Rusya’nın öncülüğünde, Suriye’de IŞİD sonrası dönemin yol haritasının çizilmesine katkıda bulunmak amacıyla Soçi’de düzenlenen Suriye Ulusal Diyalog Kongresi’ne iç ve dış aktörlerce sürdürülen savaşın politik yansımaları damga vurdu. 1500’ü aşkın delegenin katılımıyla, muhalifler ve Birleşmiş Milletler (BM) Özel Temsilcisi Staffan de Mistura ile kongreyi düzenleyenler arasındaki gerilimler nedeniyle 2.5 saat geç başlayan kongrede davetli ülkelerden Fransa ve Britanya’nın temsilcileri yer almazken, Çin, Türkiye ve İran’ın heyetleri hazır bulundu.
Muhalif Yüksek Müzakere Komitesi’nin katılmama kararı aldığı kongreye Türkiye’nin yolladığı 150 kadar Suriyeli muhalif, Soçi Havaalanı’nda, kongrenin logosunda Suriye hükümetini temsil eden bayrağın kullanılması nedeniyle katılmama kararı aldı. Dışişleri Müsteşar Yardımcısı Sedat Önal, geceyarısı Soçi havalanında muhalifleri ikna etti ancak bu defa da Rusya geçişlerine izin vermedi. Türkiye’nin yolladığı uçak kalkışa hazır olmasına karşın Rusya’dan onay gelmediği için muhalifler 18 saat havalimanında bekledi. Daha sonra Soçi’den ayrılan muhalifler Ankara’ya hareket etti. Muhaliflerin Türk heyetine yetki verdiği belirtildi.
Yüksek Müzakere Komitesi’nin katılmama kararına karşın, Ankara; Soçi’deki Kongre’ye bazı muhaliflerin katılmasını istemişti. Bu amaçla Rusya ile Kongre’nin her aşaması konuşulmuştu. Hatta Rusya’nın muhalifler için uçak gönderme talebine karşın, Türkiye, bunu kendisinin tahsis edeceğini de iletmişti.
‘Söz verilmişti’
Suriye Türkmen Milli Hareket Partisi Genel Başkan Yardımcısı Tarık Sülo, dün ulaştıkları Soçi havaalanındaki süreci Cumhuriyet’e anlattı:
“Dün Ankara’dan THY uçağı ile hareket ettik ve Soçi havaalanına akşam saatlerinde indik. Yaklaşık 150 kişiyiz; Türkiye’den de Halep’ten de İdlib’ten de muhalif isimler bizimle. İndiğimizde zaten kongrenin flamaları, logoları vardı. Bizler için hazırlanan kartlar üzerinde de bu logolar vardı. Bize, Suriye hükümetinin bayrağının kullanılmaması için söz verilmişti. Bunun üzerine konferansa katılmama kararı aldık. Pasaportlarını kaşeletenleri alandan çıkarttılar. Ama biz katılmama kararı aldık. Dışişleri Müsteşar Yardımcısı Sedat Önal alana geldi. Bize, katılmamızı söyledi ve biz de Kongre’ye dönmeye ikna olduk. Ama bu defa da Ruslar bazı arkadaşlarımızı pasaportlarıyla çıkış yaptıkları için geri almadılar. Ruslar bizi bölgeden çıkarttı ve uluslararası alana aldı. Hiç uyumadık; 24 saattir ayaktayız ve uçağın hazırlanmasını bekliyoruz. Aslında bizi getiren uçak alanda hazır ama anladığımız şekilde Ruslar uçağa kalkış izni vermiyor. Bizi biraz daha bekletecek gibi duruyorlar. Bu kadar yorgunluğun üzerine böyle bir konferansa katılmak istemidiğimizi ilettik ve Türk heyetine yetkimizi verdik”
Bakanlar telefonda
Müsteşar Yardımcısı Önal’ın ikna çabalarının ardından krizin devam etmesi üzerine bu defa devreye bakanlar girdi. Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, kendisini arayan Çavuşoğlu’na “Bunlar küçük şeyler kaldıracağız” dedi. Fakat krizin çözülmemesi üzerine muhaliflerin ikna edilmesi için Lavrov kısa süre sonra Çavuşoğlu’nu aradı. Telefon görüşmesi de muhalifleri iknaya yetmedi. Bazı Suriyeli muhaliflerin pasaportları ile çıkış yapmaları nedeniyle Rus görevlilerle de gerginlik yaşandı.
Mihraç Ural da kongrede
Cumhuriyet’in ulaştığı kaynaklara göre, Şam hükümeti ile hareket eden, muhaliflere karşı savaşan Mihraç Ural da kongreye katıldı. Ural, 2013 Reyhanlı katliamı davası iddianamesinin sanıkları arasında da yer alıyor.
Putin’den mesaj: Suriye halkı karar verir
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov kongrenin açılış konuşmasında, “Rusya, Suriye’de barışın sağlanması için elinden geleni yaptı. Suriye’nin bu tarihi sayfasının sonlandırılması için koşullar uygun” ifadelerini kullandı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in kongrenin katılımcılarına yönelik karşılama mesajı da Rus Bakan tarafından okundu. Putin katılımcılara mesajında, Soçi’deki toplantıların amacının Suriye halkını birleştirmek olduğunu, Suriye’nin geleceğinin nasıl olacağına sadece Suriye halkının karar verebileceğini belirtti. Putin’in mesajında kongreye katılımın artırılması için Türkiye ve İran’la birlikte çalıştıkları vurgulanırken Dışişleri Bakanı Lavrov da açılıştaki konuşmasında, kongrenin hazırlık çalışmalarına destekleri için Türkiye, İran ve BM’ye teşekkür etti. Rus temsilcilerinin mesajlarının ardından yabancı delegelere ve basına kapalı olan bölüme geçildi. Bu bölümde, BM’nin Suriye Özel Temsilcisi Staffan De Mistura önerdiği ilkeler çerçevesinde bir sonuç bildirisi için çalışmalar yapılacağı, anayasa ve ülkede yapılması hedeflenen seçimler gibi konularda heyetlerin belirlenmeye çalışılacağı ifade edildi.
Mistura gitti-geldi
Soçi toplantısına katılacağı daha önce duyurulan BM Özel Temsilcisi Staffan de Mistura’nın, sabah saatlerinde muhaliflerin katılımıyla ilgili yaşanan sorunun ardından kongre düzenleyicileriyle tartıştığı iddia edildi. Mistura’nın Rus danışmanı Vitaly Naumkin, organizatörlerle yaşanan tartışmanın kongreye leke düşürmemesi gerektiğini ifade ederken, BM Temsilcisinin zirvede kaldığı bildirildi.
