İHD, 6-7 Eylül Pogromu’nda Tarihle Yüzleşme Çağrısı Yaptı

İnsan Hakları Derneği (İHD) Irkçılık ve Ayrımcılığa Karşı Komisyon, 6-7 Eylül 1955 Pogromu’nun 71. yılı dolayısıyla bir açıklama yaptı. Açıklamada, başta Rumlar olmak üzere Ermeni, Yahudi ve diğer gayrimüslimlere yönelik gerçekleştirilen saldırılar hatırlatıldı. Pogromun, örgütlü bir devlet operasyonu olduğu iddia edildi ve kitlesel halk katılımının tarihsel yüzleşmenin bir parçası olduğu vurgulandı.

İHD, 6-7 Eylül olaylarının yalnızca ev ve iş yerlerinin yağmalanmasıyla sınırlı olmadığını belirterek, bu süreçte insanların öldürüldüğünü, kadınların cinsel saldırıya uğradığını, kilise ve mezarlıkların tahrip edildiğini ifade etti. Açıklamada, pogrom sırasında kayıtlara göre 37 kişinin öldüğü ve tecavüz vakalarının gerçek sayısının yaklaşık 400 olduğu belirtildi. Ayrıca, 90 yaşındaki rahip Hrisantos Mantas’ın diri diri yakıldığı ve birçok rahibin bıçaklandığı kaydedildi.

İHD, 6-7 Eylül Pogromu sırasında toplam 5 bin 317 mekânın yakıldığını, yıkıldığını veya yağmalandığını aktardı. Bu mekânlar arasında 4 bin 214 ev, 73 kilise, 26 okul ve bir sinagog yer alıyor. Açıklamada, saldırıların yalnızca gayrimüslimlerin ekonomik varlığına yönelik olarak algılanmasının yanıltıcı olduğu ifade edildi. Hristiyan ve gayrimüslim karşıtı nefretin, kiliselere ve mezarlıklara yönelik saldırılarla daha belirgin hale geldiği vurgulandı.

İHD, devletin 6-7 Eylül olaylarıyla yeterince yüzleşmediğini, suçunu kabul etmediğini ve özür dilemediğini belirtti. Açıklamada, halkın pogroma kitlesel katılımının da göz önünde bulundurulması gerektiği ifade edildi. Speros Vryonis’in çalışmalarına atıfta bulunarak, İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nün Yassıada duruşmalarında 300 bin kişinin yargılandığı bilgisinin yanıltıcı olduğu, gerçek katılımcı sayısının yaklaşık 100 bin olduğu belirtildi.

İHD, açıklamasını, 6-7 Eylül Pogromu’nun yalnızca geçmişte yaşanmış bir olay olarak görülmemesi gerektiği ve devlet ile toplumun tarihsel sorumluluğunun sorgulanması gerektiği mesajıyla tamamladı. Hristiyan ve Yahudi düşmanlığının bir nefret suçu olarak protesto edildiği ifade edildi.