Birleşmiş Milletler tarafından, kaos içerisindeki Libya’ya uygulanan silah ambargosu başta Türkiye olmak üzere bir çok devlet tarafından ihlal ediliyor. Uluslararası Af Örgütü de 3 Temmuz Çarşamba günü yaptığı bir açıklamada, 2011’de uygulanan ambargonun ihlal edilmeye devam ettiği konusunda alarm verdi. Af Örgütü, Libya’da başkent Trablus’un kontrolü için savaşan iki rakip güce silah sağlayan ülkelerin adını da verdi.
AF ÖRGÜTÜ: TÜRKİYE, BAE VE ÜRDÜN SİLAH VERİYOR
Uluslararası Af Örgütü’nün Ortadoğu ve Kuzey Afrika Müdür Yardımcısı Magdalena Mughrabi, “BM’nin silah ambargosu Libya’da sivilleri korumayı hedefliyor. Ama Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye, zırhlı araçlar, dronlar, güdümlü füzeler ve diğer silahları vererek açık ihlalde bulunuyor” dedi.
Mughrabi, “BM Güvenlik Konseyi, ambargoya uyulması için acilen tedbirler almalı. Çatışmanın tarafları da uluslararası insancıl hukuka saygı göstermeli ve sivilleri sürekli tehlikeye atmaktan vazgeçmeli” diye ekledi.
BM ELÇİSİ: ONLAR KENDİLERİNİ BİLİRLER
BM’nin Libya elçisi Hassan Salemi de Mayıs ayı sonunda France 24 haber kanalına yaptığı açıklamada, silah ambargosunun ihlal edildiğine dikkat çekmiş ancak ülke ismi vermekten kaçınmıştı.
Libya’da ülkenin doğusunu denetiminde bulunduran General Halife Haftar ve ordusu Ulusal Libya Ordusu ile Trablus merkezli siyasi rakibi Feyaz El Saraj’ın başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti arasında çatışmalar yaşanıyor.
Salemi, “Libya’daki farklı taraflar dışarıdan silah ithal ediyor, satın alıyor veya kabul ediyor. Bu yeni bir durum değil. Yabancı devletler, onlar kendilerini bilirler, Libya’ya doğru doğrudan veya dolaylı olarak silah ihraç ettiler. Bu, Güvenlik Konseyi kararlarının açık ihlalidir” demişti.
BM AMBARGOYU BİR YIL DAHA UZATTI, AMA DENETİM YOK
Haftar’ın ordusu Nisan ayı başından bu yana Trablus’u ele geçirmeye çalışıyor. Alanda da Hafta ve Trablus’taki hükümet karşılıklı olarak birbirlerini dış destek almakla suçluyor. Salı günü Trablus’ta bir göçmen kampına düzenlenen hava saldırısında en az 44 göçmen hayatını kaybetmiş, 100 kadarı yaralanmıştı.
11 Haziran’da toplanan BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi ve daimi olmayan 15 üyesi, Libya’ya yönelik silah ambargosunun bir yıl daha uzatmıştı. Kararda, üye devletlere uluslararası sularda, Libya’ya giden veya Libya yönünden gelen gemileri, silah taşıdıklarına dair geçerli nedenler oluştuğunda inceleme yetkisi verilmişti.
Ancak son haftalardaki bazı gelişmeler, silah ambargosuna uyulup uyulmadığına ilişkin kontrol mekanizmasının işlevsiz olduğunu gösterdi.
BAE, ABD SİLAHLARINI MI VERDİ?
28 Haziran’da New York Times gazetesinin ortaya çıkardığı bir bilgiye göre Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti, ülkenin batısında o sırada Haftar’ın elinde olan Geryan’daki bir üste Amerikan yapımı Javelin tipi tanksavar füzeler buldu. Gazeteye göre, bu silahlar 2008 yılında ABD tarafından Birleşik Arap Emirlikleri ile yapılan bir anlaşma kapsamında satılan bir kargodan gelmiş. Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Suudi Arabistan ve Umman ile birlikte Haftar cephesini destekliyor. Amerikan yönetimi bu bilgileri soruşturduklarını belirtirken, Birleşik Arap Emirlikleri 2 Temmuz’da yaptığı açıklamada Libya’ya bu tür füzeler gönderdikleri yönündeki haberleri yalanladı.
Aynı gün Amerikalı demokrat senatör ve aynı zamanda Senato Dışilişkiler Komisyonu’nun iki numaralı ismi Robert Menendez, Washington’un Libya’daki güçlere Amerikan füzelerinin taşındığını doğrulaması halinde Birleşik Arap Emirlikleri’ne silah satışını askıya alabileceği uyarısında bulundu.
TÜRK DEVLETİ DOĞRUDAN DESTEK VERİYOR
Türk devleti ise, Trablus merkezli İslamcı grupların hakimiyetindeki Ulusal Birlik Hükümeti’ne doğrudan destek veriyor. General Haftar, geçen Cuma günü Ankara’yı “askerleri, uçakları ve savaş gemileri” ile savaşa doğrudan katılmakla suçlayarak, “düşman” ilan etti ve bölgedeki çıkarlarına saldırı emri verdi. Haftar’a göre, Türkiye Akdeniz üzerinden Trablus merkezli güçlere doğrudan silah ve cephane yolluyor. Haftar’ın ordusu, 30 Haziran günü Trablus havaalanında Bayraktar tipi bir Türk insansız hava aracını, düzenledikleri hava saldırısında vurduklarını bildirmişti.
France 24 kanalına göre daha önce, 18 Mayıs’ta 30 olayında Türk zırhlı aracı, gün içinde, BM yaptırımlar komitesine önceden haber vermeden, Trablus limanına götürüldü. Zırhlı araçların Moldova bandıralı “Amazon Giurgulesti” adlı gemi içerisinde Samsun yönünden geldiği bildirildi.
Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 19 Haziran’da yaptığı bir açıklamada ülkesinin Ulusal Birlik Hükümeti’ne silah verdiğini doğrulayarak, bu yardımın Haftar güçlerine karşı durumu dengelediğini söylemişti.
Uzmanlara göre, Türk devleti Ulusal Birlik Hükümeti’ne zırhlı araçlar, silahlı ve silahsız insansı hava araçları, başta eğitim olmak üzere teknik destek, ama aynı zamanda Bayraktar TB2 eğitimleri için doğrudan katılım desteği verdi.
