Türkiye’nin referandum arifesinde Almanya ve Hollanda üzerinden tırmandırdığı “miting krizleri”, bir yandan referandumla ilişkilendirilirken, bir yandan da Türkiye’nin dış politikasının geldiği noktaya işaret ediyor. AKP iktidarında Dışişleri Bakanlığı ve Başbakanlık yapan Ahmet Davutoğlu’nun “Komşularla sıfır sorun politikası” temenni olmanın ötesine geçmezken, Türkiye neredeyse dünya ülkeleriyle, “sınırsız sorun ve krizler” yaşayan bir ülke haline geldi. Özellikle 2007 yılından itibaren iktidarını sağlamlaştıran AKP, komşu ülkeler başta olmak üzere birçok ülke ile ciddi sorunlar yaşamaya başladı. Özelikle 2011 “Arap Baharı”ndan sonra, ideolojik olarak desteklediği “Müslüman Kardeşleri iktidara getirme ve iktidarda tutma” arayışında olan Türkiye, başta Suriye olmak üzere, Mısır, Irak gibi ülkeler ile de sorun yaşamaya başladı. Türkiye’nin bu politikası çoğu kez hem içeride hem de dışarıda, “mezhepçi politika” olarak nitelendirilerek eleştirildi.
2003 yılında ABD’nin Irak işgalinin dışında kalmayı tercih eden Türkiye, sonraki yıllarda sorunlara daha fazla müdahil olan bir politika izlemeye başladı. Özellikle Suriye iç savaşının başlaması ile birlikte, “Halep ve Şam’da Cuma namazları” kılma hayalini kuran Türkiye, Suudi Arabistan ve Katar’la birlikte radikal grupları ekonomik ve silahlı güç olarak destekledi. “Kardeş Esed” söylemlerinden bir anda, “Katil Esed” söylemlerine döndü. “Suriye’nin toprak bütünlüğünü” savunduğunu ileri süren Türkiye, bir yandan da Cerablûs üzerinden Suriye’ye girerek orada de facto durum oluşturmaya çalışması uluslararası alanda ve Suriye yönetimi nezdinde tepkilere neden oluyor.
Bağdat ile kriz derinleşiyor
Yıllardır Kürt sorununda ortak hareket ettiği İran ve Irak da, Türkiye’nin sorun yaşadığı ülkeler haline geldi. Irak Türkiye’yi zaman zaman içişlerine müdahale etmekle suçlarken, Irak ile Türkiye arasındaki sorunlar, AKP ile KDP arasındaki petrol anlaşmaları, dönemin Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun Kerkûk’u ziyaret girişimi, Başika’da asker bulundurma, Musul’da Sünni gruplara destek vermesi üzerinden derinleşti. Kriz Musul operasyonu öncesinde daha da derinleşti. Önce Başika üzerinden yaşanan kriz ardından hangi güçlerin operasyonda yer alacağına kadar vardırıldı. Irak yönetimi, Türkiye’yi Musul operasyonunu sabote etmekle itham etti.
İran ile karşı karşıya
Yıllarca Kürt sorunu üzerinden yakın ilişkiler geliştiren Türkiye ile İran ilişkileri de, özellikle Suriye sorunu ile birlikte derinleşti. Suriye denkleminde Türkiye ve İran iki ayrı blokta yer aldı. Türkiye silahlı muhalifleri desteklerken, İran Suriye rejiminin yanında yer aldı. Ancak her şeye rağmen şimdiye kadar ilişkilerdeki resmiyeti koruyan iki ülke son dönemlerde birbirlerine yönelik söylemlerini sertleştirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran’ı Pers Milliyetçiliği yapmakla suçlarken, İran Türkiye’yi Sünni mezhep politikası yürütmekle suçluyor. İran en son vatandaşlarına “Türkiye’ye gitmeyin” uyarısında bulundu.
Rusya, Yunanistan, Ermenistan…
Türkiye’nin Kürt sorunundaki partnerleri durumundaki ülkelerle yaşadığı bu sorunların yanı sıra, Arap coğrafyasında da güçlü bir ülke olan Mısır ile de, yakın durduğu Mursi hükümetinin devrilmesi üzerinden kriz yaşadı. İsrail ile Davos ve Mavi Marmara üzerinden sorun yaşayan Türkiye, ardından sırasıyla Suriye ve uçak krizi üzerinden Rusya ile, Kardak kayalıkları ve Kıbrıs sorunu üzerinden Yunanistan ile sorun yaşamaya başladı. Dağlık Karabağ konusunda Azerbaycan’ın yanında yer alan ve Ermenistan ile ilişkilerini geren Türkiye son olarak Avrupa üyesi ülkelerle sorun yaşamaya başladı.
Kenan Kırkaya / dihaber
