Zimbabve’deki darbe yapan ordu yeni yönetimin taşlarını döşerken, Güney Afrika Ülkeleri Kalkınma Topluluğu (SADC), derin kriz nedeniyle acil toplandı. BM Genel Sekreteri Guterres, şiddet kullanımından kaçınma ve itidal çağrısı yaptı
Darbe yapan Zimbabve ordusu, iki hafta önce Devlet Başkanı Robert Mugabe’nin görevden aldığı “Timsah” olarak adlandırılan Devlet eski Başkan Yardımcısı Emmerson Mnangagwa’yı Geçici Devlet Başkanı olarak atadı. Meclis kuşatma altında.
Zimbabve’de ordu 14-15 Kasım’da darbe yaptı. Ordu önce 93 yaşındaki Devlet Başkanı Robert Mugabe’nin hedeflenmediğini, darbe yapmadıklarını söylerken “Amacımız Cumhurbaşkanı Robert Mugabe’yi iktidardan indirmek değil, çevresindeki suç şebekesini çökertmek” dedi. Ancak ordu karşı hareketleri bu şekilde ferenleyip çok yerde denetim sağladıktan sonra Mugabe ve eşi Grace Mugabe’nin gözaltında tutulduğunu kaydetti. Zimbabve ordusu, iki hafta önce Mugabe’nin görevden aldığı Devlet eski Başkan Yardımcısı olan “Timsah” lakaplı Emmerson Mnangagwa’yı da Geçici Devlet Başkanı olarak atadı. Askeri müdahalenin ardından başkent Harare’de okullarda eğitime ara verilirken dükkanlar da kepenk kapattı. Harare’de askerler, Robert Mugabe’nin evinin ve kuşatılan Meclisin etrafında devriye geziyor.
Güney Afrika Devlet Başkanı Jacob Zuma yaptığı açıklamada, Mugabe ile telefon görüşmesi yaptığını söyledi. Zuma, “Zimbabve’deki durumdan oldukça endişeliyiz. Tüm taraflara, özellikle de ordu güçlerine sükunet ve itidal çağrısında bulunuyoruz. Ekselansları Mugabe ile de görüştüm, kendisi ev hapsinde ama durumu iyi” şeklinde konuştu.
Muhalif siyasetçi Lovemore Chinoputsa, “Askeri devralma, ülke siyaseti açısından üzücü bir gelişme. Bununla birlikte Zimbabveliler açısından bir rahatlama işareti olduğunu düşünüyorum. Çünkü Zimbabveliler, en azından Robert Mugabe ve eşi tarafından yayılmakta olan aile hanedanlığına son verilmesinden mutlular” ifadelerini kullandı. Mugabe, ülkenin 1980’deki bağımsızlık ilanının ardından Zimbabve’nin yönetimindeydi. Ancak ülkesini baskıyla yönetiyordu. Yolsuzluk iddiaları ve insan hakları ihlallerine dair eleştiri ve suçlamaların hedefindeydi. Mugabe, uzun süredir yardımcılığını yapan 75 yaşındaki Mnangagwa’nın görevine geçen hafta son verince tansiyon yükselmişti.
SADC acil toplandı
Güney Afrika Ülkeleri Kalkınma Topluluğu (SADC), Bostvana Cumhuriyeti’nde acil toplantı düzenledi. SADC’dan yapılan yazılı açıklamaya göre, toplantıda Angola, Tanzanya, Zambiya ve Güney Afrika’nın dışişleri bakanları biraya geldi. Afrika’dan 15 ülkenin üyesi olduğu SADC, siyasi krizler ve bölgesel sorunlara müdahale ediyor.
BM ‘İtidal’ dedi
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres taraflara itidal ve şiddetten uzak durma çağrısında bulundu. Guterres’in Sözcüsü Farhan Haq, New York’ta “İfade ve toplanma özgürlüğü dahil temel hakların korunması büyük bir öneme sahiptir” açıklamasını yaptı. Sözcü, siyasi görüş ayrılıklarını barışçıl araçlar ve diyalogla çözmenin önemine vurgu yaptı.
Yoksul ülke Zimbabve
15 milyonluk bir nüfusa sahip olan ve tahıl ambarı sayılan Zimbabve, iflasa sürüklendi. Hiperenflasyon 2008’de ülkenin para biriminin çöküşüne yol açtı. Mugabe bir oligarşi inşa ederken, doğum günleri için dahi servet denecek paralar harcarken halkı yoksullaştı. En yoksul 50 ülkesi arasındaki Zimbabve’de GSYİH 890 dolar, Milli Gelir 13,9 milyar dolar.
