Geçtiğimiz Mayıs ayında Dersim Gazetesi’nden Hüsnü Gürbey ve Mahsuni Gül soykırımda kullanılan zehirli gazların Nazi Almanyası’ndan alındığına dair Mustafa Kemal imzalı belgelere ulaşmışlardı. Ardından Yeni Özgür Politika gazetesinde konuya ilişkin ayrıntılı bir araştırma yer almıştı.
Dersim’de zehirli gazlar kullanıldığı hem mağdurların anlatımı hem de katliamda payı olan Türk yetkilerinin anlatımından dolayı zaten uzun bir süredir bilinen bir gerçekti. Yıllar sonra ortaya çıkan belgelere göre dönemin Türk hükümeti, 1933-1945 yılları arasında hüküm süren Nazi rejiminden 20 ton Chloracetophenon ve İperit vs. gazları ve bu gazları bombalara koymaya yarayacak otomatik tesisatlar alınmıştı.
Belgeler, Almanya’dan savaş ve soykırım araçlarının alınmasına ilişkin Mustafa Kemal’in 7 Ağustos 1937 tarihli imzasını taşıyordu. Ayrıca Ankara hükümetinin ilgili bakanlıkların imzası taşıyan belgeler, Türk devleti gazları kullanmak için de ABD’den 1937 yılında Marten modeli savaş uçaklarının tahsis edildiğini gösteriyordu.
ALMANYA’NIN SUÇ ORTAKLIĞINA DAİR NELER BİLİNİYOR?
1937’de başlayıp 1938’de sona eren Dersim’deki soykırımda Almanya’nın suç ortaklığı ise muhalefet partilerinden Sol Parti’nin girişimiyle Federal Meclis’e taşındı. Sol Partili vekiller Ulla Jelpke, Dr. André Hahn, Gökay Akbulut, Christine Buchholz, Heike Hänsel, Andrej Hunko, Amira Mohamed Ali, Niema Movassat, Dr. Alexander S. Neu, Petra Pau, Martina Renner, Kersten Steinke, Friedrich Straetmanns, Dr. Kirsten Tackmann’ın girişimiyle konuya ilişkin hazırlanan bir soru önergesi meclise verildi.
Angela Merkel’in başbakanlığındaki Federal Hükümet’in yanıtlaması talebiyle sunulan önergede vekiller, Dersim’de kullanılan Alman yapımı gazlara ilişkin ayrıntılı sorular yönelttiler. ANF’nin elindeki 1 Temmuz 2019 tarihli soru önergesinde vekiller “Federal hükümetin belgeler hakkında hangi bilgilere sahip?” sorusuna ayrıntılı şekilde cevap verilmesini talep ettiler.
Belgelerin tarihçiler tarafından incelenip incelenmediğini sorusunu da yönelten vekiller “Belgeler Federal Hükümet’e Dersim’deki katliama ilişkin tarihi ve siyasi bir çalışmanın yapılması sorumluluğu veriyor” görüşünü dile getirdiler. Sol Parti grubu ayrıca Dersim’de kullanılan zehirli gazların hangi Alman firmasından üretildiğini, ihracat onayının dönemin rejimi tarafından onay verilip verilmediği sorusuna da yanıt verilmişini talep ettiler.
1937’DE HEİNKEL HE111 UÇAKLARI TÜRKİYE’YE SATILDI MI?
Soru önergesinde Türkiye’ye 1937 yılında Heinkel He111 tipi savaş uçaklarının ihraç edildiğine dair Alman Dışişleri Bakanlığı’nın arşivinden çıkan bir belgeye de dikkat çeken Sol Partili vekiller, Federal Hükümet’in bu belgeden haberdar olup olmadığı sorusunu yönelttiler. Vekiller, şayet söz konusu uçakların satışı doğruysa hangi şartlarda Türkiye’ye verildiğini öğrenmek istediler.
Soru önergesinde yer alan son suruysa şu şekilde: “1930’lu ve 1940’lı yıllarda Türkiye ve Almanya arasında gerçekleşen askeri işbirliğine dair yapılan bilimsel çalışmadan Federal Hükümet haberdar mı ve bu çalışmadan hangi sonuçlar çıkartıldı?”
Önümüzdeki günlerde hükümetin önergeye yazılı olarak yanıt vermesi bekleniyor. Geçtiğimiz Nisan ayında Sol Partili vekiller Ulla Jelpke, Gökay Akbulut ve Dr. André Hahn’ın öncülüğünde hazırlanan bir başka sonu önergesinde ise Dersim katliamına ilişkin Almanya’nın bilgisi ve tavrı sorulmuştu. Merkel hükümeti o dönem “Kurbanların acılarını biliyor ve üzüntülerimizi paylaşıyoruz. Fakat o dönem yaşananlara ilişkin siyasi ve tarihi çalışma Türkiye sınırları içinde gerçekleşmeli” yanıtını vermişti.
