On İki İmam / 6. İmam
6. İMAM · SÂDIK
Alevi Yolu’nun erkânı ve Buyruk geleneği İmam Cafer-i Sâdık’a dayandırılır. Aleviler kendi yollarını bu yüzden “Caferî Yolu” olarak da anar.
Hayatı
Emevîlerin yıkılıp Abbasîlerin iktidara geldiği çalkantılı yıllarda yaşadı. Medine’deki ders halkasına farklı bölgelerden yüzlerce öğrenci katıldı; sonradan mezhep kurucusu olarak bilinen bazı alimlerin de onun derslerine katıldığı rivayet edilir.
Siyasi iktidar mücadelelerinden uzak durdu, ama Abbasî halifesi Mansur döneminde sürekli gözetim altında tutuldu. Alevi ve Şii anlatısına göre Mansur’un emriyle zehirlenerek şehit edildi.
Alevilikteki yeri
Alevi geleneğinde Buyruk, yani Yol’un kurallarını, cem erkânını, musahipliği ve dede-talip ilişkisini anlatan temel metin, İmam Cafer-i Sâdık’a dayandırılır ve “İmam Cafer Buyruğu” diye anılır. Araştırmacılar Buyruk’un sonraki yüzyıllarda yazıya geçirildiğini belirtse de, bu dayandırma Alevilerin Yol’u İmam Cafer’in öğretisiyle özdeşleştirdiğini gösterir.
Cemdeki on iki hizmet, ikrar ve musahiplik gibi erkânın “Caferî” olarak anılması bu yüzdendir. İmam Cafer, Alevilikte bilginin ve Yol’un düzenleyicisi olarak saygıyla anılır.
Deyişlerde
İmam Cafer-i Sâdık, cemlerde okunan düvaz imamlarda diğer on bir imamla birlikte anılır. Şah Hatayi, Pir Sultan Abdal, Kul Himmet ve Virani’nin düvaz imamları bunların en bilinenleridir.