15 Kasım 1937’de Elazığ Buğday Meydanı’nda idam edilen Seyid Rıza ve altı yoldaşı, Mainz’de düzenlenecek etkinliklerle anılacak. Rhein Main Dernekler Birliği’nin öncülüğünde, çeşitli Alevi ve Kürt derneklerinin katılımıyla iki gün sürecek anma etkinlikleri planlanıyor.

15 Kasım 2025 Cumartesi günü saat 14.00’te Mainz Römerpassage önünde gerçekleştirilecek olan sessiz anma programında, sanatçıların klamları eşliğinde çerağlar uyandırılacak ve dedelerin dualarıyla anma gerçekleştirilecek. Etkinliğe ilişkin yapılan çağrıda, halkın belleğini diri tutmak için bir araya gelme vurgusu yapıldı.

16 Kasım 2025 Pazar günü ise saat 17.00’de Gustavsburg Cemevi’nde “15 Kasım 1937 Kara Gün” başlıklı bir panel düzenlenecek. Panele, Dersim İnşa Kongresi, halk ozanları ve yazarların katılımıyla önemli konuşmalar yapılacak.

Kreis Groß-Gerau (Gustavsburg) Cemevi Yönetim Kurulu, Seyid Rıza şahsında yitirilen tüm canları anarak, hakikatin çerağının asla sönmeyeceğini ve dayanışma ile yürüneceğini ifade etti.

Mersin Cemevi Kadın Komisyonu Üyesi Aysel Kılavuz, Alevilikte barışın yalnızca siyasal bir talep değil, inancın özünde yatan insani bir değer olduğunu vurguladı. Kılavuz, barış sürecinin Aleviler açısından toplumsal eşitlik ve demokrasi mücadelesinin ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etti. “Alevilik doğadan, sevgiden ve insandan yana bir inançtır. Bizim yolumuzda savaş yoktur. Barış belki zor görünür ama aslında en doğru olandır” dedi.

Kılavuz, Türkiye’deki çatışmalı sürecin halklara büyük acılar yaşattığını belirterek, barış çağrısının önemine dikkat çekti. Hangi siyasi görüşten olursa olsun, barış sürecini destekleyen herkesin değerli olduğunu dile getiren Kılavuz, “Bu ülkede Kürt’ü, Laz’ı, Çerkesi, Alevisi, Sünnisi, Ermenisi hep birlikte ulusal kurtuluş mücadelesi verdi. Cumhuriyet’in temelleri tam olarak yerine oturmadı” dedi.

1938 Dersim Katliamı’na da değinen Kılavuz, bu tür tarihsel olayların yüzleşmeden kapanamayacağını belirtti. Alevilere ve Kürtlere yönelik büyük zulümlerin yaşandığını ifade eden Kılavuz, “Demokrasinin temelleri sağlam atılmadığı için en büyük haksızlık Alevilere yapıldı. Alevilik, barıştan yana bir inançtır; biz doğayı, sevgiyi ve insanı kutsarız” şeklinde konuştu.

Kadınların barış sürecindeki rolüne de dikkat çeken Kılavuz, barışın sağlanması için tüm farklı katmanların birbirini kabul etmesi gerektiğini vurguladı. “Biz anneler, hangi dinden olursak olalım, çocukların ölmesini istemiyoruz. Barış anneleri ve barış için elini uzatan herkesi yürekten destekliyorum” dedi.

Yozgat’ın Akdağmadeni ilçesine bağlı Yazılıtaş köyünün 100 yıllık yol sorunu nihayet çözüme kavuştu. Uzun yıllar boyunca hizmet alamayan köy sakinleri, yapılan asfaltlama çalışmalarıyla birlikte önemli bir rahatlama yaşadı. Yazılıtaş, Akdağmadeni ilçe merkezine 28 kilometre uzaklıkta ve 100 haneli bir orman köyü olarak biliniyor.

Köy sakinleri, daha önce yaşadıkları ayrımcılığı dile getirerek sosyal medyada sorunlarına dikkat çekmişti. Bu süreçte, köy yolunun 500 metrelik kısmına mıcır dökülmesi sağlanmıştı. Ancak, köylüler bu hizmetin sınırlı kalmasını eleştirerek, kamuoyuna duyarlılık çağrısı yapmıştı.

Tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan Yazılıtaşlılar, yağmur sonrası yollarının çamur deryasına dönüştüğünü ifade etmişti. Ovada birçok köyün yollarının asfaltlanmasına rağmen, Yazılıtaş’a yeterli hizmetin gelmemesi köy halkının tepkisini çekmişti.

Sonuç olarak, gerekli girişimlerin ardından köy yolunun asfaltlanması, 100 yıllık bir sorunun çözülmesi anlamına geliyor. Yazılıtaş köyü sakinleri, bu gelişmenin kendileri için büyük bir adım olduğunu belirterek, gelecekte benzer sorunların yaşanmaması temennisinde bulundu.

Dersim’de 1937-38 yıllarında gerçekleştirilen askerî harekât, binlerce insanın hayatını kaybetmesine ve on binlerce kişinin zorla sürgün edilmesine yol açtı. Bu sürecin tanıklarından biri olan Beser Uluşan, babası Bego Polat’ın yaşadığı acıların ve kayıpların, devletin arşivlerinin açılmasıyla aydınlatılması gerektiğini vurguladı. Uluşan, devletin, geçmişte yaşananların ve kayıpların izlerini ortaya çıkarması gerektiğini belirtti.

Uluşan, babasının çocuk yaşta katliama tanık olduğunu, ailesini kaybettiğini ve hayatta kalmak için büyük bir mücadele verdiğini anlattı. Babasının, katliam sırasında ağır makineli silahlarla taranarak öldürülen yakınlarıyla birlikte kalabalık bir ceset yığınının altında kalarak hayatta kaldığını ifade etti. Uluşan, babasının yaşadığı travmanın ve aile kaybının, tüm hayatı boyunca onunla beraber olduğunu dile getirdi.

Uluşan, askerlerin uyguladığı vahşeti aktarırken, yaralıların kontrol edilmesi amacıyla ölülerin süngülendiğini ve bazı kurbanların ırmağa atıldığını aktardı. Bu korkunç olayların, Dersim Katliamı’nın derin izler bıraktığını ve insanların hafızasında silinmez yaralar açtığını belirtti. Babası ve ailesinin yaşadığı kayıplar, Uluşan’a göre, sadece bireyleri değil, tüm toplumu etkileyen bir travmanın parçasıdır.

Devletin arşivlerinin açılması gerektiğini yineleyen Uluşan, “Kim nerede ölmüş, kim nerede gömülmüş bilmek hakkımızdır,” diyerek, geçmişle yüzleşmenin önemine vurgu yaptı. Uluşan, intikam peşinde olmadıklarını, ancak yaşadıkları acıların tanınmasını ve adaletin sağlanmasını talep ettiklerini sözlerine ekledi. Bu talepler, Dersim olaylarının unutulmaması ve adaletin sağlanması adına önemli bir çağrı niteliğindedir.

Dersim’in direniş önderi Seyit Rıza ve yoldaşları, idamlarının 88. yılında Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde düzenlenecek etkinliklerle anılacak. Anmalar, Demokratik Alevi Federasyonu (FEDA) ve Demokratik Alevi Kadınlar Birliği (DAKB) öncülüğünde gerçekleştirilecek ve “Barışın Öznesi, Demokratik Toplumun Güvencesiyiz” temasıyla yapılacak.

Etkinlikler 13–16 Kasım tarihleri arasında Zürih, Cenevre, Stuttgart, Paris ve Viyana gibi şehirlerde eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek. 13 Kasım’da Zürih’te St. Jacob Kilisesi önünde saat 18.00’de Seyit Rıza ve yoldaşları anısına deyişler ve ağıtlar sunulacak. Cenevre’de ise Birleşmiş Milletler önünde 16.30’da “Dersim için adalet, hafıza için direniş” temalı bir anma yapılacak.

14 Kasım’da Stuttgart’ta 17.00-19.00 saatleri arasında Gülbeng ve sinevizyon gösterimi gerçekleştirilecek. Bu etkinlikte “Seyit Rıza ve Yoldaşlarının Mezarları Nerede?” sorusu öne çıkarılacak. Bir gün sonrasında Paris’te Pir Sultan Abdal Dergâhı’nda, 15 Kasım’da ise Viyana’da Alevi hafızasında adalet temalı etkinlikler olacak.

Demokratik Alevi Federasyonu ve Demokratik Alevi Kadınlar Birliği, bu anmaların geçmişi hatırlamak için değil, hakikatle yüzleşme ve adalet talebini sürdürmek amacıyla yapıldığını belirtti. Açıklamada, “Dersim’in sesini susturamazsınız; bugün o ses Avrupa’nın dört bir yanında yeniden yankılanıyor” ifadelerine yer verildi.

Dersim 1937-38 Katliamı’nın yıl dönümü dolayısıyla düzenlenecek anma etkinliği, 15 Kasım Cumartesi günü saat 19.37’de Kadıköy Rıhtımı’nda gerçekleştirilecek. Anma, Dersim Araştırmalar Merkezi (DAM), Dersim Dernekleri Federasyonu (DEDEF) ve Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu (ADEF) öncülüğünde yapılacak.

Etkinlikte, Dersim Katliamı’nda hayatını kaybedenler anılacak ve tarih, adalet ile hafıza vurgusu yapılacak. Organizasyonlar, bu anmanın yalnızca geçmişi hatırlamak için değil, hakikat ve adalet talebini sürdürmek amacıyla gerçekleştirileceğini ifade etti.

DEDEF, DAM ve ADEF, “Dersim’in sesini susturamazsınız; her yıl olduğu gibi bu yıl da 15 Kasım’da Seyit Rıza anmasıyla geçmişi hatırlıyor ve hakikat için mücadelemizi sürdürüyoruz” açıklamasında bulundu.

Anma etkinliği, katılımcılara açık olarak gerçekleştirilecek ve herkesin katılımına davet ediliyor.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Aleviliğin sosyalist öğretiyle olan bağlantısının önemine dikkat çekerek, Alevilerin toplumcu sosyalizmin örgütlenmesinde öncü bir rol üstlenebileceğini belirtti. Koçyiğit, barış süreci çerçevesinde sosyalist hareketlerin, yeni döneme dair tartışmalarını sürdürmesi gerektiğini vurguladı.

Rojava deneyiminin, sosyalizmin inşasında ilham verici bir örnek olduğunu ifade eden Koçyiğit, bu deneyimin toplumsal ilişkilerin yeniden şekillendirilmesine katkı sağlayabileceğini kaydetti. Kapitalizmin kalıcı bir yönetim biçimi olduğunu savunan görüşlere karşı alternatif sosyalist deneyimlerin incelenmesi gerektiğini belirten Koçyiğit, toplumu seferber etmenin gerekliliğine de değindi.

Alevi inancının özünde eşitlik, özgürlük ve toplumsal dayanışma bulunduğunu söyleyen Koçyiğit, Aleviliğin sosyalist öğretiye katabileceği değerlerin altını çizdi. Alevi toplumunun, kendi öğretisiyle buluşmasının ve bunu toplumsallaştırmasının önemini vurgulayan Koçyiğit, bu bağlamda Aleviliğin sosyalist, demokratik ve toplumsal bir yapıda hızla örgütlenebileceğini ifade etti.

Koçyiğit, Alevilik ve sosyalizm arasındaki bu etkileşimin, her iki taraf için de yeni bir anlayış ve ortak mücadele zeminleri oluşturabileceğini belirterek, toplumsal adalet ve eşitlik mücadelesinin önemini bir kez daha hatırlattı.