Yaklaşık 500 yıl önce Dersim’den İçtoroslar bölgesine göç eden Sinemilli Aşireti’nden gelen Mehmet Bayrak, Alevi-Kürt kimliğinin tarihsel ve toplumsal gerçekliğine dikkat çekmektedir. Kendisi, Türkoloji eğitimini 1970 yılında tamamladıktan sonra, 1971 yılından itibaren yazmaya başlamış ve bugüne kadar 40’a yakın eser kaleme almıştır. Yazarlık hayatı boyunca, ezilen kimliklerin yanı sıra kadınların haklarını savunmuş ve bu konularda kapsamlı çalışmalar yapmıştır.
Bayrak, Alevilik ve Kızılbaşlık konusundaki bilgilerin devletin resmi ideolojisi tarafından çarpıtıldığını vurgulamakta; Alevilik kavramının, Sünni Araplar tarafından Şii Araplar için kullanılan bir terim olduğunu ifade etmektedir. Bu bağlamda, Türkiye’deki Alevi toplumunun tarihi ve kültürel zenginliklerine dikkat çekmektedir. Özellikle, Kızılbaşlık inancının, tarihsel süreçte farklı din ve felsefelerle etkileşim içinde geliştiğini belirtmektedir.
Yazılarında, Türk dili gibi Kürt dilinin de lehçeleri ve ağız farklılıkları olduğuna vurgu yapan Bayrak, bu konudaki çalışmalarını sürdürmektedir. 1979 yılında yayımladığı Zazaki bir ağıt nedeniyle ceza alması, bu konudaki hassasiyetini göstermektedir. Eğitim hayatında karşılaştığı tarihsel gerçeklerle, resmi ideoloji arasındaki çelişkiler, onun araştırmalarına yön vermiştir.
Yunus Emre’nin Alevi edebiyatındaki ilk şair olarak gösterilmesi de Bayrak’ın eleştirilerine konu olmaktadır. Oysa, 13. yüzyıldan önce 30’a yakın Yaresan/Kızılbaş Kürt şairinin varlığına dikkat çekmektedir. Bu durum, Alevi kültürünün zenginliğini ve derin tarihini gözler önüne sermektedir.
Sonuç olarak, Bayrak, tarihsel ve toplumsal gerçekliğe uygun bir şekilde üretim yapmanın önemini vurgulamakta ve Aleviliğin edebi zenginliğini ortaya koymaktadır. UNESCO’nun Maraş’ı “Edebiyatçılar Şehri” ilan etmesi, bu zenginliğin uluslararası düzeyde tanınmasının bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Kızılbaş-Alevi kültürü, Türkiye’nin kültürel çeşitliliğinin bir parçası olarak önemli bir yere sahiptir.
📌 ALEVİ GAZETESİ’NİN NOTU
Mehmet Bayrakın Alevi-Kürt kimliğine dair ortaya koyduğu tarihsel ve toplumsal gerçeklik, Türkiyenin çok kültürlü yapısının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Alevilik ve Kızılbaşlık üzerine yaptığı çalışmalar, ezilen kimliklerin sesi olma niteliği taşırken, devletin resmi ideolojisinin çarpıtmalarına karşı duruşuyla da dikkat çekmektedir. Bayrakın, toplumsal eşitlik ve adalet mücadelesinde gösterdiği hassasiyet, Alevi toplumunun tarihsel zenginliklerini savunmanın yanı sıra, ayrımcılığa karşı durmanın önemini de vurgulamaktadır.
— Alevi Gazetesi Editörü