Aleviliğin çağdaş ve toplumcu yorumunu esas alan bir “Hakikatçı Alevilik” akımı yaklaşık ikiyüz yıldan bu yana İçtoroslar bölgesinde yaşayagelmektedir. Bunun müzik ve edebiyat bağlamında güçlü temsilcilerinden biri, Şubat başlarında Hakka yolculanan İbrahim Erdem’dir.

İnsanlık tarihi boyunca nehir ve deniz çevreleri uygarlıkların, dağlar ise batıni inançların ve filozofinin yatakları olmuş. Bundan dolayıdır ki, dört tarafı dağlarla çevrili Kürt coğrafyası, aynı zamanda Kürt inanç ve kültür hayatında bir “dağ kültü” yaratmış.

Kürtler’in siyasal ve kültürel hayatında derin bir iz bırakan bu “dağ kültü”nün önemli bir boyutu da Alevilik olmuş. İçtoroslar’dan Güneydoğu Toroslar’a, oradan Doğu Akdeniz dağ silsilesindeki Dürziler Dağı’na; oradan Sincar bölgesindeki Ezidiliğe; oradan Zagroslar’a ve Elbruz Dağları’na kadar uzanan geniş bir alanda birçok batıni inanç, din ve kültür boy vermiş.
Osmanlı’dan kalma bir gelenekle, günümüzde bile Aleviler’in önemli bir bölümünün sırtını dağlara yaslayarak yaşadıkları bilinen bir şeydir. Bundan dolayıdır ki, dağlık bölgelerde yaşayan Dersim merkezli Fırat Havzası ile Nemrut, Nurhak, Engizek ve Binboğa Dağları ile çevrelenmiş Maraş merkezli İçtoroslar Havzası, günümüzde bile en önemli Alevi Kürt yerleşkeleridir.
İşte, bu sosyo- kültürel gerçeklik dolayısıyla , geleneksel dedegan düşüncenin yanısıra, Aleviliğin çağdaş ve toplumcu yorumunu esas alan bir “Hakikatçı Alevilik” akımı da  yaklaşık ikiyüz yıldan bu yana İçtoroslar bölgesinde yaşayagelmektedir ki, bunun müzik ve edebiyat bağlamında güçlü temsilcilerinden biri de, Şubat başlarında Hakka yolculanan İbrahim Erdem’dir.
Toplum arasında “Erdem Baba” olarak tanınan İbrahim Erdem, 1925 yılında Malatya’nın Akçadağ ilçesinin Kürecik bucağının Elbistan sınırına yakın Darıca köyünde doğdu. 1946’da evlenen Erdem Baba, askerlik sonrası geçim nedenleriyle 1953’te Mersin’e, 1955’te Afşin’in Tepecik köyüne, 1960 yılında ise Kayseri’nin Sarız ilçesine yerleşti. Kendisini bu yıllardan itibaren tanıdığım Erdem Baba; 1969/70 yıllarında Fransa’da, 1971 yılından buyana ise Almanya’da yaşıyordu.
Tıpkı bu akımın diğer önemli temsilcilerinden İbreti gibi, o da geçim çıkarmak amacıyla Mersin’de seyyar satıcılık, köylerde çiftçilik, Sarız’da marangozluk, Fransa ve Almanya’da işçilik yaptı. 1990 yılında emekli olduktan sonra Almanya ile ülke arasında mekik dokudu; ta ki son dönemlerinde yatağa bağlı olarak yaşayıp göçtüğü güne kadar.

Erdem Baba İle Almanya’da karşılaşmamız
1994 yılındaki zorunlu çıkışımdan sonra ilk karşılaşmamız, 1995 yılında Wuppertal’da oğlunun evinde oldu. O tarihlerde “Alevilik ve Kürtler” çalışmasının hazırlıklarını yapıyordum. Zetan Erdem Baba ile de bu nedenle randevulaşmış ve görüşmüştük. Dedem Haydar Bayrak’ın yakın takipçilerinden olduğunu biliyordum. Bu nedenle, kendisinden bölgemizde okunan Kürtçe beyitlerden örnekler derlemek istiyordum. Kendisi, büyük bir duyarlılıkla, doğrudan Dedemden derlediği iki beyti verme inceliğini göstermiş ve kuşkusuz beni son derece sevindirmişti. Yetiştiğim dönemlerde gerek dedem, gerekse dayılarım 15-20 dolayında Kürtçe beyit ve nefes söylemekteydiler. Ancak o, bunlardan sadece ikisini yazmış ve şimdi bana iletiyordu.
Büyük bir yasak, asimilasyon ve yağma politikasından sonra bunların elde kalmış olması bile önemliydi. Bunlardan biri şu sözlerle başlıyordu:

Ez qisek bibejim le boye Eba Turab
Li eşqe wi ciger buye lehd-i kebab
Heq ji eşqe wi ra şandiye tace Zulcenab
Loma ez Ali ra “Lafeta illa Ali” dibejim.

Diğer beyit ise şu dörtlükle başlıyordu:
Ew meydane Kerbela ye
Ew reka İmam Husen e
Sabir ke li her bela ye
Ew reya İmam Husen e.

Başka birçok ayet ve beyitle birlikte kitabımda yer verdiğim bu örneklerden birinin kaynağı olarak dedemi, birininkini ise “İ. Erdem” olarak verdim ve literatüre de öylece girdi. Kendisini son görüşüm ise, Bielefeld’deki evinde bakıma muhtaç olarak yatarken olmuştu…

Hakikatçı Alevilik
Gerçekten de, Erdem Baba’nın da içinde yer aldığı İçtoroslar Hakikatçı Aleviliği; derinlikli bir Alevi edebiyatına ve müziğine de öncülük etti. Bölgede, Mücrimi, Meftuni, Haşimi, Nizari gibi dedegan düşünce mensubu birçok şair yetiştiği gibi; Afe Ana, Haydari, Hicrani/ Haki, Meluli, Firkati, İbreti, Hüdai başta olmak üzere çok sayıda Hakikatçı Alevi aşık ve ozan yetişti. Öyle ki, Mahzuni’ye kadar, hemen tüm yöre ozanları bu akımdan etkilenerek şiirler yazdılar.
Kuşkusuz, bu akımın gerek şair gerekse icracı olarak önemli temsilcilerinden biri de Erdem Baba idi. Erdem Baba, birçok eser verdiği gibi, gerek tanınmış Alevi- Bektaşi şairlerinden, gerekse yöre derviş- ozanlarından birçok eseri besteleyip okumakta son derece ustaydı. (Gerek kendi şiirlerinden, gerekse okuduğu usta malı eserlerden oluşan bir güldeste hazırlamaktayken, benim de desteğimi istemiş, ancak hastalığından sonra irtibatımız kopmuştu).
Şiirlerinden bir bölümüne ilk kez “İçtoroslar’da Alevi Kürt Aşiretler” konulu inceleme- antoloji çalışmamızda yer verdiğimiz gibi; bir bölümüne da yakınım Seydi Özcan, “Alevilik ve Hakikatlılar” (Kendi yayını, Ank. 2009) adlı kitabında yer vermişti. Okuduğu ve halen Tv-10’da “Dağ Filozofları” dizisinde klip olarak da çalınan önemli bir deyiş, Bektaşi babalarından Sıdkı Baba’ya ait. Bazı sözleri yanlış deşifre edilen bu nefesin doğrusu şöyledir:

Azm-i rah eyledi gurbet elleri
Eğlenme efendim sultanım tez gel
Bunca muhiblerin gözler yolları
Alnı güneş mah-ı tabanım tez gel

Dolaşma gurbeti ey Şah-ı cihan
Yanıktır yüreğim, ciğerim büryan
Aldı yüreğimi dert ile hicran
Derdimin dermanı Lokman’ım tez gel

Bize cevr eyleme ey nesl-i Ali
Koyma yüreğime derd ü melali
Ağlatma Sıdkı’yı Yakub misali
Gözleri Yusuf-i Kenan’ım tez gel.

Seydi Özcan, ikimizi  de yakından ilgilendiren bu seçkin nefesin öyküsünü şöyle veriyor: “Birinci Cihan Harbi’nin daha başlarında, Osmanlı’nın Kafkas cephesinde çarpışan üçüncü ordusu başarılı olamayınca geri çekilir. Saray’ın çare olarak başvurduğu Hacı Bektaş Tekkesi Postnişini Cemaleddin Efendi’nin çağrısı üzerine Anadolu’nun her yerinden gönüllülerin katılımıyla Erzincan’da Alevi Alayları oluşur. Hacı Bektaş Tekkesi’nden bu alayların birine yüzbaşı rütbesiyle katılan ünlü şair Sıdkı Baba, Cemaleddin Efendi’nin söz konusu alayları teftiş edip moral verdikten sonra Hacı Bektaş’a dönmesi üzerine, yazdığı deyişi gönüllü süvarilerden Abdullah Mehmet’e (S. Özcan’ın dayısı, benim dedem MB), o da askerlik dönüşü eniştesi Aziz Baba’ya (S. Özcan’ın babası MB) verir. Haydar Bulut, Ali Sayılır ve Musa Hazar üçlüsü deyişi Aziz Baba’dan, İbrahim Erdem de adı geçenlerden alır ve besteler.” (Bkz. S. Özcan; Age, s. 44)
Gerçekten de, matbaanın yaygın olmadığı dönemlerde elle yazılan şiirlerin bu tür elden ele geçmesi adeta bir gelenekti. (Sözgelimi Pir- Şair Mücrimi’nin 15 dolayında şiiri de, Aziz Baba’dan yöre şairlerinden Cafer Tan Baba’ya, oradan damadı Nesimi Çimen aracılığıyla Kültür Bakanlığı Folklor Dairesi’nden Hayrettin İvgin’e geçmiş ve onun kitabında yer almıştı. Yayımlanmış olan bu şiirleri biz de, zamanında Mücrimi ile ilgili kitap hazırlayan Ulaş Özdemir’e iletmiştik. Yüzlerce şiir yazdığı bilinen Mücrimi’nin, bu kitapta ancak 50 dolayında şiiri yer alıyor. (Bu kitaptan sonra ulaşabildiğim 15 dolayında başka şiirine ise, İçtoroslar Aşiretleri çalışmamın yeni basımında yer vereceğim).
Öte yandan; II. Abdülhamid döneminde 19. yüzyılın sonlarına doğru, Erdem’in köyünün yanı başındaki Dümüklü köyünde hakikatçı önder- dervişlerden Ali Tumki’ye yönelik ciddi bir katliam gerçekleştirildiği gibi; I. Dünya Harbi sıralarında da Kürecikli Kasımoğlu Memedali gibi toplum önderleri idam edilmiş, çok sayıda ev yakılıp- yıkılmış ve Kızılbaş Kürt topluluğunu dağıtmak amacıyla bazı köyler Elbistan’a bağlanmıştır. Daha da önemlisi, bu katliamı gerçekleştirenler hakkında ise yukarıdan gelen emir doğrultusunda hiç bir takibat yapılmamış ve kimse cezalandırılmamıştır. Ve kuşkusuz tüm bu gelişmeler, bölge insanında bir travma yaratmıştır. Zaten, üstteki şiire konu olan gelişmeler, böylesi bir travmanın ve korkunun sonucudur. Yoksa, Hz. Muhammed’in din savaşlarında kullandığı “Mukaddes Sancağın” altında yürütülen böylesi bir “Harb-ı Mukaddes”de Kızılbaş Kürtler’in veya Aleviler’in ne işi olabilir!..

Sonuç
Kuşkusuz, gerek şiir ve besteleriyle Hakikatçı Alevilik akımında, gerekse sosyal ilişkileriyle toplumda kalıcı bir iz bırakan Erdem Baba’nın şu iki dörtlüğü yaşamının özeti gibi. “Vahdet-i Mevcut’çu Alevi inancındaki (ölümsüzlük) algısını, kuşkusuz Erdem Baba çok iyi biliyordu” deyip, sözlerimizi  bu  dörtlüklerle noktalayalım:

Yürü bre yalan kahpe dünyası
Çarkı kırılıp da viran olası
Benim gibi yurda hasret kalası
Sana güvenecek beller mi kaldı?

Güzel sevdim bana Erdem dediler
Ne murat istesem vermem dediler
Çok yalvardım bana sersem dediler
El atıp tutacak dallar mı kaldı?

MEHMET BAYRAK

Almanya’nın Köln kentinde gerçekleştirilen Alevi Kadın Konferansı ikinci gününde yoğun tartışmalar ve önemli kararlarla devam etti.

Demokratik Alevi Federasyonu (FEDA) tarafından düzenlenen ve Alevi katliamlarında yaşamını yitirenlere ve Dêrsim Soykırımı mağdurlarına adanan Alevi Kadın Konferansı’nda Avrupa’nın değişik ülkelerinden gelen Alevi kadınlar, sorunlarını ve çözüm yollarını tartıştı.

Kadınların üç kimliği…
Konferansın son oturumunda FEDA adına bir konuşma yapan Rojda Yıldırım, Aleviliğin hassas ve yaralı bir kimlik olduğunu belirterek, şunları söyledi: “Bizim kadınlar olarak üç kimliğimiz var: İnanç, cins ve ulus. Bu kimliklerimizi birbirinden ayrı ele almamız söz konusu olamaz. Birçok yerde ve konuda yok sayılıyoruz. Kimliklerimiz baskı altında. Verdiğimiz mücadele de kimliklerimizi yaşatma ve özgürleştirme mücadelesidir. Alevilik de bir ahlak ve felsefedir; bir değerler bütünüdür. Mücadelemizle iç içedir.”

Konferans kararları
Konferansta, Alevi kadınların sorunları üzerine yapılan yoğun tartışmaların ardından konferans delegasyonu tarafından hazırlanan Anlayış Belgesi okunarak onaylandı. Konferans delegelerinin önerileri sonucu önemli kararlar alındı. Konferansta oy birliğiyle kabul edilen kararlar şöyle:

*  Tarih boyunca uygulanan bütün soykırımların aynı zamanda bir kadın kırımı olduğunun kabul edilmesi,
*  4 Mayıs’ın Dêrsim Soykırımı’nı Anma Günü olarak kabul edilmesi,
*   Dêrsim Soykırımı’yla ilgili uluslararası girişimlerde bulunulması,
*  Türk devletinin Kürdistan’da yapılan soykırımlarla ilgili hesap vermesi için mücadele edilmesi,
*   Devlet arşivlerinin açılması için girişimlerde bulunulması,
*  Seyîd Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması için girişimlerde bulunulması,
*   Soykırım anıtlarının yapılması,
*   “Dersim’in kayıp kızları” olarak bilinen kadınlara ilişkin çalışmalar yapılması,
*  Soykırımın diğer bir yüzü olan doğa kırımıyla mücadele edilmesi, HES ve baraj projelerine karşı çalışmalar örgütlenmesi,
*  Karakol yapımlarının engellenmes ve koruculuğun lağvedilmesi için mücadele edilmesi,
*  Alevi Kadın Akademisi’nin kurulması,
*  Alevilik bilinç çalışmaları için atölye çalışmalarının yapılması,
*  Alevi kurumlarında çalışan kadınların ortak çalışmalar yürütmesi,
*  Sembolleşen Alevi kadınlarının yaşamlarının kitaplaştırılması,
Konferans, Dersim Katliamı’na dönük sinevizyon gösterimi ardından sona erdi.

ADEM KARAÇOBAN/KÖLN

HAYDAR KARATAŞ

Bugün yeryüzünde varlığını sürdüren her toplumun arkasında bir söylence vardır. Türklerin Ergenekon’u, Almanların Nibelunga’sı, İngilizlerin Beowulf’u, Pers toplulukların Newroz’u; ya da İslam, Yahudi ve Hıristiyanların dini söylencelerini düşünün…

Bu söylenceler bazen bir ulus yaratmıştır ve bazen de inanç topluluklarının hayat felsefelerini, onların gelenek ve göreneklerinin yeniden kendini üretmesine kaynaklık etmiştir.

Anadolu’nun en eski inançlarından biri olan Aleviliğin ve Dersimlilerin de yaradılış hikâyeleri var. Ama onları konuşmak hâlâ büyük bir tabu. Çünkü, birazdan anlatacağım gibi onları var eden bu yaradılış hikâyeleri, geleneksel İslam algısıyla kendini ayrıştırdığı için epeyce belalıdır.

Aslında Aleviler söz konusu olunca Erdoğan’ı böyle hop oturtup hop kaldıran da ‘yasaklı’ bir Alevi inanışıdır. Eskiden Alevilerin ocak geleneği içinde kulaktan kulağa aktardıkları bu mitolojik söylence, hem onların İslam’la kurduğu tehlikeli ilişkiyi açıklar ve hem de neden Alevilerin hâlâ Türkiye’de kimlik olmaya korktuklarını anlamamıza yardımcı olur diye düşünüyorum. Binlerce yıldır geleneksel İslam’a teslim olmadan varlıklarını sürdüren Alevilerin bu mitlerini bilmeden onları anlamak da zordur. Gerçi inanç topluluklarını, Şerif Mardin’in, deyimiyle söylersek onları bir arada tutan tutkal, bir bulut gibidir.

O buluta girip çıkmamak da mümkündür. Sahiden de inanç ve etnik toplulukların söylenceleri onların ruhsal dünyalarının sisidir. Edebiyat açısından ele alırsak gizemli ve masalımsı bir yanları vardır. Roman da bizzat söylence geleneğinden gelmiştir. Onun izlerini taşır.

Sık sık duyarsınız, Aleviler güç getiremediği kişi için, “onu Ulu Divan’a havale ediyorum” derler. İşte Aleviler Hz. Muhammed’i Ulu Divan’a havale eder ve orada İslam Peygamberi ile hesaplarını görürler. Diğer bir ifadeyle onu bir şekilde orada hak yoluna getirip kendi inançlarına “dahil” ettiklerini düşünürler.

Alevilerin, bizim Muhammedimiz ayrıdır derken, arşta Ulu Divan huzuruna çıkmış ve bu dünyada kendisine verilmiş bütün unvanlarından arındırılmış ve fakir bir kula çevrilmiş bir Muhammed’dir.

Gerçi gizli Alevi söylencelerinde, bunun öncesi de vardır ya. Bu on sekiz bin divanelikte neler olur, Muhammediye orduları döneminde semah neden durur ve Muhammed Ulu Divan huzuruna çıktıktan sonra kırklar semahı nasıl yeniden kanatlanıp uçar, hepsi başlı başına ayrı söylencelerdir…

Muhammed Ulu Divan’da Erenlerin Huzurunda!

Alevilere göre, Muhammed öldükten sonra arşa çıkar. Orada yapayalnızdır. Sağında solunda kılıçlı orduları yoktur, ancak Peygamberlik mührü olan yüzük parmağındadır. İşte efsane önce o yüzüğü Muhammed’in parmağından alarak başlar işe.

Nasıl mı?

Öldükten sonra arşa çıkmış ve böyle çıplak bir halde göklerin derinliklerinde giden Muhammed’in karşısına birden kükreyen bir aslan çıkar. Muhammed arkasını döner ve kaçar. Kendine geldikten sonra şöyle der:

“Ey vah, şimdi benim amcaoğlu Ali burada olacaktı da, bu aslana gösterecekti…”

O esnada gaipten bir ses gelir, “Ey Muhammed geri dön” der.

Muhammed, “Nasıl döneyim, görmüyor musun kızgın bir aslan var yolumun üzerinde…”

Gaipteki o ses, “Sen dön” der. “Dön parmağındaki yüzüğü çıkar aslanın ağzına at, o zaman geçer gidersin.”

Muhammed geri döner ve kükreyerek kendisine saldırmaya hazırlanan aslanın ağzına peygamberlik mührü olan yüzüğü çıkarır atar. Atar atmaz da aslan bir koyun kadar uysal olur.

Bu aslanı geçen Muhammed’in yolu dört kapılı, tek katlı bir hana çıkar. Hanın içinden sesler gelmektedir, Muhammed şaşar kalır, der bu han neyin nesi, içeriden gelen bu sesler ne ola ve kapılardan birine “tak!” “tak!” “tak!” diye vurur. İçeriden, “Kim o?” derler. Muhammed, “Ben yeryüzündeki Allah’ın vekili Hz. Muhammed” der.

İçerdekiler onu şöyle cevaplarlar: “Biz öyle birini hiç duymadık.” Muhammed büyük bir üzüntü içinde geri döner. (Tabii bu hikâyeyi köylerde yaşlı Alevilerin dilinden anlatmak güzel olurdu ya! Gazete yazısına yetecek kadar olsun!) Bu üzüntü içinde geri dönen Muhammed’e gaipten gelen o ses yeniden seslenir, “Ey Muhammed geri dön, diğer kapıyı vur?”

Muhammed geri döner, ikinci kapıya gider, “tak!” “tak!” diye vurur. İçerideki ses gene sorar, “Kim o?”

Muhammed, “Ben Müslümanların peygamberi Hz. Muhammed” der.

İçerdeki ses, “Senin peygamberliğin senin cemaatinde geçer” der.

İkinci kez de geri döner ve gaipten gelen o ses, onu üçüncü kapıya gönderir, Muhammed bu kapıda da kendini peygamberlik sıfatlarından biriyle tanıtır, ne yazık ki o kapı da açılmaz ve artık umudu kesmiş geri dönmüşken gaipten gelen o ses ona şunu söyler:

“Ey Muhammed geri dön, de ben fakir bir kul Muhammed bin Abdullah al Talip!”

Muhammed o zaman gaipten gelen bu sesle şöyle konuşur:

“Allah’ın Resulüyüm dedim açmadılar, Müslümanların peygamberiyim dedim açmadılar, fukara birine nasıl açarlar?”

“Sen dön” der bu ses. Ve Muhammed geri döner. Kapıyı vurur.

“Ben fakir bir kul” der. Kapı açılır ve Muhammed içeri girer. İçerde halka olmuş, hasbelkader eden insanlar vardır. Yani Alevilerin ‘Kamil’ insan dedikleri Ulu Divan erenleri.

Muhammed sorar, “Siz kimsiniz, neden sizi hiç duymadım?” Onu şöyle cevaplarlar, “Biz kırk kişiyiz kırkımız da biriz.” Sayar, otuz dokuz kişi çıkar…

“Ya kırkıncı kişiniz nerede?”

“Her gün biri bize lokma toplamaya gider, Salman-i Farsi’nin sırası bugün. Biz seni o sandık” derler.

Muhammed,  “Yani siz şimdi kırk kişi kırkınız da bir misiniz?”

“Evet” derler.

“Birinizin bir yeri acıyınca hepiniz o acıyı duyar mısınız?”

“Duyarız” derler.

“Birinizin bir yeri kanasa, sizin de kanar mı?”

“Kanar” derler.

“Şimdi ben birinizin bileğini kessem, hepinizin bileği kanar mı?”

“Evet” derler. Böyle bir şeyin mümkün olmayacağını düşünür ve bunu denemek ister. Birinin bileğini keser, kırkının bileği kanar, sarar hepsinin kanı kesilir.

Bunun üzerine Muhammed, “Ben Allah’ın resulü sanırdım kendimi, İnsanlara hakkaniyeti göstermeye çalıştım ama böyle bir şey görmedim. Madem sizde bu birlik var; hepiniz bir, biriniz hepinizsiniz. Beni de içinize alın?”

Bunun üzerine, ona şunu derler:

“Aramıza katılabilmen için, bir şartımız var.”

“Nedir o?”

“Hakkaniyeti göstermen lazım” derler.

Muhammed, “Bunu nasıl gösterebilirim ki?”

Bir tasın içinde tek bir üzüm tanesi uzatırlar kendisine ve şöyle derler:

“Bize katılmak istiyorsan, bu üzüm tanesini kırk eşit parçaya bölüp aramızda pay etmen lazım. Eğer onu kırk parçaya böler ve eşit bir şekilde pay edersen, sen de kırklara karışırsın.” Yani Ulu-Divan sorgusu dedikleri sınava tabii tutarlar.

Alevilerin en köklü inanış söylencesi olan bu anlatı, gizli bir Alevi mitidir. Kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Ancak burada bitmez.
Bu üzüm tanesini kırka bölemez ve Ulu Divan Muhammed’i dışarı atarken, gaipteki o ses yardımına gelir ve ona şöyle der:
“Ey Muhammed, demini al onun.” Yani üzümü ez ve çıkan şırasına parmağını batır ve ıslanan parmağını kırkların anlına vur.
Alevilerin İslam’la ilişkisini anlatan bu hikâye bin yıldan fazladır Alevilerin kaderini belirlemektedir. Onlara ölümden ölüm seçtirmiştir. Bu bir çıkmaz. Değil Aleviler, dünyanın öbür ucunda Batılı bir aydın dahi Muhammed’e dokunamazken, onu sorguya çeken, fakir bir kul edip kendi yaşam felsefelerine dahil eden bir topluluğu İslam duygusallığı ne yazık ki kabul etmemiştir. Oysa bu da bir inanış, üstelik bir tür metaforik özeleştiri olarak görülebilir.

Bunun için Erdoğan’ın Almanya Alisiz Aleviliğe izin veriyor tepkisini gereğinden fazla ciddiye alın derim.

Çünkü Erdoğan’ın Muhammed’inin elinde kılıç vardır ve otuz erkeğin cinsel gücüne sahiptir. Erdoğan fazlasıyla hissi bir lider, Ayasofya’nın görüntüsüne dahi tahammül etmeyen bir hissiyatı temsil ediyor, binlerce kiliseye minareler takmış, eski uygarlıklara ait yüzbinlerce heykel kalıntısını putperestlik diye yok etmiş bir geleneğin temsilcisi. Diğer dinlerden kurtulmuşken, Alevilik bu tehlikeli söylenceleriyle din olma yolunda. Korkunç bir geleceği haber veriyor Batı Avrupa’da resmi din olamaya doğru giden Alevilik.

Muhammed’in Ulu Divan’daki hikâyesi burada bitmez. Ulu Divan’da Muhammed’e ne olur, Alevilerin boyunlarına astıkları kılıç neyin nesi, onun söylencesi nasıldır, Ali nasıl dahil olur bu mitolojiye anlatacağım. Ama yolunuza bir Alevi dedesi çıkarsa, yanına yanaşın ve şöyle deyin, “Dede bize Muhammed’in kırklara karışma hikâyesini bi anlat dinleyelim.” Dinlerken içiniz güler, sonra garip bir keder alır! Yerim bitti.
Bugün 4 Mayıs Dersim Tertelesi’nin yıl dönümü, yani bu söylenceye inanmış bir memleketin acı kader günü! Din ve ulus için insan öldürülmese, söylenceler sadece edebiyatta kalsa ne kadar güzel olurdu. İnanmak da güzeldir elbet. Kim ne der, masal der masal, güzel bir masal…

***

Alevilerin İslam’la ilişkisini anlatan bu hikâye bin yıldan fazladır Alevilerin kaderini belirlemektedir. Onlara ölümden ölüm seçtirmiştir. Bu bir çıkmaz. Değil Aleviler, dünyanın öbür ucunda Batılı bir aydın dahi Muhammed’e dokunamazken, onu sorguya çeken, fakir bir kul edip kendi yaşam felsefelerine dahil eden bir topluluğu İslam duygusallığı ne yazık ki kabul etmemiştir. Oysa bu da bir inanış, üstelik bir tür metaforik özeleştiri olarak görülebilir.
Bunun için Erdoğan’ın Almanya Alisiz Aleviliğe izin veriyor tepkisini gereğinden fazla ciddiye alın derim.
Çünkü Erdoğan’ın Muhammed’inin elinde kılıç vardır ve otuz erkeğin cinsel gücüne sahiptir. Erdoğan fazlasıyla hissi bir lider, Ayasofya’nın görüntüsüne dahi tahammül etmeyen bir hissiyatı temsil ediyor, binlerce kiliseye minareler takmış, eski uygarlıklara ait yüzbinlerce heykel kalıntısını putperestlik diye yok etmiş bir geleneğin temsilcisi.

birgün

Meclis’e yürüyen Dersimliler,  Soykırımın başlamasına vesile yapılan “Tunceli Kanunu”nun yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasını amaçlayacak yeni bir “Dersim Kanunu” çıkarılmasını istedi.

Ankara Dersimliler Derneği, Dersim Mağdurları Platformu ve Dersim 37-38 Ortak Bellek Platformu üyeleri, Dersim katliamının 77. yıl dönümüne ilişkin Güvenpark’tan Meclis Dikmen Kapısı’na yürüyüş gerçekleştirdi.

Yürüyüşte “Toprağa kefensiz düşenlerimiz karanlığı aydınlatan ışığımızdır” pankartı açılırken, sık sık “Dersim’i unutma unutturma”, “Arşivler açılsın hesap verilsin”, “Munzur özgürdür özgür akacak”, “Dersim Kürt’tür Kürt kalacak sloganları atıldı. Yürüyüşte ayrıca “Kayıp kızlarımız nerde?”, “Kefensizlerin kefenini giydik” dövizleri de taşındı. Açıklamaya HDP Urfa Milletvekili İbrahim Ayhan, CHP Dersim Milletvekili Hüseyin Aygün ve çok sayıda kurum temsilcisi de destek verdi. Meclis Dikmen Kapısı’nda polisin yoğun güvenlik önlemleri altında ortak açıklamayı yapan Yaşar Kılavuz, tarihler 4 Mayıs 1937’yi gösterdiğinde cellatlar tarafından tarihsel bir kinin imzasının vicdanlara konulduğunu belirterek, egemenlerin düşman gördüğü Dersim için ölüm fermanının verildiğini hatırlattı.

ÖLÜM FERMANI BUGÜN DE DEVAM EDİYOR

Hitler döneminden sonra Almanya Başbakanı olan Williy Brand’ın Yahudi anıtı önünde diz çökerek, Yahudilerden özür dilediğini hatırlatan Kılavuz, dünya’da bunun gibi birçok örneğinin olmasına rağmen Dersim katliamını yok sayanların bu tavırlarının hak ve hakkaniyetle bağdaşmadığına dikkat çekti. Kılavuz, 4 Mayıs 1937’de dönemin hükümetin tarafından çıkarılan “Tunceli Tenkil Harekâtı”na dair kararın Dersim halkının ölüm fermanı olduğunu hatırlatarak şunları söyledi: “Tarihte benzerine rastlanmayan bir soykırım ve katliamdı bu. Ana karnında süngülenen bebelerle, genç yaşlı on binlerce Dersimli katledildi. Dersim’in onurlu kadınları cellatların eline geçmemek için kendilerini uçurumdan attılar. 4 Mayıs’ta zamanın hükümeti tarafından verilen ölüm fermanı bugün de devam etmektedir. Dünden bugüne çok acılar yaşadık. On binlerce insanımızı toprağa kefensiz gömdük. Soyuna düşman, geleceği olmayan bir nesil yaratıldı.”

4 MAYIS SULARIMIZIN KAN AKTIĞI GÜNDÜR

Asimilasyon politikalarını tüm hızıyla devam ettiğine dikkat çeken, Kılavuz, “Bir yandan inancımız yok edilemeye çalışılırken, bir yandan da dilimiz yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Munzur üzerinde yapılan barajlar ile kutsal mekânlarımız sular altında kalmıştır. Sular altında kalan bütün Dersim’i var eden kültürümüz, doğal yaşam alanlarımızdır. Bu coğrafyada barışın egemen kılınmasını istiyorlarsa, hükmedenler kendi kirli geçmişleri ile yüzleşmelidir. Cumhuriyet tarihinde yüzleşmenin merkezinde Dersim soykırımı katliamı durmaktadır. 4 Mayıs kara vicdanların tarihe düştüğü kara bir gündür. 4 Mayıs sularımızın kan aktığı gündür. Bilinmelidir ki Dersimliler bu acıları unutmadı, unutmayacaktır” diye konuştu.

TALEPLER

Kılavuz, TBMM’de “Tunceli Kanunu” ile yaptığı tüm yanlışlarına karşılık yeni bir Dersim Kanunu’nun çıkarılarak, yerine getirilmesi gereken talepleri şu şekilde sıraladı:

“* Dersim’de bir insanlık müzesi kurulmalı ve müzenin bir bölümü arşiv ve dokümantasyon merkezine ayrılmalı,

* Dersim’de katliam yerlerine anıtlar dikilmeli,

*Zorla alınanve  hizmetçi yapılan kızlarımızın tam listesi açıklanmalı.

*Dersim ismi geri verilmeli,

*Seyit Rıza ile birlikte idam edilenlerin mezar yerleri açıklanmalı,

4 Mayıs 1937 tarihinde, dönemin CHP Hükümeti’nin ‘Tunceli Tenkil Harekatı’ kararıyla Dersim katliamı başlatıldı, operasyonlara hız verildi ve 1938 yılında imha seferberliği sonuçlandırıldı.

Dersim Katliamı’nda resmi görevli olan eski Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil, yaşananları anılarında ‘‘Mağaralara iltica etmişlerdi. Ordu zehirli gaz kullandı. Mağaraların kapısının içinde bunları fare gibi zehirledi. Yediden yetmişe o Dersim Kürtlerini kestiler. Kanlı bir harekat oldu. Dersim davası da bitti, hükümet otoritesi de köye ve Dersim’e girdi, böyle bitti. Bugün Dersim’e rahatça girebiliyoruz’’ diyerek anlatıyor.

1937-38 yıllarında, yediden yetmişe tüm Dersim halkına yapılan operasyonlar sonucu on binlerce insan katledildi. Binlercesi topraklarından kopartılarak zorla sürgüne gönderildi. Binlerce Dersim’li çocuk, özellikle kızlar evlatlık olarak verilerek ailelerinden, köklerinden koparıldı.

Türkiye’nin de üyesi olduğu Birleşmiş Milletler’in 1948 tarihli ve 260 A (III) sayılı kararıyla imza altına aldığı ‘soykırım’ tanımı;

– Bir gruba mensup olanların öldürülmesi,

– Bir grubun mensuplarına ciddi suretle bedensel ve zihinsel zarar verilmesi,

– Bir grubun bütünüyle veya kısmen, fiziksel varlığını ortadan kaldırma hesaplanarak, yaşam şartlarının kasten değiştirilmesi,

– Bir grubun içinde doğumları engellemek amacıyla tedbirler alınması,

– Bir gruba mensup çocukları zorla bir başka gruba nakletmek gibi özellikleri sıralar.

Buna göre de 1937-38 tarihlerinde Dersim’de Kürt kimliği ve Kızılbaş inancına sahip olanlara soykırım yapılmıştır. Üzerinden 76 yıl geçmiş olmasına rağmen, açılan yaralar hala kanıyor ve kanatılıyor.

2011 yılında, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, ‘‘Devlet adına özür dilemek gerekiyorsa ve böyle bir literatür varsa, ben özür diliyorum’’ dedi ve konu bu haliyle bırakıldı. Başbakan, siyasi arenada rakibine çelme atmak için Dersim gibi kanayan bir yarayı malzeme etmediğini göstermek zorundadır.

Dersimlilerin yerine getirilmesini talep ettikleri ilk adımlar çok açıktır: Katliamla özdeşleşen ‘Tunceli’ adı değiştirilmeli, ‘Dersim’ adı iade edilmeli; Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerleri açıklanmalı; 1937-38 döneminde sürgün edilen Dersimlilerin zararları tazmin edilmeli; ailelerinden alınarak başkalarına verilen Dersim’in kayıp kızlarının akıbetleri ortaya çıkarılmalı; Genelkurmay arşivleri açılmalıdır. Hem AKP Hükümeti, hem de devlet özrün gereklerini yapmalıdır.

Dersim Tertelesi’nin hakikatlerine ulaşmak ve gerçeklerle yüzleşmek, toplumsal barış için şarttır. Halkların Demokratik Partisi olarak, 76. yılında Dersim Tertelesi’nde katledilen tüm canları saygıyla anıyoruz. Aynı zihniyet temelleri üzerinde siyaset yapan iktidar ve muhalefet partilerini, ırkçı politikaların savunucularını ve sürdürücülerini tarihle ve gerçeklerle yüzleşmeye çağırıyoruz.

Hatice Altınışık

HDP Eş Genel Başkan Yardımcısı

3 Mayıs 2014

Başbakan R. Tayip Erdoğan’ın Alevilere Bakışı, Ebusuud fetvalarına dayanıyor.

Alman Cumhurbaşkanının Türkiye ziyaretinde ,AKP hükümetinin ve başbakan R.T.Erdoğanın anti demokratik uygulamalarına yönelik eleştirel açıklamaları, T.C başbakanı Erdoğanı kızdırdı.Kızdırmakla kalmadı.En son Ermeniler ile ilgili yaptığı iyi niyet açıklamasının nasıl bir iki yüzlülük olduğunu da deşifre etti.Tarihi ile yüzleşmeden bahseden başbakan Erdoğan,bir anda ,Almanya Cumhurbaşkanı Gauck’u içişlerine karışmakla ve Almanyada Ateist Alevileri desteklemekle suçladı. Kendince alevilerin neye ,nasıl inanacaklarını da belirledi.Alevilerin T.C de elde edemediği hakların dünyanın hiçbir yeride de olmaması gerektiği anlayışı T.C nin tekçi ,ırkcı,fundemental islamcı ve ittiatcı kemalist uluscu palitikasına dayanmaktadır.Bu polit zihniyetin dayandığı anayasal sistem devam ettiği sürece de bu ırkcı,katliyamcı,soykırcı,inkarcı tarihle yüzleşmeye cesaret edemeyeceklerdir.

AKP iktidarının dine bakışı ve R.T.Erdoğanın islam ve alevilere bakışı çok hayranlık duyduğu Osmanlının Ebu Suudlarına dayanıyor.Onlara göre kendilerine biat etmeyenlerin katli vaciptir.Ermeniler asuriler,keldaniler,Ezidiler,Kızılbaşlar,bektaşiler her zaman potansiyel düşman görülmüşlerdir.

Başbakan ne yazık ki hala oralarda dolaşıyor. Onların Türkiyede yok saydığını tüm dünyanın da yok saymasını istiyor. Tersi bir gelişme ve hak ise onları çok kızdırıyor.Başbakan alevilerin avrupada açtığı CEM evleri ve alevi dergahları-derneklerini, kendilerinin aleviliği asimile etme projesi önünde engel olarak görüyor.Alman Cumhurbaşkanına kızgınlığı almanların yardımlarından değil, aleviliği neden yasaklamadığınadır.Neden Alevi inancını ,bir inaç olarak resmen tanımasınadır.Tıpkı ‘’uzayda bir Kürdistan kurulsa ,onada karşı çıkarız’’ diyen politikası gibi.Ama artık bu dünyanın iç işleri yoktur.Gizlenebilecek bir uygulama ve politikasda yoktur.İnsan hakları,din ve vicdan özgürlüğü,kültürel kimlik hakları ve hukukun üstünlüğü gibi uluslararası ,evrensel değerler,Erdoğanın ve T.C nin her alanda karşısına çıkacak ve canlarını sıkmaya devam edecektir.Tek çare demokratikleşerek , değişecekler ve tüm inançlara ve kültürlere saygı duyacak , haklarını kabul edecekler,

Erdoğanın aleviler ile ilgili Ateist,alisiz alevilik, islamcı ,müslüman aleviler gibi alevileri bölmeye,yönelik bu mesnetsiz tanımlamalarını kınıyoruz.Bu alevilere yönelik bir AKP planı ve politikasıdır.Alevilerin tümünün inancı da ,ibadeti de, deyişleride, CEM,i de ,piri,Mürşidi de,birdir. Alevi İnanç toplumu ,Türkü,Kürdü,Arabı ve Avrupalısı ile aynı kutsallara inanır.aynı hakikata gönül bağlarlar.Yol,ları davaları bir;sürekleri binbirdir. Hepsi 4 kapıyı hak bilir,40 makamdan kamil insana varmak için, yek can olup ,erdoğanın mezhep oyununa gelmeyecek kadar yoluna,inancına bağlıdır.T.C bir devlet politikası olarak her kesimden bazı kişileri satın alarak ihanet ettirebilirler,Bunlar kal-u beladan beri vardır,Kerbelada   İmam Hüseyin’e de ihanet etmişlerdir.Biz bu tiplere’’ ASLINI İNKAR EDEN HARAMZADE ‘’diyoruz.

Biz Demokratik Alevi Federasyonu olarak ,ERDOĞAN’ın ayrımcı,ötekileştirici ve alevi düşmanlığı üzerinden islamcı kesimlerin oylarını alma politikasını nefretle kınıyoruz.

Bu devlet politikasına karşı daha güçlü örgütlenerek,cevap vereceğimizi ve Aleviler olarak, tüm demokrasi güçleri ile birlikte Kürt halkının özgürlük mücadelesi ve Türkiyenin demokrasi mücadelesinde ortak bir platformda buluşarak mücadeye devam ederek cevap verceğiz

DEMOKRATİK ALEVİ FEDERASYONU

Eş Başkanı Ali Köylüce

30.04.2014

Almanya Cumhurbaşkanı Gauck’un Alevilerin sorunlarına ilişkin eleştirileri üzerine “Almanya’da Ali’siz Alevilik denilen bir olay var, yani ateist bir anlayışın, Alevilik kisvesi altında ve kendilerinin de desteklediği bir yapı var. Sen bu yapıyı Alevilik olarak bize yansıtıyorsun. Türkiye’de böyle bir Alevilik yok” diyen Başbakan Erdoğan’a Alevi derneklerinden tepki yağdı.

Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Genel Başkanı Müslüm Doğan: İşine gelince Avrupa’yı öven Erdoğan’ın herhangi bir eleştiri geldiğinde olanca üslupsuzluğu ile etrafa saldırması Türkiye adına utanç vericidir. Erdoğan, Hitler olma yolunda yürüyor. Sayın Başbakan; bu tehditkâr, ötekileştiren, nefret ve kin yayan üslubunuz karşısında Alevilerin seslerini keseceklerini sanmayın. Alevilik, bu toprakların kadim inancıdır ve onu yok etmeye sizin gücünüz yetmeyecektir. Türkiye ve Avrupa’daki Aleviler de bir bütün olarak sizin getirmek istediğiniz teokratik düzenin karşısında, bu ülkenin diğer demokratik güçleriyle beraber el ele, omuz omuzadır.”

Alevi Kültür Dernekleri Genel Başkanı Doğan Demir: Başbakan bu ülkede Aleviliğe ayrı bir kılıf uydurma derdinde. Sünni İslam inancı içerisinde yok edilmek istenen bir Alevilik yaratmak istiyor. Tayyip Erdoğan’ın Almanya’da bir avuç insan olarak tanımladığı Aleviler bugün mücadelelerinin karşılığını alıyorlar. Almanya’da hükümet desteğiyle cemevleri yapılmakta, okullarda Alevilik dersleri okutulmaktadır. Alevilik, Almanya’da Anayasal güvence altına alınmıştır. Peki, Türkiye’de milyonlarca Alevinin bugüne kadar hangi sorununu çözdü hükümet? Asimile etmekten, Alevileri katledenleri korumaktan, Alevileri ve Aleviliği inkâr etmekten, asimilasyon sevdasından başka ne yaptı? Alevi çalıştayları denildi boş çıktı, demokratikleşme paketi denildi, o da boş çıktı. Türkiye’deki durumu inkâr ederek Alevilik üzerinden başka ülkelere yüklenmek bir Başbakan’a yakışmamaktadır.

Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı Genel Başkanı Ercan Geçmez: Başbakan, Avrupa’daki Alevilerin elde etmiş olduğu hakları kendi ülkesindeki Alevilerine reva görmüyor. Alevileri tanımayan, cemevlerine “cümbüş evi” diyen, her mitinginde Alevileri yuhalatan, Yavuz Sultan gibi bir katilin ismini köprüye veren, zorunlu din dersleriyle Alevi çocuklarına işkence yapan bir Başbakan var burada. Aleviliği tahrip etmeye, yok etmeye, ötekileştirmeye çalışacağına Avrupa’daki Aleviler gibi kendi ülkendeki Alevilere de hakları ver Almanya’da Alman devleti Alevilere Aleviliği tarif etmiyor, Alevilerin haklarını teslim ediyor.

Alevi Bektaşi Federasyonu Genel Başkan Yardımcısı Kemal Bülbül: Erdoğan, Avrupa’daki canlarımız için “Bir Avuç Ateist” derken hem Alevilere hem de Ateistlere karşı nefret suçu işliyor. Alevi toplumu avuçla ölçülecek nohut tanesi değildir. Her fırsatta Alevilere ve Aleviliğe dil uzatan Başbakan Muaviye zihniyetli bir Alevilik oluşturmaya çalışıyor. Başbakan Aleviliğin ne olup olmadığını tartışmakla mükellef bir kurumun temsilcisi değildir. Kaldı ki, “Alevilik nedir, ne değildir?” tartışması yaparak yapay bir Alevilik üretmek ve Aleviliği siyasal İslamın yedek gücü yapmak kimsenin haddine değildir. Başbakan, Avrupa’da yaşayan canlarımızın kendisine verdiği dersi iyi ezberlemiş. Bir tür kuyruk acısı yaşıyor. Bunu da her fırsatta dile getiriyor. Başbakan bu utanç verici tavrından dolayı Alevilerden, Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu’ndan, Almanya Cumhurbaşkanı’ndan ve ateistlerden özür dilemelidir.” (Cumhuriyet)