Dünya tarihinin en uzun sokağa çıkma yasağı Sur’un 6 mahallesinde halen sürüyor. İlçenin 3’te 1’i yıkılırken, yapılan yapılar da tekçi politikaların devamı özeliğini taşıyor.
Diyarbakır Sur’da 28 Kasım 2015 tarihinde Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş mahallelerinde ilan edilen “sokağa çıkma yasağı” tam olarak 1 yıl 8 ay 21 gündür devam ediyor. Dünya tarihinin en uzun süren sokağa çıkma yasağı özelliği taşıyan yasak, Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi’nin Dört Ayaklı Minare önünde vurulmasıyla birlikte başlamıştı.
Devasa bir şehri yok eden yasaklar aralıksız 98 gün süren çatışmalı bir dönem geçirdi. Operasyonların ve çatışmaların sona ermesine rağmen polisler ilçeyi terk etmedi. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren acele kamulaştırma kararı ile sağlam kalan binalar da iş makineleri marifetiyle yıkılmaya devam edildi. Resmi Gazete’de yayımlanan acele kamulaştırma kararına göre Sur’un 6 bin 300 parseli kamulaştırıldı.
ŞEHRİN 3’TE 1’İ YIKILDI
Diyarbakır ve Sur tarihinin en büyük yağma ve talanının yaşandığı ilçedeki yıkımın durdurulması için yapılan tüm girişimlere rağmen devam eden yıkımda şehrin üçte birinin yıkıldığı tahmin ediliyor. Uluslararası Af Örgütü’nün hazırladığı rapordaki verilerde ise Sur’da yaklaşık 40 bin insanın göç ettiği yer alıyor.
TEK TİP YAPILAR TEK TİP İNANÇ
Tarihin kadim şehirlerinden biri olan Sur’da farklı inançlara ait kiliseler, camiler, konaklar, hamamlar gibi binlerce tarihi yapı da yok oldu. Yeniden yapılanma fragmanları hazırlayan TOKİ Sur’un içinde bulunan diğer inançlara ait ibadet yerlerine fragmanda yer vermedi. Bu da Sur’un yeni yapısının tek tip bir inanca hizmet edecek şekilde dizayn edildiğinin göstergesi olarak kabul ediliyor.
BETONARME BİNALAR YAPILIYOR
Yıkımın olduğu mahallelerin çoğuna hala giriş yapmak yasak. Ayakta kalan bir kaç bina ise polisler ve özel timler tarafından karakola dönüştürülmüş durumda. Yıkılan binaların yerine ise tarihi hiç bir özelliği olmayan yapay içi beton mimari yapılar yapılıyor. Yapılan yeni binaların Sur’daki tarihi dokuya uygun olmaması nedeniyle tepkilere neden olurken, Sur’da her şeye rağmen evlerini terk etmeyen binlerce yurttaş bulunuyor.
MAHALLE Mİ, POLİGON MU?
Sur ilçesinde yaşanan çatışmalardan bugüne kadar ilçe birçok alanda büyük bir durgunluk yaşarken kent en çok da kültürel ve ekonomik alanda büyük kayıplar yaşadı. İlçede esnaflık yapan birçok kişi kepenk indirmek zorunda kaldı. Sur sokakları tarihinin en sessiz dönemini yaşarken sokaklarda dikkat çeken şey ise belinde silah ve elinde telsizle dolaşan polisler. Yıkımın yaşandığı girişin yasak olduğu mahallelerde görev yapan polisler ellerindeki silahlarla duvara koydukları bir cisme nişan alıp ateş ediyor. Mahallede yaşayan ve kendilerini her an görme ihtimali olan çocuklara aldırış etmeyen polisler mahalle sokaklarını poligon gibi kullanmaktan çekinmiyor.
