26 Ocak 2026’da İngiltere’nin Sheffield kentinde hayatını kaybeden Sinemilli Ocağı pirlerinden Pir Mehmet Yüksel, doğduğu topraklar olan Elbistan’ın Kantarma köyünde toprağa verildi. Hakk’a yürüyen Pir Yüksel için Sheffield Alevi Kültür Merkezi’nde düzenlenen Hakk’a Uğurlama Erkanı’nın ardından, cenaze merasimi için köye getirildi.

Elbistan’da gerçekleştirilen erkanı, Pir Yüksel’in ailesinin yanı sıra Kantarma Sinemilli dedeleri, Alkaslı yurttaşlar ve birlikte çalıştığı arkadaşları da katıldı. Aralarında Veli Büyükşahin, Hüseyin Kelleci, İsmail Yıldırım ve Mehmet Demir’in bulunduğu katılımcılar, Pir Yüksel’e son saygılarını sundular.

Erkanda, konuşmayı Sinemilli Ocağı’ndan Tacım Bakır dede üstlendi. Merasim, İskenderun Cemevi Başkanı ve Sinemilli Ocağı’ndan Kemal Soysüren tarafından yürütüldü. Hakk’a Uğurlama Erkanı sırasında deyişler ve nefesler okunarak, Pir Mehmet Yüksel, annesi Hatice Yüksel Ana’nın yanında sonsuzluğa uğurlandı.

Belgesel yönetmeni Rıza Oylum’un 6 ülkede çektiği Alevilik-Bektaşilik temalı fotoğraflar, İstanbul’da İBB Kartal Bülent Ecevit Kültür Merkezi’nde sergilenmeye başladı. Sergide, İran, Türkiye, Yunanistan, Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk’ta çekilen fotoğraflar yer alıyor. 3 hafta boyunca açık kalacak sergide, cem ritüelleri, semahlar, lokma dağıtımları gibi Alevi-Bektaşi kültürüne ait zengin içerikler bulunuyor.

Rıza Oylum, sergiye dair yaptığı açıklamada, belgesel projesi için çıktığı yolculukta, Alevi inancının çeşitli yönlerini belgelemek amacıyla bu fotoğrafları çektiğini belirtti. Oylum, Alevi kurumlarının görsel sanatlarla zayıf bir ilişki içinde olduğunu vurgulayarak, nitelikli bir fotoğraf arşivine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Bu sergi, kişisel bir çabanın ürünü olarak, Alevi-Bektaşi kültürünün görsel hafızasını oluşturma amacını taşıyor.

Alevi-Bektaşilik ritüellerine dair çok bilinmeyen detayları da paylaşan Oylum, özellikle Balkanlar’daki özgün kareleri sergileme ihtiyacı hissettiğini dile getirdi. Örneğin, Yunanistan’daki pehlivanlık törenleri ve Bulgaristan’daki et mezatları gibi ritüellerin, Alevi kültürünün çeşitliliğini yansıttığını belirtti. Oylum, bu anların ayrı bir bağlamda değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Oylum, ayrıca Kırklareli’ndeki açık hava ceminden etkileyici fotoğraflar çektiğini ve bu tür etkinliklerin önemli bir hafıza çalışması olduğunu düşündüğünü belirtti. Alevi-Bektaşi kültürünün daha fazla görünür kılınması için bu tür sergilerin önemine vurgu yaptı.

DAD İzmir Şubesi, Xızır ayı vesilesiyle Yamanlar Cemevi’nde düzenlediği Xızır Cemi’nde iç barışın önemine vurgu yaptı. Cem alanında, Suriye’de Alevilere, Kürtlere, Dürzilere ve diğer etnik gruplara yönelik soykırım saldırılarının durdurulması çağrısı yapıldı. Xızır kültürünün yaşatılmasının toplumsal dayanışma ile güçlendirileceği ifade edildi.

Kırmancki (Zazaca) bir konuşma yapan DAD İzmir Şube Eş Başkanı Fadime Dapaklı, Suriye’deki savaşın ve halklar üzerindeki baskının altını çizerek, “Xızır darda olanlara yetişsin. Bugün çerağlarımızı oradaki halklar için yakıyoruz” dedi. Eş Başkan Fırat Dikmen ise, “Rojava’da halklar katlediliyor. Yardımların gitmesi engelleniyor. Biz Aleviler bu süreçte kendimizi tekrardan örgütlemeli ve mücadeleyi büyütmeliyiz” diyerek yardımların sınır kapılarından geçmesi gerektiğini vurguladı.

Cem, gelen canlardan rızalık alınması ve gülbenk verilmesi ile başladı. Pir İsmail Alkan’ın gülbengi ile açılan cem meydanında, çerağlar uyandırıldı. Üryan Hızır Ocağından Ana Sevim Savunmaz, Hızır’ın Alevilikte barış ve birlik olduğunu belirterek, “Birbirimizin Hızır’ı olmak zorundayız” dedi. Yanyatır Ocağından Ana Fatma Kılıç ise, “Hızır ölümsüzlük suyunda yıkanır” diyerek bu inancın önemine değindi.

Pir İsmail Alkan, Hakk’a yürüyen canları anarak, “Birliğimizi bir eylersek Hızır’ı var ederiz” ifadesini kullandı. Cemde, semahların tutulmasının ardından lokmalar pay edildi. Toplumun bir araya gelerek dayanışma göstermesi, Xızır kültürünü yaşatmanın temel unsurlarından biri olarak vurgulandı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yeni yönetmeliğiyle cemevleri, imar planlarında “kültürel tesis” olarak tanımlandı. Bu düzenleme, Alevi yurttaşlar tarafından cemevlerinin ibadethane statüsünde tanınmamasına yönelik bir tepki olarak değerlendirildi. Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı’nın görüşleri doğrultusunda yapılan bu tanımlama, Alevi toplumunun eşit yurttaşlık ve inanç özgürlüğü taleplerini göz ardı eden bir adım olarak görüldü.

Alevi yurttaşlar, cemevlerinin kendileri için en önemli inanç ve ibadet yeri olduğunu belirterek, yeni düzenlemeye karşı çıktılar. Sultan Toprak, cemevlerinin Aleviler için ibadethane olduğunun altını çizerek, burada tüm dini ritüellerin yerine getirildiğini ifade etti. Toprak, Alevilerin devletin desteği olmadan kendi inançlarını yaşamak zorunda kaldığını vurguladı.

Fatma Kıllı ise inançlarına yönelik baskı ve asimilasyon politikalarına dikkat çekerek, cemevlerinin Alevi inancının merkezleri olduğuna işaret etti. Kıllı, özellikle Munzur Gözesi gibi önemli inanç mekanlarının kirletilmesine ve yanlarına mescit yapılmasına karşı çıktığını belirtti. Kıllı, “Bizim inancımıza dokunulmasın” diyerek, Alevilerin geri planda bırakılmasına karşı duracaklarını dile getirdi.

Hidayet Güneş, yapılan düzenlemenin ayrımcı bir politika olduğunu belirterek, cemevlerinin diğer inanç merkezleriyle aynı statüde tanınması gerektiğini savundu. Güneş, devletin din ve ibadet alanlarına müdahale etmemesi gerektiğini vurgulayarak, Alevilik gibi inançların da eşit haklara sahip olması gerektiğini ifade etti.

Elif Şimşek de, Alevilerin cemevlerini ibadet yeri olarak tanınmasını istediğini belirterek, eşit yurttaşlık taleplerinin önemine dikkat çekti. Alevi yurttaşların sesinin bir bütün olarak duyulması gerektiği vurgulandı.

Alevi kurumları, Kobani’deki kuşatma ve ambargoya karşı Suruç’ta bir araya geldi. Hızır felsefesinin rehberliğinde kadın düşmanlığına ve savaşa karşı durarak yaşam, eşitlik ve barış mesajı verdiler. Sınır kapılarının açılması ve insani yardımların hızlı bir şekilde ulaştırılması çağrısı yapıldı.

Alevi kurumları adına yapılan açıklamada, Hızır’ın zulme karşı duruş, paylaşma ve umut simgesi olduğu vurgulandı. Konuşmacılar, savaşın sadece silahlarla değil, karanlık ideolojilerle de yürütüldüğünü belirterek, Rojava’da ve Suriye genelinde yaşanan insani yıkıma dikkat çektiler. Kadınların ve çocukların yaşamlarının pazarlık konusu yapılmaması gerektiği ifade edildi.

AKD Genel Başkanı Seher Şengüllü Yılmaz, Suriye’de akan kanın durdurulması için uluslararası topluma seslenerek, zalimlerin karşısında mazlumların yanında olmanın önemini vurguladı. Ayrıca, Alevilere yönelik soykırım tehdidinin bulunduğunu belirten ABF Genel Başkanı Mustafa Aslan, sınır kapılarının açılmasını talep etti.

Konuşmaların ardından nefesler ve deyişler okundu. Alevi kurumları, barış çağrısında bulunarak, Hızır ayının dayanışma ve birlikte olma mevsimi olduğunu hatırlattılar. Savaş politikalarına son verilmesi ve toplumsal uzlaşının sağlanması gerektiğini vurguladılar.

Dede Nihat Saltuk, Suriye’de HTŞ tarafından halklar ve inançlara yönelik baskılara dair “zulüm neredeyse orası Kerbela’dır” dedi. Kritik bir süreçten geçildiğini belirten Saltuk, “Bütün dedeler, elini taşın altına koysun, cüzdanını değil, vicdanını düşünerek bir araya gelsin” diye konuştu.

Suriye’de yaklaşık on beş yıldır süren iç çatışmalar sebebiyle başta Aleviler olmak üzere birçok toplum, katliamlarla birlikte soykırıma da maruz kaldı. Cihadist topluluklar tarafından yaşam alanları talan edilirken, emperyalist güçlerin baskıları sonucu ciddi demografik değişimler de yaşandı.

Soykırıma maruz kalan inanç kesimlerinden birisi de Aleviler oldu. Dünya kamuoyunun sessiz kaldığı soykırım karşısında Alevi toplumunun eylemleri de bir muhatap bulamadı.

İNANÇ ÖNDERLERİ NEDEN SUSKUN?

Suriye’deki Alevilere dönük baskı politikaları sürerken, Türkiye’deki Alevi örgütlülüğünün sessizliğini Sarısaltuk Ocağı’ndan Nihat Saltuk ile konuştuk. Dede Nihat Saltuk, İstanbul’da, yakın zamana dek yürütülen ocakzadeler toplantılarının baş aktörü olarak da bilinmekte.

Uzun yıllar bir araya gelip güncele dair sorunları ele alan ana ve dedeler, Aleviler için en kritik süreçte bu birlikteliği sağlayamadılar. Dede Nihat Saltuk, Alevilerle birlikte şimdi de Kürtlere yönelen tehlikeye karşılık “Ne yapmalı?” sorumuza Muhlis Akarsu’nun şu dizeleriyle cevap verdi:

“Akarsuyum yaramız çok derinden/Bir olsaydık yer oynardı yerinden/Öldüğümü duyar isen birinden/Ben garibim sen garipsin güzel dost”

“DEDELERİN SESİ ÇIKMASIN İSTENİYOR”

Suriye’de olanlarla birlikte Alevilerin “sahipsiz” kaldığını söyleyen Nihat Saltuk, artık birlikte hareket etme zamanının geldiğini belirtti. Mevcut Alevi çatı kurumlarının tavrını eleştiren Saltuk, inanç önderlerinin neden bir araya gelemediğine dair şunları söyledi:

“Bizim federasyonlar, bir tane Alevi Dedeler Kurumu’nu dahi kuramadı. Bakın şimdi başımıza Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığını kurdular. Biz, kapıyı açık bıraktık ve hırsız girdi! O kapıyı açık bırakmayacaktık işte. Bir açık bıraktığımız zaman birileri orayı dolduruyor. Eğer Dedeler Kurumu’nu, o birliği kurmuş olsaydık daha güçlü olurduk ve sesimizle her tarafa yeterdik.

Aleviler her yerde katlediliyor. Yemen’den hiç kimse bahsetmiyor. Orada bir milyona yakın çocuk öldü. Bir yerde Alevi katlediliyorsa orada hiç kimsenin sesi çıkmıyor. Ama ezilen kesim olarak biz Gazze’ye de, Suriye’ye de, Yemen’e de, İran’a da üzülüyoruz. Bizim için zulüm neredeyse orası Kerbela’dır.

Dedeler birliği için çok uğraştım. Oluşturduğumuz birliktelikler de yürümedi. Çünkü destek yok. Dedelerin sesi çıkmasın isteniyor. Eğer dedeler birliği kurulsaydı ve o dedeler de çıkıp bir açıklama yapsaydı bir şeyler değişebilirdi. Bizim de bir birliğimiz önderimiz olmalıydı. Ancak her bir federasyonumuz bir partiden yana tavır alıyor. Her partinin bir cemevi veya derneği oluştu! Bizim buradaki dedeler de dik duruş sergileyemedi.

“ÇOĞU DEDE, SİYASETİN VEYA BAŞKANIN EMRİNDE”

Nihat Saltuk, Alevi inanç önderlerinin de iktidarların yanında olmasını sert sözlerle eleştirdi. “Hiçbir dede, sultan sofrası önünde eğilmemeli” diyen Saltuk, bireysel çıkarlara yer olmaması gerektiğini söyledi:

“Suriye’de bir zulüm, kan, gözyaşı var. Rojava’da da olsa, burada da olsa bizim için zulüm varsa orası Kerbela’dır. Şimdi yaşananlar karşısında ben bireysel konuşsam ne olacak? Güçlü bir şekilde olanlara tepki vermemiz lazımdı. Başkanlar bir iki şey gösterdiler ancak kim onları dinler? Dedeler bir seslenseydi bak ne oluyordu? Bu birliği kuramadığımız için o dedeler de şimdi kendilerini eleştirsin. Çoğu, siyasetin veya başkanın emrinde olduğu için sesi çıkmıyor. Dedeler özgür olmalı. Birinin eline bakmamalı, özgür iradesiyle karar vermeli. Hiçbir sultan sofrasına oturup, sultan önünde eğilmemeli. Kendi pirinin, mürşidinin eteğinden tutarsa ona yeter. Onun için korkmasınlar. Ali, Yol’una gideni kurda, kuşa yem etmez.”

“OCAKLAR BİRLİĞİ KURULMADAN BU İŞ YÜRÜMEYECEK”

Nihat Saltuk, İstanbul’da yeniden ocakzadeler birliği için girişimde bulunabileceğine de değindi. Nihat Saltuk, “Önceki dönemde dedeler verdiği ikrardan döndü. Belki hala toplanmak için bir ihtimalimiz vardır” diyerek şöyle devam etti:

“Bugün seninle oturan ertesi gün Cemevi Başkanlığı’nda! Hem o masada hem bu masada olmaz. Bizim içimize ikilik sığmaz. Birbirimizden habersiz kimse bir yere gitmeyecek diye ikrar verdik, kağıda imza attık. Ama bakıyorsun bugün benimle oturan yarın sabah orada oturuyor. Bu durumlar bizi yaraladı. Ama yine de umudumuz var. Ölene kadar bu mücadeleyi sürdüreceğim. Dedeler-Ocaklar Birliği kurulmadan bu iş yürümeyecek. Çünkü çok kritik bir süreçteyiz. Daha da kötüye gidebiliriz. Onun için bütün dedeler, elini taşın altına koysun, kendini, cüzdanını değil, vicdanını düşünerek bir araya gelsin. Yöreciliği, aşiretçiliği bıraksınlar. Dedeler birliğini kurmadan da bu Alevilik düzelmez.”

Eren GÜVEN/İSTANBUL

Kaynak: pirha.org