimin, komünistleri amasız takip ettiğini; çeşitli milliyetlerden emekçilere kan kusturduğunu; Kürt ulusu ve tüm azınlık milliyetler üzerinde muazzam bir asimilasyon, milli baskı ve şovenizm estirdiğini verileriyle birlikte kanıtladı. Tüm bunlar sadece Komintern üyesi olan ve Türk şovenizminin etkisinde kalan TKP’den değil aynı zamanda Komintern’den de nitel bir kopuştu. Kaypakkaya aynı kopuşu bahsettiğiniz ulusal sorun bahsinde de yaptı. Sağır Sultan’ın bile duyduğu Kürt ulusunun varlığını kabul etmekle kalmadı, aynı zamanda onun kendi kaderini tayin hakkından bahsettiği gibi, ulusal sorunun komünist bir devrimle doğru çözümüne işaret etti. Bu meselenin “nasıl okumak gerekiyor” sorunuzla doğrudan alakası var.

Zira Kaypakkaya her konuda olduğu gibi, Kemalizm ve ulusal sorunda da bağımısz, komünizmin kendi çizgisini temsil etmekte ısrarcıydı. Kaypakkaya, öyle “ben bunu destekliyorum çünkü komünizme tabii kılacağım” deyip, desteklediği şeyin tabiatına geçme yanlısı değildi. Mesela TKP’nin Kemalizmi destekleyip, rejimi komünizme tabii kılma saçmalığına nasıl karşı geliyorduysa, ayı zamanda o yıllarda Perinçek’in Türk şovenizmi ile Kürt milliyetçiliği arasındaki beynamaz çizgisini de eleştiriyordu. Mesela şu sözleri ona istinadendir:

“… Milliyeti ne olursa olsun, bilinçli Türkiye proletaryası, çeşitli milliyetlere mensup burjuvazi ve toprak ağalarının kendi üstünlükleri ve imtiyazları için yürüttükleri mücadelede tamamen tarafsız kalacaktır. Bilinçli Türkiye proletaryası, Kürt milli hareketi içindeki Kürt milliyetçiliğini güçlendirmeye yönelen eğilime asla destek olmayacaktır; burjuva milliyetçiliğine asla yardım etmeyecektir; Kürt burjuvalarının ve toprak ağalarının kendi üstünlükleri ve imtiyazları için giriştikleri mücadeleyi kesinlikle desteklemeyecektir; yani, Kürt milli hareketi içindeki genel demokratik muhtevayı desteklemekle yetinecek,onun ötesine geçmeyecektir.”

Kaypakkaya’nın devrimci mücadele ile tanışmasından öldürülmesine kadar uzanan hızlı yaşam serüvenini tarih cetvelinde nereye oturtmak gerekiyor?

İbrahim Kaypakkaya, bütün bir insanlığın komünizme doğru bilinçli yürüyüşünün, yüs küsur yıllık birinci evrensine aittir. (Bu evre 1871’de Paris Komünü ile başlamış, 39 sene Sovyetler Birliği’nde, 27 sene de kızıl Çin’de esas olarak başarılarıyla ve tali planda da küçümsenmeyecek hatalarıyla 1976’da kapanmıştır.) Kaypakkaya’nın kendi ekolünü kurmasıyla öldürülmesi arasındaki süre toplam 11 aydır. Fakat geride bıraktığı teorik miras derinlemesine irdelendiğinde, demin bahsettiğim, komünizmin bütün bir yüz küsur yıllık tecrübesini (doğruları ve yanlışlarıyla) içinde barındırdığı görülecektir.

Nasıl mı? Günümüzle ilintili bir örnek vereyim. Gazeteniz BirGün’ün vaktiyle attığı “Yiğin Birbirinizi” manşeti çok eleştiri almıştı. Halbuki bu manşet son derece doğruydu ve solun geçmişi hatırlanacak olunursa çok istisna bir manşetti. Bugün sol cenahta, genel bir düzlemde arzu edilen nedir? Mümkün olabildiğince saraya karşı geniş bir cephenin oluşturulmasıdır. Hatırlayalım, Türkiye’de solun tarihi bir baş düşmana karşı, diğer ehveni şer olanlarla ittifak yapma arayışlarıyla geçmiştir ve hep hüsranla sonuçlanmıştır. Vahdettin’e karşı Mustafa Kemal, İnönü’ye karşı Bayar/Menderes, Menderes’e karşı ordu, Demirel’e karşı Ecevit, Evren’e karşı Özal vb. Bu ittifak arayışı teorik olarak kime dayanır? Esas itibariyle Dimitroff’a, onun meşhur, “en gerici, en şoven olmayan burjuvaziyle ittifak” önerisine. Sınıf uzlaşmacılığına kapıyı aralayan bu önerinin sonu fecaat olmuştur. 2. Dünya Savaşı esnasında ve sonunda, komünist partileri, ülkelerinin faşist olmayan burjuvalarıyla sınıf uzlaşmasına varmışlardır.

Gerçi İbrahim Kaypakkaya da Dimitroff’un bu alıntısına kitabında yer verir ama bilimsel açıdan dertli olduğu her halinden bellidir. Zira Dimitroff’da göremeyeceğiniz şu satırlara Kaypakkaya’da rastlarsınız: “Bir komünist hareket için elbette iki gerici klikten birini tercih etmek söz konusu olamaz. Komünist hareket, ikisini de düşman olarak görür; ikisini de devirmek için mücadele eder; ama bunlar arasındaki mücadeleye de gözlerini yummaz; bu boğuşmadan kendi hesabına azami derecede fayda sağlamak için bunların birbirine göre durumunu iyi tespit eder, en gerici olanını tecrit eder, ilk ve en şiddetli saldırılarını ona yöneltir, bu arada diğer gerici kliğin mahiyetini teşhir etmekten, onunla kendi arasındaki düşmanlık çizgisini sıkı sıkıya muhafaza etmekten de geri kalmaz. Bilir ki, hakim sınıflar arasındaki bu boğuşma her an halka karşı bir birleşmeye dönüşebileceği gibi, en gerici olan kliğin yerini, yarın diğeri de alabilir.”

Kaypakkaya’nın Denizlerle, Mahirlerle kıyaslandığında daha az görünür olmasının nedeni nedir?

Bu dünyadan başkasının mümkün olmadığı, komünizmin bittiğinin vaaz edildiği bir dünyada Kaypakkaya’nın daha az görünmesine şaşmamak gerekir. Fakat ilginçtir. Bambaşka bir konuyla ilintili olarak, geçenlerde bir yerlerde şöyle bir şey duymuştum: “Neden bugün Lenin değil de Rosa Luxemburg daha çok öne çıkartılır?” Cevap: “Luxemburg, proletarya diktatörlüğüne karşıdır. Sosyalizmde komünist partisinin önderliğine karşıdır.” Tüm dünyadaki devrimciler açısından, Luxemburg ve onun can yoldaşı Liebknecht hakikaten Lenin’in değimiyle dağ kartallarıydılar. Ama bu gerçek bence, Luxemburg’un, proletarya diktatörlüğü ve komünist partisinin öncülüğüne ilişkin söylediği yanlışları ortadan kaldırmıyor. Gezmiş ve Çayan, kelimenin tam anlamıyla dağ kartallarıydılar.

Yazılara bakıldığında da, o yaşta bir devrimciye göre dikkatlerden kaçmayan bir bilgi birikiminin, analiz yeteneğinin olduğu görülecektir. 20’li yaşlardaki bir devrimcinin Türkiye okuması, Kürecik, Çorum vs detaylı analizleri.

Karl Popper’in iddiasının tersine komünizm bir “ahlak” değil, bütün bilim dallarını kucaklayan, onlardan beslenen bir bilimdir. İbrahim Kaypakkaya da bir mesih ya da bir ikona değildi. Kaypakkaya, modern matematik ve fizikte son derece başarılıydı. Muazzam bir soyutlama yeteneğine sahipti. 1967-1972 arasında Türkçeye çevrilmiş ne kadar Marksist eser varsa bunların çoğunu okumuştu. Marksist bilimi, diğer bilimlerden elde ettiği bilgiyle harmanlamıştı. Marksist metod ve yaklaşım tarzıyla bahsettiğiniz saha araştırmalarını yapmıştı. Bu araştırmalarda kendi teorik önermesinin sosyal tabanını aramakta olduğu çok bariz. Ama bunun da ötesinde, o araştırmaların en önemli yanı, kendi önermelerinin, aradığı sosyal tabanla temas ettiği taktikrde sonuçlarının neler olduğunu tespit edebilmiş olmasıydı. Yani? Somut konuşacak olursak. Sadece araştırma yaptığı alanlarda devrimi sırtlayacak en yoksul köylüleri bulmakla kalmıyor, aynı zamanda bu köylülerin devrimci fikirlerle buluştuğu taktirde ne gibi tepkiler verdiklerini de araştırmasına dahil ediyordu.

Kaypakkaya’ya dair sizi en çok şaşırtan yazı olay vs neydi?

Kaypakkaya’nın vizyonunu anlamak açısından iki örnek vereyim. Birinci örnek, PDA’dan ayrılmadan kısa bir süre evveline aittir. Malatya yöresinden bir yoldaşını, Hakkkari ve çevresini gidip araştırmakla görevlendirir. Bir ay kadar bölgeyi gezip gelen yoldaşının “çok geri kalmış bir bölge” diye şikayet etmesine karşılık Kaypakkaya heyecanla “bilakis, tam da yerleşilmesi gereken bölge” der. PDA ayrılığıyla birlikte Hakkari’ye gidip, yerleşme ertelenir.

Bir başka örnek ise şöyle: Tıpkı Çorum ve Kürecik araştırmalarına gerek duyduğu gibi, aynı bilimsel metod ve bakış açısıyla Kaypakkaya, toplumun göz bebeği konumundaki entelektüellere de muazzam önem veriyordu. 1972’nin Ağustos’unda bugün geriye bıraktığı yazıları daktiloya çektirdikten sonra, derhal bir yoldaşını (Davut Kurun’u) bu yazıları Ankara’daki entelektüel çevrelere yayması için görevlendirmişti. 12 Mart’ın hala hüküm sürdüğü ortamda Ankara’ya gelen Kurun, “yaz tatilinde Ankara’da nasıl entelektüellere ulaşırım” diye düşünürken, bir resam arkadaşı “TÜBİTAK’a gitsene” der. Bunun üzerine Davut Kurun soluğu TÜBİTAK yemekhanesinde alır ve yazıları dağıtmaya başlar.

birgün

14 yıl önce 17 Mayıs 2002’de Almanya’nın Köln şehrinde hayata gözlerini kapayan halk ozanı Aşık Mahzuni Şerif Narlıdere’deki heykeli başında anıldı. Anma törenine Narlıdere Belediyesi Başkanı Abdül Batur,  CHP PM üyesi Mustafa Moroğlu, Balçova Belediyesi eski meclis üyesi Muharrem Dayanç, Narlıdere Alevi Bektaşi Derneği Başkanı Mustafa Aslan, CHP Narlıdere İlçe Başkanı Şahin Fırat, Meclis Üyeleri, Muhtarlar ve Narlıdereliler katıldı. Narlıdere Alevi Bektaşi Derneği Başkanı Mustafa Aslan, Mahzuni şerif anma töreninde yaptığı konuşmada; her yıl Narlıdere Belediyesi öncülüğünde düzenlenen Mahzuni Şerifi anma programı için bir araya geldiklerini belirterek, daha dün gibi fakat 14 yıl önce büyük ozan Mahzuni Şerifi hakka yolcu ettiklerini hatırlattı. Aslan “ Mahzuni babanın düşüncesi Narlıdere’de yaşatmak için emek veren Narlıdere Belediye Başkanımız Abdül Batur ve tüm emeği geçenlere teşekkür ediyoruz. Mahzuni Baba’nın Türkiye’si ile bugün yaşadığımız Türkiye çok farklı. Bugün Cumhuriyet bile tartışılır hale geldi. Fakat ben umutsuz değilim bu coğrafya nice Mahzuniler yetiştirir ve bu gidişe bir dur der” dedi.

“Soykırım Kıskacında Maraş” Konferansı  22 Mayıs Pazar günü Frankfurt’ta gerçekleşecek.  İki oturum halinde gerçekleşecek konfernasa pek çok önemli isim de katılacak.

Maraş’ta yaşanan AFAD kampına kadar direniş büyürken Avrupa’dan da büyük destek gelmeye devam ediyor. Almanya Frankfurt’ta 22 Mayıs’ta bir konferans düzenlenecek. Soykırım Kıskacında Maraş adlı konferans iki oturum halinde gerçekleşecek.

İlk oturum  saat 10:00’da başlayacak ve Maraş katliamından Terolara sistematik soykırım politikalarının tanımlanması başlığı altında yapılacak. Modaratörlüğünü gazeteci Elif Sonzamancı’nın yaptığı birinci oturumun konuşmacıları  Mahmıt Toğrul, Prof. Beyza Üstün, gazeteci yazar Aziz Tunç, Maraş katliamı tanığı Hüseyin Acar, avukat Mehmet Horuş yer alacak…

İkinci oturum ise saat 13:10’da başlayacak… Özdirenişin örgütlendirilmesi ve alternatif çözüm önerileri başlığı altında yapılacak ikinci oturumun  moderatörlüğünü ise gazeteci yazar Şükrü Yıldız üstleniyor. Konuşmacılar ABF Genel Başkanı Baki Düzgün, AABK Genel Başkanı Hüseyin Mat, BAF Genel Başkanı İsrafil Erbil, FEDA Temsilcisi Rojda Yıldırım…

16:00-18:00 arası tartışma forum… 18:00’de ise sonuç bildirgesinin okunmasıyla konferans sona erecektir.

alevigazetesi.com

SÜLEYMAN DEPREM

Alevilikte ocakların anlam ve önemini anlatmadan önce, genel olarak insanlık tarihinde Ocak kavramını irdelemekte yarar vardır.

İlk çağda ateş bulunduktan sonra, yaşamdaki önemi anlaşılmaya başlanmıştır.  Ateş aydınlatma, ısıtma, vahşi hayvanlardan korunma, doğal ürünlerin pişirilerek insan yaşamına yararlı hale getirilmesi gibi bir birçok konuda insan yaşamına katkı sunmuştur. Bu vesile ile ateş bulunduğu günden bu yana kutsanmıştır.

ATEŞ: yaşam kaynağıdır.(su-hava-toprak gibi). OCAK da ateşin kaynağıdır. Ocak aile birliğini, eğitim merkezini ve doğa da kaynak merkezlerini simgeler. Aile ocağı, kültür ocağı, asker ocağı, baba ocağı, maden ocağı gibi. Ocaklar ateşin kutsanmasının bir yansıması ve sonucudur.

Ocak yeniden doğuşun, ölümsüzlüğün ve devamlılığın simgesidir. Bu devamlılık biyolojik, genetik, kültürel devamlılığı; hem de toplumsal, ailesel ve inançsal vs. aidiyetleri içerir.

Kısaca Ocak; ana kaynak, besleyen, üreyen ve koruyan temel kaynaktır.

ALEVİLİKTE OCAKLAR

Aleviler ocaklara daha da özel bir önem yükleyerek, tüm ilke ve esaslarını kural ve yöntemlerini Ocak örgütlenmesi biçiminde geliştirmişlerdir.  Bu ocaklar Aleviliğin kitleselleşmesi ve eğitimin kesintisiz uygulanması örgütsel ve inançsal denetimin sağlanması için çok önem arz etmektedir.

Alevi ocaklarında her türlü ekonomik ve finansal dağıtım, paylaşım örgütlenir. Hukuksal denetim CEM’ler vasıtasıyla yapılır. Çocukların eğitim ve gelişimi planlanır. Aile kurumu (YOL-Erkan hükümlerine göre musahiplik yöntemiyle)denetlenir. Ocaklar arası hiyerarşik iletişim sağlanır. Ortak erkanname doğrultusunda fikir alışverişi yapılır. Kısacası tüm toplumsal, kültürel, siyasal, ekonomik ve inançsal işleyiş Ocaklar tarafından organize edilerek halka, liyakat ve eşitlik esasına dayanarak iletilir.

Ocaklar Özyönetim mekanizmasının merkezi konumundadır.

Temel işlevsel Alevi ocakları

REHBER OCAKLARI

Rehber ocakları işlev olarak toplumun, Alevilik esaslarına göre bilgi ile donatılması ve Pir lerin toplumla buluşturulmasından sorumludurlar. Yol ve erkânın uygulanmasında Pir e yardımcı olur.

PİR OCAKLARI

Rehberlerin hazırladığı toplumu denetlemek yol ve erkâna uygun uygulamaları icra etmek, toplumsal sorunlara çözüm bulmak ve dayanışmayı, paylaşımı ve kardeşliği (Musahip) sağlamakla sorumludurlar.

MÜRŞÜT OCAKLARI

Kendisine bağlı ocak Pirlerini İrşat (eğitim) ve denetlemeden sorumludur. Pirlerin gündeme getirdiği tüm konu ve sorunlarda yol göstermekten sorumludur. Mürşitler Şeriat-(hukuk kapısı, Yol-Erkan hukukunu ihlal edenler ceme alınmaz)Marifet-(beceri-yetenek-meslek öğrenme kapısı) Tarikat-(yol yürütmeye ehil olmak için eğitim kapısı)Hakikat (beşeri duygulardan arınmış Hakk’la Hakk olmuş erenler kapısı)bütünlüğü eğitiminde en donanımlı kesimdir. Alimdirler. Bilgedirler. Yol göstericidirler.

SERÇEŞME

İsminden de anlaşıldığı gibi Serçeşme (su başı, suyun gözesi)kaynak merkezi) Aleviliğin, bilim, Yol-Erkan, konusunda en üst makamdır. Tüm Alevi ocakları Serçeşmeye bağlıdır.  Tüm kurallar, ocak temsilcilerinin birlikteliği ile serçeşme de alınan kararlar toplamıdır. En üst (ve yetkin)kurumdur.

Bu bağlamda Anadolu coğrafyasının kendisi serçeşmedir. Zira Alevilik Anadolu da Ana Tanrıça MA ile başlamış, arkeolojik bulgulardan anlaşıldığı kadarıyla MA adına imar ve ihya edilmiş onlarca Ana Tanrıça tapınağı Anadolu kadim halkı Alevilerin tarihsel belleğidir. Serçeşme gerçeğinin sadece Hace Bektaş Veli Dergâhına indirgenmesi, Anadolu da Osmanlının ret etmesiyle başa çıkamayacağı Alevi gerçeğini kolay kontrol edebilmek amacıyla, Sırp devşirme Balım Sultan misyonuyla “Bektaşi Tarikatı” ihdas ederek Anadolu da ki tüm Alevi dergâhlarını (Ocaklarını) Hace Bektaş Dergâhına bağlaması olayıdır. Günümüzde bir çok Alevi Ocağının Hace Bektaş Veli Dergahını “Serçeşme” olarak sahiplenmeyişi, Osmanlının bu fırıldağını fark etmiş olmalarındandır.

Anadolu kadim halklarının siyasal, hukuksal, sosyal, iktisadi, mesleki ahlaki, askeri vb. velhasıl, toplumun hümanist değerlerle donanımlı örgütlendiği, böyle bir yaşam tarzının meşruiyetini sağlayan ve yöneten merkezlerdir Alevi Ocakları. Alevi Ocaklarının, Anadolu halkının tarihte ki yaşamsal gerçekliği kavranmadan Alevilik üzerine söylenen her söz, yapılan her yorum ve tartışmanın bilimselliği ve masaldan öte bir değeri yoktur. “günümüz Alevi ocaklarının Hace Bektaş Dergâhını “Serçeşme olarak sahiplenmeyişi SAYGISIZLIK DEĞİLdir.

Balım Sultan tarafından kurulan Bektaşi ocakları

Kaynak: Erdal GEZİK

Emevi İslam’ ını esas alan Osmanlıdan bu yana, yok edilmeye çalışılan Alevilik, devamı olan T.C. Devletinin İttihat-Terakki proğramı çerçevesinde yok sayılmaya devam edildi. 1924 de çıkarılan tekke ve zaviyeler kanunu ile günümüze kadar sadece Alevi kurumları yasaklandı. Bunların başında Ocaklar gelmektedir.

Ortak paylaşımı esas alan Alevi kurumları, Rant ve Sömürü sisteminin boy hedefi yapıldı. Yaşam tarzında ve felsefesinde Özerklik ve Özyönetimi uygulayan aleviler günümüze kadar yok edilmek için her yola başvurulmaktadır. Dersim, Koçgiri, Sivas, Maraş, katliamları bu amaçlıdır. Günümüzde Maraş (Sivricehöyük-Terolar) ve diğer Alevi yerleşim alanlarına sığınmacı Suriyelilerin yerleştirilme çabası da bundan kaynaklanmaktadır.

Önümüzdeki temel görev, top yekûn yurtlarımıza sahiplenmekle beraber,  Yol-Erkan birlikteliğini sağlayarak Ocaklarımızın tekrardan işlevliğini sağlayarak, birer Akademik yapıya kavuşturmaktır.

Halk ozanlarımızdan Mahzuni Şerif ölümünün 14. Yıldönümünde dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi Hacıbektaş ilçesindeki gömütü başında anılacak…

Hacıbektaş belediyesinin organize edeceği anma programı 28 Mayıs 2016 tarihinde gerçekleştirilecek.

1940’ın başlarında, ileride ‘Pir Sultanların’ ölümsüzlüğünün en büyük kanıtlarından biri olacak Mahzuni Şerif, Afşin’ in Berçenek Köyünde doğar. 1956 yılında Berçeneğe gelen ilkokuldan mezun olur. Berçeneğin okulsuz yıllarında, Elbistan’ ın Alembey Köyünde, Lütfü Efendi Medresesinde Kur ‘an eğitimi almış, Eski Türkçe okumuş ve yazmıştır. 1957 yılında Mersin Astsubay Okulu’ na gider. 17 yaşındayken babasının zoruyla dayısının kızı Emine ile evlenir. Bu evlilikten bir kızı olsa da Mahzuni bu evliliği bir mektupla bitirir. 1960 yılında Ankara Ordu Donatım Teknik Okulu’ nu başarıyla bitirir. Başarısının gereği Kuleli Askeri Lisesini aynı yıllarda hak etmesine karşılık, toplumculuğa ve halk edebiyatına gönül verdiği ve Alevi olduğu için ordudan ihraç edilir. 1961 Ankara’da İtalyan asıllı Sovina (Suna) isimli bir kızla tanışır. Bu evlilikten Züleyha, Emrah, Ferhat adlı üç çocuğu olur. Bu yıldan itibaren, sevip gönül verdiği yoldan giderek, yüzlerce plak ve kaset yapar. Hakkında yazılan ve yazdığı kitaplar uluslararası edebi tartışmalara konu olur. 1971 Mahzuni üçüncü eşi Fatma Hanım ı görür beğenir sever ve evlenir. Bu evliliklerinden Derya, Ali, Şeyda ve Yetiş adlı dört çocukları oldur. Aynı yıl olan askeri darbeden sonra kurulan Nihat Erim hükümetinin Deniz Gezmiş ve Arkadaşlarına kıymasına dayanamayıp ‘Erim Erim Eriyesin’ türküsünü patlatmasından dolayı hemen tutuklanıp dört ay cezaya çarptırılır. Tahliye olur ve yeniden tutuklanır. 1972 de Gaziantep’ deki evi kundaklandı. Ozanımızın tüm ödülleri ve arşivinin yandığı söyleniyor. 1973 yılında halkı suça teşvik etmekten tutuklanır. Ankara’da Sıkıyönetim Mahkemesinde yargılanır. 1962 – 1988 sürecinde defalarca saldırıya uğrar, evi yakılır, mahkemelik olur, tutuklanır, hapse atılır, dövülür, dişleri sökülür… 1989-1991 yılları arasında ‘Halk Ozanları Derneği’ genel başkanlığını yapmıştır. 1997 yılının haziran ayında Almanya’da beyin kanaması geçirip, Almanya ‘nın Ulm Şehrinde tedavi görür. 1998 yılında, 58 kaset sahibi olan Ozanımız, dünyanın yaşayan üç büyük ozanı arasında birinci sırayı aldı. Bir çok yabancı ülkede deyişleri değişik dillerde okunmuştur. Tüm türkülerinin yer aldığı 8 kiyabı bulunan Ozanımız ‘ın, Bektaşı Kültürünün ve Anadolu Ezgilerinin dünyaya tanıtılmasında önemli bir yeri vardır.  2001 in başlarında rahatsızlanarak, kalp ve solunum yetmezliği nedeniyle, JFK Hospital’da yoğun bakım altına alındı. Mayıs ayında, günümüzün Pir Sultan’ı Aşık Mahzuni Şerif, bir kez daha ölümü yenmeyi başardı. Ve aynı yılın kasım ayında kendisine, ”Elhamdülüllah Kızılbaşım ve Laikim. Ben değil yedi sülalem kızıl baştır. Bir suç varsa oda dedemdedir! ” dediği için, DGM tarafından dava açıldı. Duruşma 27. 12. 01 tarihinde DGM ‘ de yapıldı. 2002 Mayıs ayının 17 si Mahzuni Severler için kara bir gün: Evli, sekiz çocuk, dört torun sahibi olan Değerli Ozanımız 62 yaşında Almanya nın Köln Şehrinde hayata gözlerini yumdu. Bu acı ana kadar O, devletin düzenini yıkmak suçundan, hala yargılanıyordu. Şu an son ikametgahı olan Hacı Bektaş Veli Külliyesinin yakınındaki Çilehane adı verilen bölgede huzur içinde yatıyor.

İşte Gidiyorum İşte gidiyorum çeşmi siyahım

Önümüze dağlar sıralansa da

Sermayem derdimdir

servetim ahım

Karardıkça bahtım karalansa da

Haydi dolaşalım yüce dağlarda

Dost beni bıraktı ah ile zarda

Ötmek istiyorum viran bağlarda

Ayağıma cennet kiralansa da

Bağladım canımı zülfün teline

Sen beni bıraktın elin dilinde

Güldün Mahzuni’nin berbat haline

Mervan’ın elinde parelense de

“Bozuk Düzende Sağlam Çark Olmaz.” Pir Sultan Abdal.

Cumhuriyetin ilk yıllarından beri, ‘batılılaşma reformları’, jakoben (tepeden inmeci) bir anlayışla devletin ve toplumun yukarıdan aşağıya doğru ve zorla değiştirme/ dönüştürme şeklinde yapılmıştır. Cumhuriyetin kuruluş döneminde yapılan birçok batılı reform gibi laiklik de Fransa’dan alınmıştır ve 1930 yılında Anayasaya konulmuştur. Laiklik Fransa’dan alınmış ve Anayasaya konulmuş konulmasına da laiklik felsefesiyle yani tam anlamıyla algılanmamış,  dolayısıyla da laikliğin demokrasi ve toplumsal örgütlenmede ve zihinsel yapılanmadaki anlamlarından uzak kalınmıştır. Laiklik İlkesi: Türkiye Cumhuriyeti’nin herhangi bir döneminde adına layık bir şekilde uygulanmadı. Sadece ve sadece anayasada yazılı olarak kaldı. Ta başında beri Cumhuriyet hükümetlerinin uyguladığı laiklik, inançların eşitlik ilkesine, din özgürlüğüne ve din-devlet ayrımına değil, dinin devlet kontrolünde tutulmasına dayandırılmıştır. AKP dönemine kadarki devleti yöneten Cumhuriyet hükümetlerinin tümü laiklik konusunda ne yapmışsa, ne eksik, ne fazla aynısını AKP hükümeti yapmıştır. AKP hükümeti dönemine kadarki hükümetler, bütün güçleri ile Alevileri asimile etmeye çalışmışlardır. Sadece asimile ederek değil, Dersim, Maraş, Çorum, Sivas ve Gazi Katliamları ile fiziki olarak da yok etmeye çalışmışlardır. Cumhuriyet hükümetleri yıllarca bununla da yetinmemiş, Alevilerin toplumsal, kültürel, inançsal dokusu ile oynayarak, demografik yapısını bozmaya çalıştı. Alevilere yönelik bu politikalar, bir devlet politikası olarak her iktidar tarafından uygulandı. Devlet bugünde AKP hükümeti eliyle Alevilerin yoğun olarak yaşadığı yerleşim alanlarına mülteci kampları yaparak bu politikasını devam ettiriyor.

1924 yılında Dönemin devlet yöneticileri, dini denetim altına almak ve din üzerinden toplumu kontrol altında tutmak gerekçesiyle 429 Sayılı Kanunla Diyanet İşleri Başkanlığını kurdular. O gün bu gündür devletin dini hayatı kontrol etmesini sağlayan ana kurum Diyanet İşleri Başkanlığıdır. Devletin yönetim erkini her dönem elinde bulunduranlar, tekçi-inkârcı, baskıcı ve asimilasyoncu sistemini pekiştirmek için diyaneti ve benzeri kurumları oluşturup, güçlendirerek daima yanı başında tuttular. Devletin oluşturduğu diyanet ve diyanet benzeri tüm kurumların görevi de mutlak çoğunluk olan ve devletin öngördüğü “Sünni-Hanefi İslam’a” hizmet etmek olmuştur. Ve yine devlet, diyanet ve benzeri kurumlar aracılığıyla kendisinin öngördüğü “Sünni-Hanefi-İslam” dışındaki Alevilik başta olmak üzere tüm inançları yok saydı, onlara karşı ayrımcılık uyguladı.  Diyaneti kurup, bir inanç kesimini yasaklamak, bununla da yetinmeyip, zorunlu din dersleriyle asimile etmek için elinden geleni yapmak despotizm ve faşizm değildir de nedir? ‘Sorunların, ayrımcılığın, eşitsizliğin, hukuksuzluğun’ kaynağı işte tamda burada yatmaktadır. Son günlerde AKP’li Meclis Başkanı İsmail Kahraman’ın gündemi değiştirmek için, yapılacak olan “yeni Anayasa da laiklik olmasın” “Anayasadan laikliği çıkartalım” demesiyle birlikte “Aslan Sosyal Demokratlar” laiklik elden gidiyor diye hemen ‘şahlandılar’ ve “kurtuluş yok ya hep beraber ya hiç birimiz” Cumhuriyeti ve Laikliği korumak için mücadele etmeliyiz ve “Türkiye Laiktir. Laik Kalacak” sloganlarını atarak, “son CHP’li kalıncaya kadar mücadele edeceklerini” açıkladılar. Tabanının çoğunluğunu Alevilerin oluşturduğu “Aslan Sosyal  Demokratlara” sormak lazım; devletin kendisine resmi bir din seçip, sekiz bakanlığa eşdeğer bir bütçenin Diyanet’e (Sünni-Hanefi-İslam’a) ayrıldığı bir ülke nasıl laik oluyor?  DİB olduğu ve devlet eliyle camilerin yönetildiği sistemin laik olması mümkün müdür?

“Aslan Sosyal  Demokratlar”da biliyorlar ki, Cumhuriyetin kurucusu, tek parti döneminin CHP Genel Başkanı ve Cumhuriyetin ilk Devlet Başkanı Mustafa Kemal tekçi ve inkârcı bir anlayışla Diyanet İşleri Başkanlığı kurdu. Böylece bir inanç sistemine devlet katında resmiyet kazandırmış oldu. Diyaneti kuran M. Kemal, Osmanlı zamanında bile varlığını zor koşullar altında devam ettirmiş olan Alevilerin eğitim yuvası olan Dergâhları kapattı, Alevilerin Yol Önderi Dedeleri yasaklandı, Alevileri dalsız-kolsuz ve eğitimsiz bıraktı. İşin özüne bakacak olursak ‘Laiklik’ daha çok da CHP iktidarları döneminde Alevilerin asimilasyonu için kullanıldı. CHP sadece ve sadece laikliğin anayasada yazılı olması ile ilgilendi ve Alevileri de bununla avuttu. CHP her dönem Alevilere “ölümü gösterip sıtmaya razı etmeye çalıştı,” bu durumunu günümüzde de devam ettirmektedir. İşte benim derin manipülasyon (hileyle yönlendirme) dediğim olay tamda buydu. Laikliğin uygulanıp uygulanmadığı, nasıl, kime karşı uygulandığı CHP’yi fazla ilgilendirmedi bugünde ilgilendirmiyor. Eğer “M. Kemal döneminde ve sonrası dönemlerin herhangi birisinde devlette laikliğin” zerresi olsaydı: başta Aleviler olmak üzere diğer inanç grupları inkâr edilmez, yasaklanmaz, ötelenmez, dışlanmaz, zor ve zorbalıkla baskı altına alınmazdı. Ayrımcılığın, adaletsizliğin, hukuksuzluğun, eşitsizliğin temellerinin atılmasında ve bugüne kadar sürdürülmesinde tek partili dönem CHP’sinin de, çok partili dönem CHP’sinin de çok büyük sorumlulukları ve günahları var.

AKP’li Meclis Başkanı İsmail Kahraman’a “Aslan Sosyal Demokratların” yanında bir itirazda bazı Alevi kurumlarımızdan geldi ve “Laiklik kırmızı çizgimizdir” denildi.  Haydi, “Aslan Sosyal  Demokratların” sisteme ve konuya bakışlarını biliyoruz diyelim! Alevi Kurum Başkanı ve Yöneticisi Canlarımıza sormak lazım; bugüne kadar Türkiye’de laik bir sistem var mıydı? Hepimiz biliyoruz ki; 1930 yıllarda Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına laiklik maddesi (ilkesi) yazıldı, bu madde sadece ve sadece kâğıt üzerinde yazılı olarak kaldı, pratikte laiklik ilkesi hiçbir zaman uygulanmadı. Peki, neydi laiklik ilkesi? Laikliğin birincisi ilkesi:  Devletin dini olmaz, devlet inançları tarif edemez, devlet inançlar karşısında kördür yani tarafsızdır… Peki, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin dini var mıdır evet vardır, devletin dini İslam’dır. Devlet inançları tarif ediyor mu evet ediyor. Devlet inançlar karşısında kör ve tarafsız mıdır kocaman bir hayır! Laikliğin ikinci ilkesi: Devletin bütün dinlere, inançlara, mezheplere aynı mesafede durması… Devlet bütün dinlere, inançlara, mezheplere aynı mesafede durdu mu kocaman bir hayır! Laikliğin üçüncü ilkesi: Dini inançlardan herhangi birisinin devlet üzerinde egemenlik kurmasını önlenmesi… Devlet bunu önlendi mi hayır, tam tersine kendisi din üzerinde egemenlik kurdu, dininde devlet üzerinde egemenlik kurmasına göz yumdu. Laikliğin dördüncü ilkesi: Farklı farklı inançtaki toplumların (mezheplerin) birbirine üstünlük kurmalarını engellemesi ve onların birlikte yaşamasını sağlaması… Devlet burada da tam tersini yaptı, kendi eliyle oluşturduğu kurumlarla bir inancın diğer inançlar üzerinde üstünlük kurmasını sağladı. Bu dört kural, laikliğin olmazsa olmaz en önemli kuralıdır. Tüm demokrasilerde hatta burjuva demokrasilerinde dahi bu değişmez bir kuraldır. Peki, 1924’ten bu güne kadar ülkemizde bu kurallar uygulamış mıdır? Hepsine birden koskocaman bir hayır diyebiliriz! Hakikat böyleyken; “Bazı Alevi Kurum Yöneticilerinin” Aleviliği inkâr eden, Alevi Yol Önderi Piri (Dedeyi) yasaklayan, Alevi Dergâhlarını kapatan bütün kurum ve kuruluşlarıyla toplumu asimilasyona maruz bırakan resmi ideolojinin eleştirisini aynı güçte yapmamaları çok ciddi bir eksiklik değil midir? Şu hakikat hiçbir zaman unutulmamalıdır;  90 yıllık “Sünni-Hanefi” devlet (Türk-İslam Sentezci)  aklı sorgulanmadan Alevilik ve Aleviler özgürleşemez!

Türkiye’nin tekçi-inkârcı otoriter baskıcı bir laiklik anlayışına değil, din ve vicdan özgürlüğüne dayalı özgürlükçü-eşitlikçi evrensel laikliğe ihtiyacı vardır. Laik devlette devletin dini yoktur. Laik devlette insanlara hangi inancın doğru ya da yanlış olduğunu söylemeye hakkı da yoktur. Hangi inancın doğru ya da yanlış olduğuna karar verme ve herhangi bir inancı tercih etme konusunda tek otorite bireyin kendisinden başkası değildir. Laik Demokratik ve Çağdaş bir Devletin insanlara kimlik dayatmak gibi bir görevi de yoktur. Devletin birey adına bireyin yerine geçerek ona bir din, inanç ya da ideolojiyi dayatması din ve vicdan özgürlüğüyle bağdaşmaz. Devletin siyasal, toplumsal, hukuksal düzeni dinden soyutlanmış olduğu için bütün dinlere, mezheplere eşit uzaklıkta durur. İnançlar karşısında; “kör, sağır ve dilsizdir.” Laikliği uygulayan devlet, belirli bir inanca ayrıcalık tanımayı reddederek tüm yurttaşların eşitliği ilkesine saygı gösterir, bunu güvence altına alır, hiçbir inanca özel ayrımcılık yapmaz. Bu yaklaşıma uyun olarakta laik demokratik bir ülkede Diyanet İşleri ve zorunlu din dersi eğitimi olmaz. Din ve vicdan özgürlüğü, eşitlik ve çoğulculuk açısından bakarsak Türkiye’de bir laiklik sorunu vardır. Çünkü mevcut laiklik anlayışı tekçidir, dayatmacıdır, otoriterdir ve baskıcıdır. Din ve vicdan özgürlüğüne dayalı, çoğulculuğu koruyan bir evrensel laiklik açılımına ülkemizin ihtiyacı vardır. Devlet mevcut yapısıyla, demokrasinin, eşitliğin, özgürlüğün ve barışın önünde engeldir. Mevcut tekçi, inkârcı, asimilasyoncu devlet yapısı, demokratikleşmenin de önünü tıkamaktadır, bu nedenledir ki, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin her alanda yeniden yapılanması kaçınılmazdır. Mevcut anayasa ile eşitlik ve özgürlük mümkün değildir. Devlet yeni, sivil, eşitlikçi, özürlükçü, çoğulcu, laik, demokratik ve çağdaş bir anayasa ile yeniden yapılandırılmalıdır. Alevi kumları buna öncülük etmeli ve bu yönde yoğun bir şekilde talepte bulunmalıdır. Yazımı Dedeoğlu’nun şu üç dörtlüğüyle sonlandırıyorum, Aşk İle Sevgili Canlar.

“Uyan gafil sözüm sana
Hürmet et kâmil insana
İnsan gezen kütüphane
Oku okuyabilirsen

Cehalet en büyük derttir
Gaye kendini bilmektir
İlim tükenmez servettir
Oku okuyabilirsen

İnsan Hakk’a açılan kapı
Özünde ara bul HAKK’I
Dedeoğlu sen de oku
Oku okuyabilirsen.”

Mehmet_k.34@hotmail.com

HDK Emek Meclisi 21 Mayıs’ta Terolar’a gideceğini duyurdu. Yazılı açıklama yapan Emek Meclisi, “Bizler Emekçiler olarak tarihimizde yaşananlara ve bugün Kürt coğrafyasında yaşananlara bakarak “Yaşamıma, Maraş’ıma, Ovama Dokunma!” diyen bölge halklarının kaygısını anlıyor; direnişlerinin yanında olduğumuzu göstermek için 21 Mayıs 2016 günü Aşağı Terolar bölgesine bölge halkıyla dayanışmaya gidiyoruz.” denildi.

Açıklamanın tam metni şu şekilde; 

AKP  iktidarı 25 Mart tarihinden beri Maraş Terran/Terolar köyünde hiçbir hukuki dayanağı olmayan mülteci kampını on kadar Alevi köyünün en önemli nefes alma ve yaşam alanı olan merada yapma dayatması içerisindedir.  Maraş halkının görüş ve önerileri alınmadan, “ben yaparım, olur” mantığıyla uygulamaya konmaya çalışılan bu plana bölge halkı ilk günden itibaren direnmektedir. 1978 Maraş katliamıyla yüzleşilmemiş, sorumluları cezalandırılmamışken; acıları hafızalarda taptaze dururken demografik yapıyı bozma anlamına gelecek bu kararların kaygı yaratması son derece anlaşılırdır.

Bizler Emekçiler olarak tarihimizde yaşananlara ve bugün Kürt coğrafyasında yaşananlara bakarak “Yaşamıma, Maraş’ıma, Ovama Dokunma!” diyen bölge halklarının kaygısını anlıyor; direnişlerinin yanında olduğumuzu göstermek için 21 Mayıs 2016 günü Aşağı Terolar bölgesine bölge halkıyla dayanışmaya gidiyoruz.

ALİ RIZA AKSIN

Servet i fünun dönemi şairlerinden, İttihatçı, Diyarbakırlı Süleyman Nazif’in ünlü bir sözü vardır: “Vatan sağlığa benzer, değeri, kaybedilince anlaşılır”

Pazarcıklı “vatan” deyince üstünde yaşadığı, aşağılanıp ayrımcılığa tabi tutulmadığı ovasını anlar. Aynı şey aşağı yukarı bütün Aleviler için geçerlidir. Keza Kürtler için de… Eğer Osmanlılar dönemindeki uygulamaları saymazsak Şark Islahat Planı‘ndan beri Kürtler ve Aleviler egemenlere hizmet eden ”Edirne’den Kars’a kadar” diye başlayan hamaset nutuklara pek sıcak bakmazlar. Haksız da sayılmazlar. Kim öldürüldüğü, aşağılandığı, işinden gücünden edildiği, dil ve inancının yasak olduğu bir yere devletin bütün olanaklarına sahip diğer vatandaşları kadar ısınabilir ki… Isınamaz; ısındım derse de yalan söyler… Elbette ki bu Pazarcıklının, Dersimlinin, Diyarbakırlının, Şırnaklının suçu değildir. Asıl suçlular onları olduğu gibi kabullenmek yerine fiziksel, kültürel soykırıma tabi tutanlardır. Pazarcıklı Türkoğlu’ndan Gölbaşı’na kadar uzanan, o bereketli, şirin coğrafyasını vatan bilir. Doğduğu, çocukluğunun geçtiği, âşık olup evlendiği, türküsünü, masalını dinlediği, ekmeğini yediği, suyunu içtiği, halayını çektiği, semahını döndüğü, yaylasına konduğu, atasını gömdüğü toprakları anlar. Ondan değil midir ki, Maraş Fransız’ın işgaline uğradığında Pazarcıklı hiç tereddüt etmeden harekete geçmiştir. İşte babamdan duyduğum somut bir bilgi: “Haydar (Kâmo Dede’nin oğlu) 50, Hasan Ağa’nın Çopo (Tapolar) 100, Bektaş’ın Ruto 100, Mısto’nun Husso (İşcanların dedeleri) 50, Arslan Bey 50 atlıyla Fransız’a karşı durdu.”

Pazarcıklı ovasının dışına çıktığı an sudan çıkmış balığa benzer. Sesi kısılır, kaşları çatılır, gülmeyi unutur, yakın uzak travmalarına dalar. “Bugün Git Yarın Gel’e” tabi tutulduğu, rüşvetsiz işinin görülmediği, askerde ezildiği, okulda ayrımcılığa tabi tutulduğu, faşist güruhlarca önünün kesildiği, takip edildiği, görevinden alındığı, büyük kentlerde kendini gizlemek zorunda kaldığı, Maraş‘ta katledildiği anlara gider. Hiçbir esnaf, hiçbir daire, hiçbir amir, bakış, gülüş dost gelmez ona. Bir an önce ait olduğu yere, ovasına dönmek ister. Kendi dili ve aksanıyla bağıra çağıra konuştuğu, şakalaştığı, seviştiği, traktörünün sesine at, it, sığır sesinin karıştığı ovasına dönmek ister.

Pazarcıklı ana rahmi gibi bildiği, kişiliğinin oluştuğu, türkü ve çevroklarıyla beslendiği Pazarcık’ını sever; ölesiye bağlıdır; gurbette tanıştığı onca acıya bir gün ovasına döneceği, keyfine göre bir ev yapacağı, balkonuna kurulacağı, modern olanaklarla tarlasını işletebileceği, çoluk çocuğuyla tatile gidebileceği, destek sunduğu cemevinde inancını icra edebileceği hayaliyle katlanır.

Gururlu, tutumlu, kişiliklidir Pazarcıklı. Eline aşiretine, ölüsüne dirisine bağlıdır; yardımsever, bölüşümcü, ilericidir. Gittiği yere kendini taşımasını bilir. Cihatçı, fetihçi, ganimetçi, tecavüzcü kültürlere yabancıdır. Alın teriyle geçinir; üretken, çalışkandır. Zihni; destanlarının çağrıştırdığı en soylu atların, en temiz aşkların, en koyu ihanetlerin yaşandığı eski âlemlerde gezinir. Bilinci; Mem ü Zin (Mame Alan), Siyabend ile Xace (Siyh Ahmed) Karr u Kulık (Kullık e Süleymen), Aşe Yuve gibi destanların yanı sıra semahların çekildiği, deyiş ve gülbenklerin okunduğu, direnişçi, eşitlikçi bir kültürden süzülüp gelmiştir. Kültürel kodlarını oluşturan Mam i Zılfe‘yi, Çolak Dede’yi (Aşık Mücrimi), Şekir Dede’yi, Çurro Dede’yi, Seydo Dede’yi, Tacım Dede’yi, Sadık Hüseyin‘i, Abbas Dede‘yi, Perişan Dede’yi, Karro Dede’yi, Mustafa Dede’yi, Elif Ana’yı, Hemi Tazıyı, Salmanı Pakı, Ali Baba‘yı, Kör Mısto‘yu, Kul Ahmet‘i, Mahsuni‘yi, Hasani İsike‘yi, Çiğil’in Nasreddin’i Meno‘yu, Maksutuşağı’nın Bollo‘sunu, Molyer’in Cimri’sini aratmayan Ala Gıjo‘yu, mahalli ozanlarını, delilerini, dervişlerini, ocak, ziyaret ve dergâhlarını henüz unutmamıştır.

Pazarcıklının bu yanı oldum olasıya kızdırmıştır egemenleri. Onları olduğu gibi kabullenmek yerine, Amerika’nın Kızılderili’ye, Saddam’ın Kürtlere, Hitler’in Yahudilere, Yahudilerin Filistin’e reva gördüğünü görmüşlerdir. Pazarcık, büyük kırımlardan, büyük alt üst oluşlardan kurtulup kaçanların son adresidir; devasa bir bataklıktır; bu bataklıkta acı çekerek, üç yavrusundan ikisini kaybederek, baharda “ho hu” dağlara kaçarak evrilip bugünlere gelmiştir. Sinemillisi, Atmalısı, Şıxraşanlısı, Kılıçlısı, Türkmen’i ve Çerkez’iyle…

Faşist egemen zihniyet, yanı başında kapalı bir kutu gibi duran, dininden ve kültüründen sapmayan, özgüveni yüksek bu toplumu parçalamak için ne gerekiyorsa yapmıştır. Dilinden başlayarak her köye bir okul açmıştır. Elbistan, Pazarcık, Kırıkhan olaylarıyla ozanını ve inancını hedef almıştır.

1948’de Maraş-Köprüağzı tren hattıyla ovanın batısını ekonomik, kültürel entegrasyona tabi tutmuştur. Aynı yıllar Kadıoğlu ovanın en verimli topraklarını elinde bulunduran Veli Ağa‘yı (Kürt- Alevi) oyuna getirip 10 bin dönüm toprağını gasp edipte bölgenin kalbi konumundaki Mizmilli’ye yönelince henüz on sekizindeki Hussali (Ali Gökşen) tarafında vurulur. Böylece Demokrat Parti’nin ovayı içeriden kuşatma projesi daha ilk hamle de başarısız olur.

”Hemen akabinde DSİ 1953 yılında Mizmilli bataklığı ile Narlı Ovası’nı kurutma yoluna giderek 1956’da 23.000 dekarlık Mizmilli bataklığını tarım alanına çevirir. Mizmilli Ovası’nın 126.400, Narlı Ovası’nın 312.000 dönümlük bir alanı kaplıyor olması yöreyi devasa ekonomik bir güce kavuşturur. Onu takip eden yıllar Aksu Irmağı’nın önüne ovayı baştanbaşa sulayacak bir baraj inşa edilir.” (Dr. Ahmet Taşğın, Kahramanmaraş’ta Tarım Alanlarının Islah Edilmesinin Sosyal Alana Yansımaları)

Ovanın ekonomik, kültürel değişimi, yerleşik hayata uyum, okullardaki eğitimin içeriği, çeşitli sol grupların tahribatıyla birleşince Kürt-Alevi dokuda ilk yırtılmalar olur. Böylece ebeveynlerin dilinden anlamayan, yoluna erkânına yabancı sözde modern bir kuşak yetişir.
1978 Maraş Katliamı bölgenin kaderini belirleyen büyük bir yarılmadır. Nedenlerini sonuçlarıyla açıklamak daha uygun olur. Sıkıyönetimin ardından 12 Eylül’e kapı aralayan Maraş Katliamı, Pazarcıklıların dünyanın dört bir yanına savrulmalarına neden olur. İşte yıllara göre Pazarcık’ın nüfusunu gösteren Vikipedi verileri:

yıl…… toplam…..şehir……. kır
1975.. 90.760.. 15.943.. 74.820
1980.. 89.757.. 20.015.. 69.742
1985.. 103.261. 23.382.. 79.879
1990.. 81.644… 25.154.. 56.490
2000.. 72.628.. 24.374.. 48.254
2007.. 74.560.. 29.339.. 45.221
2008.. 77.371.. 28.582.. 48.789
2009.. 74.869.. 28.713.. 46.156
2010.. 74.259.. 28.763.. 45.496
2011.. 73.227.. 28.716.. 44.511
2012.. 72.270.. 28.797.. 43.473
2013.. 68.843.. 68.843.. veri yok
2014.. 69.320.. 69.320.. veri yok
2015.. 67.802.. 67.802.. Veri yok

Yukarıda da görüldüğü gibi 1975 yılında 90 bin olan nüfus, bugünlerde 200 binlerde seyretmesi gerekirken devletin bilinçli müdahalesiyle 60 binlerde kalmıştır.

Devlet 12 Eylül‘den sonra bölgenin demografik yapısını değiştirmek için yoğun bir çaba harcamıştır. Kadıoğlu, devletin onayıyla Tut Dağı’ndaki çiftliğine Bertiz’den indirdiği 30 kadar aileyi yerleştirmiş, seksenlerin sonlarına doğru bu sayı 300’e, şimdilerde ise 700 haneye çıkmıştır. Böylece Kadıoğlu topraksızlarımızın hak iddia ettiği hazine arazisine 36 pare Bertizli‘yi yerleştirerek ovanın demografik yapısının değişimine katkıda bulunmuştur.

Aynı dönem, Menzelet Barajı’nın altında kalan Bertiz’in Çakırdere Köyü, topluca, Narlı Höyüğüne yerleştirilmiştir. O çevrenin yoksullarına dağıtılan hazinesi arazisi de ellerinden alınarak Çakırderelilere verilmiştir.

Diğer iki gelişmede Pazarcık ve köylerinde yaşayan az sayıdaki Alevi yurttaşın bölgeden ‘gönüllü’ göçünü sağlamak amacıyla, bölgenin başlıca üretim biçimi ve dolayısıyla geçim kaynağı olan kırsal tarımı etkisizleştirme politikalarıdır. Verimli Pazarcık Ovası’na 2006’da kurulması planlanan, ancak açılan davalar sonucunda, çevre ve insan sağlığını olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle ‘askıya’ alınan “Düzenli Atık Depolama Projesi” ile 2008’de, Narlı halkının protestolarına rağmen, ‘kapkaççı şark kapitalizmi’ normlarına göre kurulan “dünyanın en büyüğü” denilen iki çimento fabrikasıdır. İlginç olan, başlarda “Fabrika işsizlere iş kapısı olur” diyenler şimdi işçilerinin tamamına yakınını 35 km. uzaktaki Maraş’tan getirmektedirler. (Sercan Taylan ‘‘Maraş’ta yapılmak istenen mülteci kampının perde arkası”)

AKP’nin diğer bir uygulaması da Pazarcık’ın inanç merkezlerine nüfuz ederek yardımda bulunmak, cemevlerinin “Kültürel Dernekler” olarak kalmasını sağlamak, Elif Ana ve benzeri yerlere maddi katkıda bulunarak devrimci, demokratik bir kültürün oluşmasını engellemektir. AKP, hemen her köyde çıkar sağladığı beş on ajanı vasıtasıyla ovanın kodlarını çözmeye, ayrıştırmaya, AFAD’la da son darbesini vurmaya hazırlanmaktadır.

Sıklıkla rastladığımız diğer bir olgu da pohpohlanmaktan hoşlanan, karaktersiz, eğitimsiz tiplerden sahte tüccarlar yaratmak, onları devşirme ajanlarıyla popüler hale getirmek, insanımızın ürününü bunlara gözü kapalı teslim etmesini sağladıktan sonra, o tüccarın alacaklı olduğu işverene ödeme yaptırmayarak bölge insanının emeğine konmak. Aklı başında bir insan üç beş yıl arayla tekrarlanan bu mizansenin hiç de tesadüfü olmadığını anlar. Ali Aktaş adıyla gerçekleşen son vurgun 20 trilyonu aşmıştır. Amaç bölgeyi ihya edecek, yeni olanaklar sunacak yerel bir sermayenin oluşmasını engellemektir.

AKP bunlarla yetinmeyerek ovayı bitirmek, siyasi etkisini kırmak, yutulur lokmalar haline getirmek için Narlı’dan Maraş’a kadar olan bölgeyi şehir statüsüne, aşağı kol dediğimiz Köprüağzı-Bayramgazi hattını da Türkoğlu’nun mahalleleri haline getirmişir. Bu idari uygulamanın değişik nedenleri vardır.

1. Alevilerin vatan dediği, övündüğü, kültürel, tarihsel belliğini oluşturan Pazarcıklı olma duygusunu yok etmek. Maraş ve Türkoğlu’yla ekonomik entegrasyona sokmak, rüşvetçi memurlarıyla soymak, moral değerlerini yıkmak, Türk ve Sünni nüfus içinde eritmek…
2. Siyasi etkisini kırmak, çoğunluğu oluşturan Maraş ve Türkoğlu’nun sağ seçmeninin iradesine tabi kılmak. Sosyal demokrasiden, Kürtlerden, Alevilerden belediye başkanı ve milletvekili seçilmesini olanaksızlaştırmak.
3. Narlı ile Türkoğlu arasında bulunan binlerce dönümlük hazine ile mera arazisini kamulaştırıp dilediği gibi kullanabilmek…
4. Son idari yapılanmayla iyice küçülttüğü Pazarcık’a, cihat kültürüyle yetişmiş, İŞİD’in sosyal tabanı konumundaki 30 bin Suriyeliyi yerleştirmek, bölgenin Kürt-Türkmen Alevilerini canlarından bezdirip kaçırtmak.

AFAD kampının Pazarcık’ın girişindeki Terolara yapılması, açıktır ki bunu planlayanlar, ileride onları hapsettikleri konteynerlerden çıkarıp küçük dilimler halinde ovanın kalbine serpiştirmeyi amaçlamaktadırlar.

Nasıl ki M.Ö.2000-700 yılları arasında Asurlular mağlup ettikleri Hititlerle aralarına Pazarcık’ın Kızkapanlı-Gözlügöl obasına sınır teşkil edecek tarzda dikili bir taş yerleştirmişlerse AKP de Kürtlerle arasına Hatay’dan Sıvasa kadar Araplardan oluşan bir set inşa etmektedir.
Bugün bize yapılan, eşit vatandaşlık çabamızın, birlikte yaşama arzumuzun, özgürlüklerimizin ve de demokrasimizin kalbine dayatılan bir hançerdir.

Biz Pazarcıklılar bugün Agamemnon’nun ordularına karşı Truva’nın, Perslere karşı Sparta’nın, Hitler’e karşı Stalingrad’ın, IŞİD’e karşı Rojava’nın duygularıyla savaşmalıyız. Aksi takdirde Romalılarca yakılan, yerine incir dikilen Kartaca’nın kaderini paylaşmaktan kurtulamayacağız. ”Ocağına incir dikmek” deyimi acıdır ki böylesi bir deneyimden süzülüp gelmiştir. Ortası yok, ya direnip kazanacağız ya da ocağımıza incir dikeceklerdir…

Her inancın kendi içerisinde hatta yaşatıldığı değişik coğrafyalarda farklı kültürlerini ve farklı ritüellerini görmek mümkündür. Bunlardan birisi de Alevilerde Mezar Kaldırma ritüelidir.

Mezar törenleri de denir.  Alevilerin tamamında göremiyoruz. Bazı bölgelerde tam bir tören havasında geçerken kimi yörelerde (Tunceli,Elazığ,Erzincan) sadece aile tarafından yapılan bu etkinliğin özellikle Sivas, Kayseri, K.Maraş ve Adana’nın bir bölgesinde (Sarız, Develi,Tufanbeyli, Göksun, İmranlı) bölgelerinde aylar öncesinden yapılan hazırlıklar bölge insanının bu etkinliklere katılımlarını zorunlu hale getirmiştir.

Mezar Kaldırma ile ilgili oldukça farklı yorum ve söylenceler vardır.

Başlangıçta mezar kaldırma deyince çok daha farklı anlayışa sebebiyet verebiliyor.

Mezar kaldırma bir nevi anma, acıları sonlandırma ve bir yakınını kaybetmenin acılarını biraz olsun azaltarak normal hayata dönme anlamını ifade etmektedir.
Mitolojik bilgilere göre:

Yaşadığı köyden  uzakta toplu çalışmaya (ormana), yaylaya (hayvancılık gereği) giden Aleviler kaybettikleri yakınlarını Hakka yürüdüğü yerde toprağa sırlıyorlar. Sezon sonunda yani Sonbaharda işleri bittikten sonra cenazelerini alarak köylerine dönüp köy veya aile mezarlığına sırlamaktaydılar. (Tahtacılar ve hayvancılık yapanlar ilkbaharda gidip sonbaharda köylerine dönmekteydiler).

Bir Bilgi ise; Aleviler baharın bitimi ve yazın gelmesiyle yaylaya çıkmaktadırlar.  Yaylaya  yola çıkmadan önce Mezarlık ziyaret edilir, özellikle geçtiğimiz bir yıl içerisinde hakka yürüyenlerin mezarları ziyaret edilir, lokmalar dağıtılır, yeni mezarların üzerinde ateşler yakılır  Gülbang okunur ve yaylaya yola çıkılır. Bu yola çıkış Mayıs ayı ortalarında başlayıp yazın ilk ayı olan Haziran başlamadan biter. Günümüzde kullanılan takvime göre 23 Mayıs ile 13 Haziran tarihleri arasına denk gelmektedir.

Farklı bir bilgi;
Hz. Hüseyin ve taraftarları Kerbela da katledildikten sonra yakınları tarafından uzunca bir süre Kerbela’daki mezarları ziyaret edilememiştir. İmam Zeynel Abidin ve yakınları Beşir isimli biri aracılığı ile Kerbela’yı ziyaret ederler ve Mezarları düzeltirler, bakım ve onarım yaparlar.

Yirmi gün boyunca mezarların başında kalırlar. Bu ziyaretin Yirmi üç Mayıs, On üç Haziran tarihleri arasına rast geldiğini kabul eden bazı Aleviler (Dımili, Koçgiri, Hemkan, Kumreşli.. gibi bazı Alevi kollarının bir kısmı) Kerbela’ya gitme imkanları olmadığı için bu ziyareti sembolik olarak her yıl kendi mezarlıklarını ziyarete dönüştürmüşler. (Bu bilgi çok az Alevi tarafından bilinmektedir.)
Bir başka anlatım ise;
Geçmişte iklim şartları çok daha sert ve korkutucu olmakta idi. Ulaşım sorunu vardı.

Kötü hava şartlarında köyünden,evinden uzak bir yerde hakka yürüyen canın bedeni (Mefta-Cenaze) köyüne getirilmediği için bulunduğu yerde toprağa konurdu (sırlanır). Havaların düzelmesinden sonra yani Baharın bitimi ile yaz ayının başlangıç ayı olarak kabul edilen ve Hicri takvime göre iki ayın birleştiği yirmi günü Mayıs ayı sonu ile Haziran ayı içerisine girdiği için Yirmi üç Mayıs ile Onüç Haziran arasına denk gelen günde mefta bulunduğu yerden alınarak kendi köyündeki mezarlığa nakledilirmiş.

Bu yüzden de bu törenlere Mezar Kaldırma töreni yada Mezar kaldırma erkanı denilmiştir.

Günümüzde şartlar değiştiği gibi bu törenlerin de şekli ve muhteviyatı değişmeye başladı.

Dersim bölgesinde biraz farklıcalıklar daha çok dikkati çekmektedir.

Baharın kazma vurma denilen mezarın etrafını düzelterek sonbahara kadar beklenir, köyde işler bittikten sonra mezar taşları düzeltilerek kayması engellenecek şekilde yapılır. Sonbaharda bölgedeki özellikli taşlarla mezar yapılırdı.

İç Anadolu bölgesindeki Alevilerin bir kısmında;

Mayıs ayından bir sonraki yılın Mayıs ayına kadar ki dönem içerisinde hakka yürüyen (ölenlerin)canların mezarları bu bir aylık süre içerisinde yaptırılır. Bazı aileler Hakka yürümenin (ölümün) üzerinden bir kış geçmesini beklerler, bazıları bir yıl geçtikten sonra mezara kazma vururlar. Kazma vurmak o günkü geleneğe göre mezar yapımına başlama idi.

Buna da mezar Kaldırma (mezarı yükseltme) denilmiştir.

Kayseri İli Sarız İlçesi İncemağara,Ördekli,Gümüşali,Sancakağıl,Darıdere,Altısöğüt  köyleri,

Kahramanmaraş İli Göksun İlçesi Alıçlıbucak (Kömürsuyu) ve Keklikoluk, Sırmalı,Taşkesen (Yeşilköy),

otaş,Göynük,Ağboyun,Yoğunoluk,Sırapınar (Taşoluk) köyleri,

Kayseri İli Develi İlçesi Çadıryeri,Alaylı,Karapınar,Derebaşı köyleri.

Adana İli Tufanbeyli İlçesinin Hanyeri,Çiftlik, Emirgazi, Taşpınar,Fatmakuyu,Ağdere ve daha birçok köylerde bu törenler yapılmaktadır.

Bir can Hakka yürüdüğü vakit bütün yakınları toplanır ve Hakka uğurlama erkânı ile o canın bedeni toprağa sırlanır. Alevilerde cenazenin sırlanmasından sonra (defnedildiği gün) verilen yemekten sonra kırk gün sonra Kırk Lokması diye bir yemek daha verilir ve cenaze sahipleri artık işlerine dönerler ama yaslı günleri henüz bitmiş değildir. Kırk Lokması verilirken  Dardan indirme erkanı da yapılır.

Mezar törenleri bitene kadar düğün ve eğlencelere pek katılmazlar. Önceden programlanmış olsa dahi düğün,nişan gibi törenler ertelenir. Bayramlarda (Hızır, Gağand) yakınları bu evlerde toplanarak Bayramlaşma burada başlar ama Mezar törenlerinden sonra her şey normale dönmüş olur.

Mezar kaldırma törenlerinin dönemi bellidir ama aynı güne denk gelmemesi için yakın köyler önceden bir araya gelerek her köyün mezar töreninin yapılacağı günleri belirler ve herkese duyururlar.

Mezar Kaldırma günü insanlar uzaktan,yakından sabahın erken saatlerinde o köyde toplanırlar. Gelenler o köyde Hakka yürüyen canların yakınlarının evlerini tek tek ziyaret ederler. Ziyarete giderken yanlarında Çay ve şeker de götürürler.

Çok kısa bir ziyaret. Çay,Kahve ikramından sonra başsağlığı dileyerek bir başka evi ziyaret ederler.

Kalabalık fazla olduğu için insanlar peş peşe bütün evleri hızlı bir şekilde ziyaret ettikten sonra köyün orta yerinde toplanırlar. Şimdilerde birçok Alevi köyünde Cemevi veya Kültür evi yapıldığı için buralarda toplanılır.

Ziyaretler birkaç saat içerisinde bittiği için Cemevinden toplu olarak Mezarlığa gidilir.

Mezarlık ziyaretinde kadın,erkek,büyük,küçük ayrımı yapılmaz ve herkes mezarlıkta yakınlarının mezarlarını ziyaret ederler, Mezarları başında yakınları ağıtlar,methiyeler,Gülbanglar,temennalar okurlar. Dışarıdan gelen ve çok yakını olmayanlar ise mezarlıktaki inanç önderi,kanaat önderi mezarı varsa gider o mezarları ziyaret ederler. Oda yoksa en yakın tarihli mezarlar ziyaret edilir, dost ve arkadaşlarının yakınlarının mezarlarını ziyaret ederler, mezara niyaz olunur ve mezarlığın uygun bir yerinde toplanılır.

Geçmiş tarihlerde hazır mezar olmadığı için Temennalar,gülbanglar okunarak mezarın etrafı düzeltilir, taşlar dikilir etrafı düzenlenir ve sadece toprak halde olan mezarlar etrafı taşlarla çevrilerek düzenleme yapılır ve mezar toprak hizasından biraz da olsa yükselmiş olurdu, mezar yükseğe kaldırılmış olurdu.

Günümüzde Mezarlar Mermerden,yontu taşlardan veya Betondan yapılmakta ve bunu meslek edinmiş ustalar vardır. Kendi atölyelerinde hazırlayıp getiriyorlar ve monte ediyorlar, o yüzden mezarlar önceden yapılır, Çiçekler ekilir etrafları yeşertilir Mezat taşları motiflerle süslenir. Maniler yazılır.

Mezara giderken önceden tatlılar hazırlanır. Un ve tere yağından un helvası yapılır. Lokumlar, Bisküviler alınır, Oğlak veya kuzular kesilir parçalanmadan haşlama olarak pişirilir mezarlığa götürülür. Mezarlığa götürülen yemekler kesinlikle sulu yemek olmaz.

Bunun gerekçesi ise; Kerbela’da Hz. Hüseyin ve yakınları susuz kaldılar, İmam Zeynel Abidin ve beraberindekiler Kerbela ziyaretlerinde atalarının anısı adına orada kaldıkları sürece yemekler yapıp yediler ama Fırat suyu çok yakınlarında olmasına rağmen su içmediler. Bunu yaşatmak adına mezarlığa giderken götürülen yiyecekler genelde kuru gıda olur.

Herkes kendi aile mezarlığını ziyaretten sonra mezarlığın müsait bir yerinde toplanır. Getirilen yemekler yenir,topluca temenna edilir,Gülbang okunur ve mezarlıktan ayrılıp köyde hazırlanan yemekler yenilmeye gidilir.

Mezara gidilirken herkes yiyecek götürür ama evlerde sadece o yıl hakka yürüyenlerin yada mezarı yapılanların evlerinde yemekler pişirilir. Birden çok yerde yemek hazırlandığı için herkes istediği eve gider orada yemekler yenilir,

Temenna yada Erkanname okunur başsağlığı dilendikten sonra o evden ayrılır diğer evlere gidilir. Sırasıyla bütün yemeklerden tadılmış olunur ve herkese başsağlığı dilenir.

Mezar törenlerine gidilirken genellikle yiyecekler götürülür yada yemekler için katkıda bulunulur. Koyun, kuzu getirilerek yemek masraflarına katkıda bulunulacağı gibi çay, şeker, yağ..gibi yiyeceklerde götürülür.

Burada güzel bir yardımlaşma örneği sergilenir. Yemekleri komşular yardım ederek hazırlarlar,bütün gençler yemek servisinde yardımcı olurlar.
Son dönemlerde köylerde yemekleri ayrı ayrı değil de hep beraber yapmaya başladılar. Bir köyde üç beş yerde yemekler pişirilirken şimdi bir yerde toplu olarak bir arada bulunulduğu gibi daha da ekonomik olmaktadır.

Köylerde Cemevlerinin yapılmasıyla bu hizmetler Cemevlerine taşındı.

Törenlere katılmak için uzak yakın demeden bütün yakınları toplanırlar. Günümüzde yurt dışında bulunanlar izinlerini bu törenlere göre ayarlarlar.
Cemevlerinin mutfağında yada Yemek fabrikalarında, fırınlarda yemekler, lokmalar hazırlanır ve Lokmalar dağıtılır, yenmeden önce Pir (dede) sofra temennası okur “Şah yürüsün” der ve herkes lokmaları yerler, yemekten sonra Pir (dede) yada bu hizmetleri yerine getiren insan Erkannameyi okur.

Bazı bölgelerde Kuran okunmaktadır ama bu, sonradan Alevilere dayatmanın bir ürünü olsa gerek.

Uygun bir yerde mezarı yapılanların yakınları sıraya dururlar ve gelen tüm insanlar sırayla başsağlığı ve Taziye (temennalarda) bulunarak oradan ayrılırlar.

Başsağlığı dilenirken;
“Başınız sağ olsun,devri daim olsun” derler.
“Devri daim olsun ışığı bol olsun”.
“Hakla Hakk oldu,ışığı tüm insanlığı aydınlatsın”.
“Işığı bol olsun, Hızır yardımcınız olsun” gibi dileklerde bulunulur.

Aleviler yapılan Erkanlarda Gülbang / Erkanname okurlar. Gülbang ve Erkannamelerin bir ölçüsü kalıbı yoktur.

Erkanı yürüten Pir/Anabacı veya ehil insan içerisinden geldiği gibi Gülbanglar okurlar.

Kimileri daha uzun kimileri daha kısa Gülbanglar okurlar.

Burada  iki örnek verdik birincisi Mezarlıkta okunan, diğeri ise lokmalar yenildikten sonra okunan Gülbanglar.

MEZARLIKTA OKUNACAK TEMENNA/GÜLBANG

Hazırda bulunan Canlar Cümlenizin Himmetiyle
Bism-i Şah, Bism-i Şah.

Sevgili (hakka yürüyenin adı) …………. Canlar.
Sizler bir süre önce aramızdan ayrılıp Hakk’a yürüdünüz.
O’nun sonsuz hazine-i rahmetine ulaştın.
Çünkü. Hakk’ın yarattığı Can. Akıbet bir gün tekrar “Didar-i Hakk’a” dönecektir elbette.
Sizleri pir-i pak eyleyip turaba teslim ettik.
Şimdi Can olarak Alem-i Ervah’da Hakk’la Hakk oldunuz.
Sizin cismane halinizi, O kıyamadığımız can taşıyan teninizi, sevgi, saygı ve dostluk duygularınızı unutamayız.
Yüreklerinizin sıcağında herkese beslediğiniz sevgiyi bizlerde hatıramızda anarak… Bedenlerinizi de Hakk’a emanet ettik.
Ey sevgili ……….. Canlar. Sizler, Hakk Yolu’na “ikrar vermiş, Yol’a talib…” (yol abidi bendesi.) olarak aramızdan ayrıldınız.

Aile çevreniz/sevdikleriniz/dostlarınızla birlikte toplandık…
Şimdi sizlere gönül istikametinde temennaya durduk.

Temennamız gerçeklerin, ermişlerin, evliyaların, enbiyaların, Ulu önderlerin Dar-ı Divanın’da yüzünüz ak… Özünüz pak ola,

Mürşidinize, Pirininize, Rehberinize Hüsn-i rızanız ile olan ikrar ve itikadınız, Sizlere Hakk katında Ak-ı delil ola.
Bütün ikrarların Âlem-i Gayb’da yardımcınız ola.
Aliy-el Murteza Divanı’nda. İkrar ile imanınız… Makbul ola. Kabul ola.
İnsanlığa ışık tutanların, Hallac-ı Mansurların, Seyyit Nesimilerin, Pir Sultanların ve insanlık yolunda, Hakk yolunda, halk yolunda can verenlerin de anısı önünde okuduğumuz temennaları, gönül defterine kaydeyle ya Hakk……..
Ya Hakk, Kerbela’da biat etmeden canını verenlerin ruhlarını, gönlümüzde yaşatmaya devam ediyoruz.

Ya Hakk… inandığı dava adına hak yolunda can verenlerin, çilesini çekenlerin aziz ruhları önünde saygıyla eğiliyoruz.
Davaları davamız olarak devam edecektir.

Ey……………canlar ;siz aramızdan göçüp Hakk’a ulaştınız.
İstemeyerek, O Turab’a bedenlerinizi teslim ettik ama.
Elbet bizlerde yaşadıkça… Sizin hayalleriniz… Hatıralarınız. günbe gün bizlerle birlikte ebediyen gezecek, yaşayacak… Unutulmayacaksın…
Sevgili canlar………..unutulmaz hatıralarınızı yâd ederek…
Sizin temiz ve kusursuz ruhlarınızı incitmeden…
Daim gönlümüzde, dilek ve temennalarımızda, kalbimizde anacağız.
Daima yönümüz, gönlümüz o kutsal ruhlarınıza dönük olacak…
Özümüzde Aşk-i Niyazla, sizleri gönül sevgimizle hatıralarda koruyacağız, taşıyacağız…

Bar-i Huda Aşk-ı Niyaz’ıyla temennamız.
Ehlibeyt katarından, dinarından mahrum olmayasınız.
Hakk, Hızır hepimizin yardımcısı olsun.

Gerçeğe Hü.

Mezar Kaldırma törenlerinde verilen Lokma (Yemek) sonrası okunan Gülbang.

SOFRA GÜLBANGI
‘’Sevgili Dostlar, canlar bugün buraya fizikken aramızdan ayrılan … canlarımız için, verilen lokma’yı paylaşmak için toplanmış bulunuyoruz.

Ve onları bir kez daha saygı ile anacağız.
Sevgili canlar, Sevgi bizim inancımızdır. Bizim inancımız insanı ve doğayı sever, iyiden ve güzelden yanadır.

Haksızlığa karşıdır. Mazlumun, ezilenin ve yoksulun yanındadır.

Bizim inancımız bütün inançlara saygı gösterir.

Birlik ve beraberlik Bizim inancımızın özünde vardır.

Onun içindir ki Pirlerimiz bize ‘Bir olalım, iri olalım, diri olalım’ demiştir.

Bizim inancımız eşitliğe ve adalete inanır. Bundandır ki inancımız Evrenseldir.

Cehalet, Bizim inancımızın en büyük düşmanıdır.
Aleviliğin özünde asıl yer alan en önemli olgu insandır.

Alevilik, ilimdir, bilimdir, çağdaşlıktır. Aleviliğin felsefesinde güneş sonsuzdur, doğa sonsuzdur, insan sevgisi sonsuzdur.

Bundandır ki bugün buradayız. Aramızdan ayrılan ….. canlarımız için Pirlerimizden Şefaat dileyeceğiz.
Ey sevgili Evliyalar, Pirlerimiz, Hak Erenler Bin bir emekle hazırlanıp sofraya gelen …… canlarımız için verilen lokmayı, kabul eyleyin.
Pişirip hazırlayıp getirenler, hizmetleriniz kabul ola! Muratlarınız hâsıl ola!

Lokmalarınız, kurbanlarınız Pir’lerimizin  dergahları’na yazılmış ola!

Hakk, Pirlerimizin didarından, Erenlerin darından, Evliyalarımızın katarından ayırmaya!
Ellerimizi gönlümüze,gönlümüzü sana açtık.

Burada bulunan cümle canların dildeki dileklerini, gönüldeki muratlarını dergahında kabul eyle.

Evliyalar,Mazlumlar,Masumlar,Ermişler hakkı için,

Üçler, Beşler, Yediler, On İki İmamlar, On dört Masumu Paklar,Onyedi Kemerbestler, Kırklar,Yetmişiki Kerbela şehitleri,

Bağdat’ta asılan Hallacı Mansur’un hakkı için.

Halep’te yüzülen Seyyit Nesimi’nin hakkı için.

Antalya’da Abdal Musa hakkı için.

Banaz’da Pir Sultan Hakkı için.

Erdebil’de yatan Şah Hatayi hakkı için.

Nevşehir’de Pirimiz Hünkar Hace Bektaş Veli hakkı için  Hakka uğurladığımız ………………….. canlarımızın bilmeyerek işlediği kusurlarını bağışla, mekanını ışıklı kıl, devrini daim eyle.

Ailelerine,yakınlarına,sevenlerine,gönül dostlarına sağlık,sabır ve dayanma gücü ver.

Hanelerine birlik,düzenlik ve huzur,geride kalan aile bireylerine sağlıklı uzun ömürler nasip eyle.

Sevgili canlar Erenler yoldaşınız ola!

İnancımız ve insanlığın geleceği uğruna darağaçlarına çekilen, işkence hanelerde katledilen öldürülen canlar daima gönlünüzde ola.

Emeğiniz boşa gitmeye!

Her zaman yüzünüz ak, özünüz pak ola!

Ömrünüz bereketli, yuvanız şen ola.

Dertlere derman hastalara şifa ola!

Niyazınız nur ola!
Gittiği yerler gam ve kasavet görmeye! Hizmet sahipleri hizmetlerinden şefaat bula!

Lokma hakkına, evliya keremine, cömertler cemine Niyaz eyleyin.
Yiyene helal, yedirene delil ola!

Dertlerimize derman, Lokmalarımız canlara helal ola!

Biz bir yedik! Hak erenler binini vere! Lokmalarınız kabul, muratlarınız hâsıl ola!

Yiyip yedirenler, pişirip getirenler ağrı, acı görmeye!
Lokmalarınız kabul ola! Muratlarınız hâsıl ola! Yardımcınız Hızır ola!

Bir lokmanız bin belaya karşı gele.

Hakk dergâhına yazılmış ola!

Lokma sahipleri niyetlerine vasıl ola!
Gerçeğe Hü.

13.05.2016