Konak YKM önünde toplanan Alevi Bektaşi Federasyonu İzmir bileşenleri ile Hacı Bektaşi Veli Anadolu Kültür Vakfı İzmir şubeleri, Çiğli’de yapılmak istenen cami-cemevi-aşevi projesine karşı İzmir Büyükşehir Belediyesi önüne bir protesto yürüyüşü düzenledi.

“Cami-cemevi-aşevi projesi asimilasyondur”, “CEM Vakfını tanımıyoruz”, “Asimilasyona dur de” yazan pankartlar taşınan eylemde sık sık “Devletin Alevi’si olmayacağız”, “Bu daha başlangıç mücadeleye devam” sloganları atıldı.

ALEVİLERE BİR KİMLİK DAYATILIYOR

Büyükşehir Belediyesi önünde düzenlenen basın açıklamasında konuşan Alevi Bektaşi Federasyonu İzmir Bölge Sorumlusu Mustafa Aslan, yüzyıllardan beri Alevilere karşı asimilasyon politikaları uygulandığını belirtti. Aslan, cami-cemevi-aşevi projelerini de bu politikaların bir devamı olarak nitelendirdi. “Bu ülkede İzzetin Doğan ve Fetullah Gülen barıştan ve kardeşlikten söz edecek erdeme sahip kişiler değildir” diyen Aslan, ‘Birleşin gelin’ gibi klasik iktidar refleksiyle yaklaşan zihniyetin sorun çözmekten ziyade Aleviliğe ve Alevilere bir kimlik dayattığını dile getirdi.

BÜYÜKŞEHİRE ELEŞTİRİ

Çiğli’de bulunan Evka-2 Cemevinin 2009’dan beri faaliyette olduğunu belirten Aslan, “İzmir Büyükşehir Belediyesi ve onun temsil ettiği siyasi parti her ne kadar sosyal demokrat ve ilerici olarak siyasal alanda konumlandırılıyor olsa da cemevini iktidar ile muktedir dille bütünleşmiş Cem Vakfına vermek istemesi bununla çelişmektedir” dedi.

Basın açıklamasının hemen ardından bir saatlik oturma eylemi gerçekleştirildi. (İzmir/EVRENSEL)

Kızılbaş Aleviliğini anlatan “Dewres” belgeselinin yönetmeni Belgin Cengiz, gazetemize konuştu. Cengiz, modernitenin Alevi geleneğinin temelini oluşturan talip-mürşit ilişkisini kırdığını belirterek, “Bu ilişki biterse söz de biter” dedi.

Dersim Kızılbaş Aleviliği’ni anlatan “Dewres” belgeseli günümüzde kaybedilmiş birçok ritüele odaklanıyor. Belgin Cengiz’in yönetmenliğini yaptığı belgeselin İstanbul galası 28 Eylül’de Barış Manço Kültür Merkezi’nde 19.00 ve 20.15 seanslarında gösterilecek. Dewres, Aleviliğin unutturulmaya çalışılan yüzünü Ali Xıdır Dede aracılığı ile hatırlatma çabasında. Bunu yaparken de Aleviliğin kadim inancını günümüze taşıyan ocaklar, dergahlar, ziyaretlerden yola çıkıyor. Kendini arayan bir gencin, Ali Xıdır Dede ile geçirdiği günleri odağına alan Dewres, İnsanı Kamil, Hak ile Hak olma, 4 Kapı 40 Makam gibi kavramları hafızaya tekrar çağırıyor. Cengiz, belgeselde de anlatılan ve günümüz Aleviliği’nin temel sorunu olan talip – mürşit ilişkisinin kopmasını sorunların merkezine koyuyor ve ekliyor cemevlerinde öğretilenler şekilsel..

Belgesel badireler atlatarak şimdiki haline geldi. Belgeselin ortaya çıkışı nasıl oldu?

Dersim geçmişte geniş bir eyaletti. Çevresindeki birçok il bu eyalete bağlıydı. Özelikle 38’deki katliamdan sonra kitlesel bir hareketlilik yaşandı. Ben de 38’de sürgün yaşayan bir ailenin mensubuyum. Bu proje aslında şunu gündeme getirmeyi istedi. Dersim, kadim halklar ve inançların sözcülüğü yapan bir rol üstlenirken, katliam ve sürgün sonrası bambaşka bir sürecin içine itildi. Bu süreçle yaşanan kopuş, biz kimiz sorusunu beraberinde getirdi. Bu tartışmalar üzerinden bu projeye yöneldik. Aslında proje, 90 dakikalık 4 kapı 40 makam inancını ele alan sırrı hakikat adlı bir başka çalışmaydı. Projenin ilk yarısında çekimleri tamamladıktan sonra KCK davalarında yargılanmaya başladık. Filmin ana karakteri abim 4.5 ay tutuklu kaldı. Sonra çekecek imkan bulamadık ve projeyi 54 dakikalık belgesel olarak tamamladık. Ali Xıdır Dede üzerinden Dersim Kızılbaş Aleviliği’ni anlatmak istedik.

Geçmişte Alevi gençleri daha çok seküler düşünceler üzerinden kendilerini tanımladılar. Son dönemde ise gençlerin Aleviliğe olan ilgisinden söz edebiliriz. Sizi bu projeye yönelten ne oldu?

Belgeseli ortaya çıkaran motivasyon biz kimiz sorusuydu. Aslında denklem çok net. Aleviliği hepimizin doğru kavramadığı çok açık. Belgesele başlamadan önce Dersim’de pek çok ocağa ve pirlere gidip sorular sorduk. İnancın temeli nedir, nereden geliyoruz, biz kimiz soruları ile birlikte, düşünce sistematiğini onlarla konuştuk. Alevilik, Hz Ali ekolü üzerinden İslamlaştırılıyor. Bu aslında asimile olmuş bir algı. Yani asimile olmuş zihnimiz, inancı bin yıllık bir geçmişe bağlayarak İslam içi bir konu olarak algılıyor. Ama işin merkezine gittiğimizde ocaklara, dergahlara gittiğinizde gerçekten Alevilik dört kitabın dördüne kaynaklık eden kitaplar üstü bir inanç olarak görülüyor.

Aleviliği var eden ana topraklardan şehirlere farklı nedenlerle ciddi göçler yaşandı. Şehirlerde inancı   yaşayacak alanlar bulamadıkları için ciddi asimilasyonla karşı karşıyalar. Belgesel biraz da bunu anlatıyor. Tehlikenin boyutları nedir?

Dersim keşişlerin, dervişlerin diyarı olarak biliniyor. Buralarda 150 yıl öncesine kadar binlerce yıllık geleneği olan okullar vardı. Cumhuriyetle birlikte sistem girmeye başladı. 38 ile birlikte ciddi bir kopuş yaşandı. Asimilasyon hissedilmeye başlandı. Bölgeyi daha fazla ehlileştirmek için inançsal ve kültürel dokunun dağıtılması gerekiyordu. Dergahlar, okullar kapatıldı. Önce katlettiler ardından zorunlu göçe tabii tuttular. Alevilik toplumsal sistem kurar; pirlik, mürşitlik, taliplik, dedelik… Bu sistem birbirini denetleyen biri olmadan diğerini var olmayacağı yapıdadır. Mürşit aynı anda talip, talip de mürşittir. Belgesel de Ali Xıdır Dede taliptir ama Mürşitliğe erişmiştir. Modern dünyaya geldiğimizde bu sistem mecburen değişiyor. Pirlerimiz şunu söylerdi: Son talip bittiğinde bu inancın bu dizgisi de bitecek. Talipler de şunu söyler son mürşit bittiğinde sözünü dinleyeceğimiz kimseyi bulamadığımızda  talipliğimiz bitecek. Şehir yaşamı bu halkayı kırdı, parçaladı. Bunu gidermek için Aleviler toplanma mekanları oluşturuyor cemevleri gibi yerler, onlar da mevcut inanç yapısıyla bütünleşmediği için kitaba, şekle dayanmayan bir inancı yaymakta zorlanıyorlar.

Ciddi bir asimilasyondan bahsediyoruz. Bu asimilasyon sadece dışsal bir şey değil. İçten asimilasyon süreci de yaşanıyor. Belgeselde Ali Xıdır Dede de içten asimilasyonu bu sözler her cemde anlatılmaz diyerek ifade ediyor. Cemevlerinin inancın farklılaşmasındaki rolü nedir?

Kafalar o kadar karışmış ki yani bu duruma nasıl geldik anlamak çok zor. Cemevleri kültürün son kırıntılarını tutunmaya çalışan insanların kendilerini var etmeye çalıştıkları yer. Cemevleri inancın şekilsel kısımlarına sıkışmış durumda. İnancın özüne ve problemlerine dair çözüm üretilen zemin sunamıyor. Saygı duyulan ciddi çalışmalar var; ama genel durum bu. Filmin girişinde anadilde söylenen dua Aleviler açısından bir manifesto. Biz cemevlerinin hangisine gidersek o dua ve içeriği bilinmez. O kadar unutulmuş. Orada anlatılan var oluş, iyilerle kötülerin savaşı gibi anlatılar var.

Cemevlerinde anlatılan Alevilikle, talip -mürşit ilişkisinin ortaya çıkardığı Alevilik arasında farklar olduğunu mu söylüyorsunuz?

Kafa karışıklığının en önemli nedeni bu mürşit -talip ilişkisi kopmuş olması. Ana topraklardan göç edenler kendilerini kaynaklık edecek, yönlendirecek bir mürşit varlığını da yitirdiler. Bu yitirme hali, kendilerini koruma refleksiyle aşırı politize olmayı beraberinde getirdi. Bugün Alevi derneklerinin yapılarına bakarsanız hep politik aktörler var. Gerçek anlamda mürşitlerin yan yana geldiği bir derneğin kurulması çok zor. Biz aynı zamanda şunu yitirdik Alevilik sırlar ve semboller dizgisidir. Yazıp çizip anlatamazsınız,  batınidir. Zahiri olan gündelik yaşam refleksleridir. Tek ibadet; gerçeğin savunculuğunu yapıp hakikatin peşinden koşmak. Bu sırrı açıklayacak kişi de batın anlamda sırra ermiş kişidir. mürşitlere ihtiyacımız var. O yüzden bugün cemevleri bu manevi boşluğa yanıt vermiyor.

Ali Xıdır Dede sağ ile çürüğü ayırmak lazım diyor. Aleviliğin içinde sembolleştirirsek İzzettin Doğan çizgisini nasıl ifade ediyorsunuz?

Dedemizin dediği gibi çürüktür. Siz kendi topluluğunuzu kendisine ait olan değerlere yönlendirmeyin, gidin Fethullah Gülen ile birlikte değerlerimizi asimile edecek projelerin içinde yer alın. Geçmişler olsun demekten başka ne diyeceksin. Kardeşlik anlayışı hiçbir şekilde mekan üzerinden gerçekleşmez. Kardeşlik anlayışı ben kimsem bana ait değerlerime eşit imkan sunulmasıdır. Kendi modelini bana dayatıyorsan biz seninle nasıl kardeş olalım?

Belgesel, odağına kafası karışık olan gencin özüne ulaşma çabasını alıyor. Genç, dedeyle iletişiminden sonra karışıklığını giderebiliyor mu?

Tabi gideriyor. Aslında kafası karışık olan genç biziz. Modern dünyada bir şeylerle boğuşmaktan yorulmuş kendi özünden uzaklaşmış, kendine yabancılaşmış, yabancılaştığı oranda yorgun düşmüşüz. Genç kendini toparlaması ve kendine ait olan gerçeği kendisine hissettirmesi için dedenin kapısına gider. Çıktığı zaman da varlığına dair sorması gereken pek çok soruyu sorarak yeniden yola çıkar. Gencin yolculuğu bitmez. Dede ise bir derviş olarak sürekli bir yolda ziyaretlerde, mekanlarda hak ile hak olma yolunda olan biridir. Belki de dede son derviştir.

Belgesel Kirmanckî dua ile giriş yapıyor. Dua, Kürtçe ibadet olmaz iddialarına da önemli bir yanıt…

Bu çok politik bir yönlendirme. Bir kere Dersim Aleviliği’nde 400 – 500 yıla kadar Türkçe’nin t’si yok. Türk kökenli erenlerimiz evliyalarımız Dersim’e gelip ocaklar açtıktan sonra Türkçe ibadet başlamış. Belgeselde Levent Güneş’in  bestelediği Heyder şarkısı bu inancın ilk Kürtçe şarkılarından olup neredeyse bin küsür yıllık geçmişe sahip. Kürtçe deyişlerle kadim bir inancın kendisini kendi anadiliyle var ettiğini zaten biliyoruz. Öte yandan anneanneme gelen pirler hiç Türkçe konuşmadılar. Çünkü anneannem hiçbir zaman Türkçe bilmedi. Ocakların kendini sistematik ifade etmesi de anadilleri Kurmancî ve Kirmanckî’de. Bu diller inancın mana dünyasını barındırmakta. Biz o mana dünyasını o dilden çıkarıp Türkçe’ye çevirdiğimizde anlaşılması güçleşiyor.

İbadetin mekanı doğadır

Bugün gelinen noktada asimilasyonun zirve noktası cami – cemevi projesi. Bu konu hakkında ne söyleceksin?

Fethullah Gülen’in batıniliği çok iyi bildiğini ve bundan hiç hoşlanmadığını düşünüyorum. Gülen’in Dersim üzerine olan vaazını bilirsiniz. Orada derki biz Anadolu’nun birçok yerinde Tahtacı, Yörük Alevileri’yle iletişim kurduk, ortak hareket etmeye başladık ama bir yer var ki orası Dersim, orada bir insan hak bende mevcut, ben hakta mevcutum diyorsa bu insanlarla başa çıkmak mümkün değil. Aleviler camiye gitmez, namaz kılmaz bunu neden yapmadıkları çok açıktır. Aleviler genel olarak yaşamlarında ibadet mekanı olarak doğayı tercih ederler. Herhangi bir yeri; kendisi için kutsal atfeden bir gözeyi, bir nehir kenarını vb. tercih eder. İbadet için kendilerini bir mekana hapsetmezler.

Önder ELALDI / OzgurGundem

Hükümetin ay sonuna kadar açıklamayı planladığı Demokratikleşme Paketi’nin içeriğinde tam olarak nelerin yer alacağı bilinmese de medyada çıkan haberlerde, Cemevlerinin ‘vakıf’ ya da ‘inanç ve kültür merkezi statüsü kazanacağı’ ve dedelere maaş bağlanacağı iddia ediliyor. Peki, yıllardır Alevilerin hakları için mücadele eden Alevi kuruluşları hükümetin bu adımından memnun mu?

Alevi kuruluşlarından ortak açıklama

Alevi kuruluşlarının büyük bir bölümü, paket hazırlanırken, sürece dâhil edilmemiş ve görüşlerinin alınmamış olmasından rahatsızlık duyuyor. Hatta Türkiye, Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya’daki Alevi örgütleri bir süre önce yaptıkları yazılı açıklamada, bu konuda hükümeti sert bir dille eleştirdi. Açıklamada, hükümetin Cemevlerini ‘tekke’ye, Alevi dedeleri ise ‘devlet memuru’ statüsüne indirgemeye çalıştığı ileri sürüldü. Bu açıklamaya imza atan kuruluşlardan birisi de Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu.

Federasyon Başkanı Hüseyin Mat, hükümetin Alevilerle ilgili çalışmalarını ‘samimi bulmadıklarını’ söylüyor: “Hükümet bu paketi hazırlarken, ne bir sivil toplum örgütüne, ne temsil edilenlerin olduğu kuruluşlarının yöneticilerine ya da Alevilere, Kürtlere, diğer etnik kimliklere ‘biz böyle bir paket hazırlıyoruz, bir demokrasi paketi hazırlıyoruz, görüşleriniz, düşünceleriniz nedir’ diye sormamıştır. AKP sadece kendi içinde bir şeyler hazırlamaya çalışıyor, demokrasi paketi diye bir şeylerle uğraşıyor, ama içeriğinin ne olduğunu kimse bilmiyor. Bugün kime sorarsanız sorun, bir demokrasi paketi hazırlanıyor, bir süreç var ama orada ne olduğu, kimse tarafından bilinmiyor. Böyle bir süreçte siz, nasıl güvenebilirsiniz? Nasıl bir samimiyete inanabilirsiniz? Bu da çok ciddi biçimde tartışılması gereken konulardan biri.”

Alevi dedelere maaş bağlanması

Medyadaki haberlerde, pakette, ‘Alevi dedelerine maaş bağlanacağı’nın da yer aldığını hatırlatan Hüseyin Mat, bunu eleştiriyor. Mat, “Alevi dedeleri Aleviliğin inanç olarak kabul görmesini isterler. İbadet yerlerinin Cemevi olarak kabul görmesini isterler. Diyanet İşleri gibi bir kurumun laik düzende olmaması gerektiğini söyler, bunun lağvedilmesi gerektiğini söylerler. Aleviler devletin, hükümetin bütün inançlara, sadece Alevilere değil, bütün inançlara eşit mesafede bakmasını isterler, tarafsız olmasını isterler. Bizim istek ve taleplerimiz bunlar. Biz bu bağlamda hükümetin demokratikleşme paketi adı altında kamuoyuyla paylaşacağı yeni programın samimiyetten uzak, içi sadece sulandırılmış, toplumlar arasında bir çatışma yaratma üzerine kurulu bir yaklaşım olduğunu düşünüyoruz” diyor.

Cem Vakfı farklı görüşte

Şu günlerde Cami-Cemevi projesine verdiği destek nedeniyle bazı Alevi kuruluşları tarafından eleştirilen Cem Vakfı ise farklı görüşte. Cem Vakfı Genel Başkanı Prof. Dr. İzzettin Doğan, Demokratikleşme Paketi ile ilgili henüz bir açıklama yapmak için erken olduğunu söylüyor. Alevilerin genel bütçeden din hizmetlerine ayrılan paydan yararlanmak istediğini belirten Doğan, 1997 yılında dönemin hükümetinin, Cemevlerine hukuki statü tanınacağını vaat etmesine rağmen bunun şimdiye dek uygulamaya geçirilmediğini söylüyor ve ‘Cemevlerine resmen hukuki statü tanınmasını istiyoruz’ diyor.

Doğan, dedelere maaş bağlanmasının da bir yasal hak olduğu görüşünde: “Cemevleri boş binalar değil, burada dini hizmetler görülüyor. Bu hizmetleri Bu hizmetleri vermekte olan insanlar bin yıldır Anadolu’da Aleviler, Bektaşiler, Mevleviler ve Arap Alevileri değimiz Nusayriler, yani bütün bu grupların inanç önderleri, hak aşkına yaparlar bunu. Herhangi bir ücret de almazlar. Ama buna mukabil Sünni İslam’ı camilerde ifade eden ve o hizmeti yapan, ismine hoca, müezzin ya da müftü adını verdiğimiz insanlara, haklı bir biçimde, onların yaşam standartlarını hem korumak, hem de insanca bir hayat sürdürmelerini sağlamak amacıyla devlet, bir maaş bağlıyor. Aynı şekilde Alevi dedelerine, Bektaşi, Mevlevi ve Nusayri inanç önderlerine de bu olanakların tanınmasını ve bunun bir yasal hak olarak bu pakette yer almasını bekliyoruz doğrusu.”

‘Pakette başka neler olmalı?’

Cem Vakfı Genel Başkanı Prof. Dr. İzzettin Doğan, bunun yanı sıra Demokratikleşme Paketi’nde olması gereken bir başka önemli noktayı ise şöyle açıklıyor: “Cemevlerine hukuki statü tanınması ve dedelerin özlük haklarının tanınması dışında, bu inanç sisteminin, yani Alevilerin İslam anlayışının sürekli olarak okul programlarında yer alması ve bunun eğitime dahil edilmesi ve bu işin yine bilenleri tarafından verilebilmesi için eğitmenlerin yetişmesi gerektiği, bunun için bir okul açılması gerektiği talebi vardı. Bunlar belirli oranda cevabını bulacak diye umut ediyorum.”

İzzettin Doğan’a göre, Demokratikleşme Paketi’nde Alevilere hak tanınması önemli ama asıl önemli olan verilen sözlerin tutulması: “Bütün hükümetler Alevilere bu sözleri vermişlerdir. Sözleri vermişlerdir ama sözü yerine getirmemişlerdir. Yani seçimden seçime belki Aleviler’in reaksiyonunu önlemek ya da mümkünse biraz oy alabilmek için ‘biz bunları yapacağız’ demişlerdir ama ortaya elle tutulur bir şey çıkmamıştır. Yani yine Aleviler kendi Cemevlerini yapıyorlar, dedelik hizmetini kendileri ifa etmeye çalışıyorlar. Tahmin ediyorum bu demokratikleşme paketinde bazı cevaplar ortaya çıkacak. Ama dediğim gibi hayata geçirilmesidir aslolan. Onu da zaten bugüne kadar nasıl takip ettiysek, bundan sonra da takip edeceğiz.”

©Deutsche Welle Türkçe

Haber: Hülya Topçu

Editör: Başak Özay

Gücük Köyü’nden merhum Şeyho-merhume Ayşe Geyik ailesinin oğlu, Ali Geyik ve Fadime Koç kardeşlerin kardeşi, Almanya’da Mehmet, Tacım, İsveç’te Aligül, Ali Geyik ve Hanım Tosun, Fransa’da Hatice Geyik, Sibel Geyik ve Ayşe Yıldız kardeşlerin babası, Eczacı Seyit ve Ali Geyik’in amcasının oğlu, Fransa’da Ali ve esnaf İbrahim Geyik’in dayısı, esnaf Ali Yıldız ve İsveç’te Yusuf Tosun bacanakların kayınpederi, 22 torun dedesi, 2 de torun çocuğu büyükbabası, Sinemilli dedelerinden Mamo Geyik, 19 Mart 2010 Cuma günü kanser hastalığına yenik düşerek Elbistan’da vefat etmiştir. Cenazesi, 21 Mart Pazar günü Gücük Köyü’ne defnolmuştur.

Yıllardan beri Türkiye’de ve Kuzey Kürdistan’da „Alevilik“, „Bektaşicilik“ ve „Ra Heq“ adları altında çeşitli Kürdistan’daki bir dinsel grup hakkında bir tartışma yürütülüyor. Bende her Kürd insanı gibi bu tartışmaları takip etmeye çalışıyorum…
Türk devleti bilinçli ve planlı bir şekilde bu dinsel grubu Kürdlerden ayırmaya, Türk menşeli bir yapı olarak lanse ediyor..
Bu girişim tıkandığı yer ve anda ise „Alevilerin farklı bir millet olduğu“ tezini geliştiriliyor..
Her iki durumda da „Alevileri“ Kürdlerden ayırma söz konusudur.
Ben burada bu dinsel grubun hangi isimle adlandırılması

gerektiği (Alevi, Ra Heq veya başka bir isim) noktası üzerine durmayacağım.. Belki yazı serisinin sonunda bu nokta üzerine durmaya çalışacağım..

Güney ve Doğu Kürdistan’da Kuzey Kürdistan’da var olan bu dinsel grubun bir benzeri farklı isimler altında varlığını sürdürüyor. Ülkemizin sözünü ettiğim parçalarında bu dinsel grup Ehli Hak, Kakayi, Ali İllahi, Yarsan vb isimler altında varlığını sürdürüyor..
Ülkemizin Güney ve Doğu parçalarında bu dinsel yapılanma üzerine onlarca kitap yazılmış… Ayrıca bu dinsel yapının kutsal kitapları var. Hepsi Kürdçedir. Yani bu dinsel grubun ibadet dili Kürdçedir.

Ben bu yazı serisi boyunca çeşitli kitaplarda önemli gördüğüm bazı hususları özetliyerek aktarmaya çalışacağım.. Keşke bu kitapları çevirmeye zamanım olsaydı…. Zaman yokluğundan dolayı bu tartışmalara kısmen katkıda bulunmak amacıyla böyle bir yazı serisini gerekli görüyorum..

İlk olarak değerli Kürd araştırmacısı Eyub Rustem’in 2006 yılında yayınladığı „YARSAN- Dinsel ve Tarihsel bir Araştırma“ adlı eserinin giriş bölümündeki kaynak taramasını aktaracağım…

Saygılarımla

Aso Zagrosi

FARKLI TEKST VE KAYNAKLRDA YARSANLAR

Konunun esasına girmeden önce Yarsanların çeşitli bölgelerde ve tarihsel kaynaklarda farklı bir şekilde adlandırdıklarını vurgulamak istiyorum. Kakayi, Ehli Hak ve Ali İllahi gibi.. Bu isimlerin hepsi aynıdır, böyle adlandırılmalarının tarihsel nedenleri vardır. Yeri geldiğinde kitabımda bu hususlar üzerine duracağım. Fakat, kitabımda diğer isimlendirmelerden ziyade YARSAN ismini kullanacağım.. Bana göre Yarsan bu dinsel grubun ritüellerini ve yolunda olan insanların durumunu en iyi şekilde açıklıyor (Yar ve Yarsan)…

Yarsan üzerine yazan bir hayli kaynak var. Ben geçen yüzyılın 70’li yıllarından beri bu kaynakları inceleme çabası içindeyim.. Bu kaynakların büyük bir kesimini toplayabildim. Ayrıca hala kavuşmadığım onlarca kaynak var. Fakat benim bugüne kadar topladığım kaynaklarda az değildir. Bu çalışmalarım boyunca Yarsan dininin temeli hakkında, özgüllüğüne ilişkin, şahsiyetleri hakkında, deyişleri, türküleri ve diğer yazılı eserleri hakkında bir hayli bilgi sahibi oldum. Ayrıca, Yarsan dininin ritüelleri, ortaya çıkışı, yayılması, gelişmesi ve örgütlenmesi hakkındada ciddi bilgilere ulaştım.

Aşağıda Yarsan Dini hakkında bu araştırma için yararlandığım bazı kaynakları veriyorum.

1) SERENCAM
Bu kitap Yarsanların kutsal kitabıdır. Yarsanların kendileri bu kitaba KELAM yada Kelami Xezane diye adlandırıyorlar..
SERENCAM 6 bölümden daha doğrusu 6 kitaptan oluşuyor.

a) Barge Barge: Birinci kitap, San Sahak Berzenci, Pir Bunyamin, Sey Mir Ahmed, Sey Mustafa, Sey Ebulwefa, Sey Hebib Şah, Haci Bawesi ve sekizinci(hicri) yüzyılda yaşıyan diğer bazı Yarsan din alimleri ve önderleri tarafından yazılmıştır. Bir çoğu Kürdistan’ın farklı şehirlerinden gelen insanlardan oluşuyor. Belli bir kesimide Kürdistan’ın dışından Hawraman’a gelmiş, Yarsanların dinini kabul etmiş, Pir seviyesine ulaşarak ve 72 Pir grubuna katılmışlardır.

Bu 72 Pir:
Pir Mikail Dewdani, Pir Nali Mordeni, Pir Şemsi Alemdar, Pir Rukneddin, Pir İsmail Sistani, Pir Qabili Semerqendi, Pir Tayar İsfahani, Pir Kemal Mamolani, Pir Rastgo Qeredaxi, Pir Teqi Şahohi, Pir Heyder Loristani, Pir Nere Balamoyi, Pir Ahmed Loristani, Pir Taceddini Fars, Pir Huseyini Kaşani, Pir Mahmudi Baxdayi, Pir Abduleziz Basrayi, Pir İbrahimi Caf, Pir Suleymani Ardelani, Pir Xaliq Erdebili, Pir Mansur Şoşteri, Pir İsa Şiqaqi, Pir Heyder Kelmeydani, Pir Maliki Goran, Pir Nasiri Baxtiyari, Pir İsa Pisakani, Pir Xelil Musuli, Pir Caferi Kurdistani, Pir Hemze Piri Şahi, Pir Huseyin Stemboli, Pir Elyasi Moryasi, Pir Feyrozi Hindi, Pir Ayazi Magribi, Pir Niga Dartani, Pir Qemersera Qomasi, Pir Tamaspi Kirmani, Pir Teymuri Hawramani, Pir Rehmeti Bembeyi, Pir Qubadi Diwane, Pir Kazimi Kengaweri, Pir Danieli Dalhoyi, Pir Seferi Qelaceyi, Pir Musa Miyaneyi, Pir Sure Hindoleyi, Pir Sadiqi Mazenderani, Pir Nehmeti Tewawdar, Pir Dilawer Dereşişi, Pir Xeyali Maçini, Pir Qanuni Şami, Pir Xatemi Hamadani, Pir Muhamedi Şarezori, Pir Nari Hawrami, Pir İsmail Gulani, Pir Nazdari Şirazi, Pir Nerimani Şahoyi, Pir Tayari Xorasani, Pir Eynwani Kehbeyi, Pir Ahmedi Genceyi, Pir Ahmedi Bersayi, Pir Nadir Qerepapaqi, Pir Mamli Meydeşti, Pir Şalyari Hawrami, Pir Mahmudi Loristani, Pir Necmeddini Farsi, Pir Neqi Tukani, Pir Haşimi Rejewi, Pir Merdi Hordini, Pir Baba Xeyibi Hawari, Pir Fetali Sehney, Pir Ezizi Huwane ve Pir Rustemi Su(23)

b)Dewrey Heftewane= Hewtewane: Serencam’ın bölümü yada kitabı 7. ve 8.yüzyılda(Hicri) yazılmış on heceli deyişlerden oluşuyor. Bu kitapda Yarsanların dini liderleri ve Pirler tarafından yazılmıştır. Bu din alimleri ise San Sahak Berzenci, Pir Bunyamin, Halife Azizi Silemani, Halife Mehemed, Halife Şaşa, Halife Şahabeddin, Halife Bapir, Halife Emir, Halife Cabar, Davidi Kosuwar, Pir Musa Defterdar, Xatun Remzbar, Şah İbrahim Ewet, Melek Geyar, Yar Zerdebam= Bawa Yadgar, Sey Mir Ahmed, Sey Bawesi, Sey Hebib Şah, Sey Mustafa ve Sey Ebulwefadır.

c)Glêm we kol: Serencam’ın bu bölümü ise 8.yüzyılda(Hicri) yazılmıştır. Bu bölümü yada kitabı kaleme alan San Sahak Berzenci, Pir Bunyamin, Davudi Kosiwar, Sey Mir Ahmed, Sey Mustafa, Sey Mehemed Şarezori, Sey Ebulwefa, Sey Hebib Şah, Sey Şehabeddin ve Haci Bawesi tarafından yazılmıştır.(25)

d)Dewrey Çilten: Serencam’ın bu bölümündeki deyişler 8.yüzyılda(Hicri) yaşıyan Yarsanların büyük din alimleri tarafından yazılmıştır. Bu din alimleri ise San Sahak Berzenci, Pir Bunyamin, Davud Kosiwar, Pir Musa Defterdar, Remzbar, Mustafa Dawdani, Yarzerdaban= Bawa Yadgar, Rociyar= Şa İbrahim Ewet’ten oluşuyor. Ayrıca Hawraman halkından olan ve rumuzlarla bu bölüme katkıda bulunanan başka alimlerde vardır. Bunlar Qanun, Siyad, Lami, Pêşeng, Awreng, Xezawi, Şimşal, Seyqal, Ezazil, İdrak, Xwinci, Mesti, Qazi, Werdi, Nişan, Cerge, Seqa, Biya, Merzi, Tewar, Saraf, Sirur, Zertab, Qendil, Şemil, Tofiq ve Herir gibi…(26)

e) Dewrey Abidini Caf=Abdini Başçawiş: Bu kitap 31 bendten oluşuyor. Dinsel bazı konular dışında o döneme ait tarım ve üretim biçimi ilgili bazı yazılarda var.. Ayrıca o dönem toplumsal yapıyı oluşturan bazı aşiret ve kabilelerinin ismide mevcuttur. Bunlardan Lor, Lek, Lolo ve Soran gibi.. Ayrıca şiir ve söylemlerde kutsal ot olan HAUMA’dan(27) söz ediliyor, ki Kurdçe’de SUM’da deniliyor. Ayrıca bu kitapta HURMİZGAN(28) şehrinden de söz ediliyor.(29)

f)Küçük Serencam: Küçük Serencam’da mütevazilik, dine bağlılık, cem, cemhane, kurban, çocukların isimlendirilmesi, ölülerin yıkanması ve matem gibi meseleler üzerine duruluyor.(3) Bu bölüm şiirsel deyişler temelinde kaleme alınmıştır.

Şunu da söylemek lazım ki, Dewrey Abidini Caf hariç(Caf ağzı ile yazılmı) Serencam’ın diğer bölümlerinin hepsi Hawrami-Goran lehçesi ile kaleme alınmıştır. Caf ağzına da Hawrami Caf’da deniliyor. Serencam’ın okunması Yarsan rehberlerinin göreviydi. Onlara da Kelamxwen (Kelam okuyucu) diyorlar.

2)Dewre diye adlandırılan kitaplar:

a) Dewrey Baluli Mayi= Baluli Mahi: Bu kitap Bahluli Mahi’nin ve başka Yarların şiirlerinden oluşuyor.

b)Dewrey Bawa Serhengi Dawdani: Bu kitap Bawa Serhengi Dawdani ve diğer bazı Yarların şiirlerinden oluşuyor.

c)Dewrey Şaxoşin= Mubarek Şah Loristani: Bu kitap Şaxoşin Loristani’nin ve diğer bazı yarların şiirlerini kapsıyor.

d)Dewrey Bawa Nawusi Caf: Bu kitap Bawa Nawusi Caf ve diğer Yarsan Yarlarının şiirlerini içeriyor.

e)Dewrey Bawa Celil,

f)Dewrey Damyar,

g)Dewrey Şaweyquli Qirmizi

ğ) Dewrey Pir Ali

3) Yazarları tarafından Kelam olarak adlandırılan kitaplar:

a)Sey Xamoş’un Kelamı,
b)Perdiweri’nin Kelamı(31)

c)Şah Teymuri Banyarani’nin Kelamı,

d)Zulfiqar yada Zulfiqar Goran’ın Kelamı(32),

e)Cenab’ın Kelamı,

f)Qasid’ın Kelamı,

g)Kelami Mucrim(33)

ğ)Xan Elmas’ın Kelamı,

h)Elibege Caf’ın Kelamı,

i)Heyder’in Kelamı,

j)Newroz yada Derweş Newroz Sorani’nin Kelamı,

k) Dewreş Ocağı’nın Kelamı,

Bu Kelamlardan Dewreş Ocağı’nın Kelamı Türkçe yazılmış. Diğer kalanların hepsi Hawrami- Gorani lehçesiyle kaleme alınmıştır. Aslında Hawraman halkının eski konuşma dili ile yazılmıştır.

4)Yarsanlar tarafından Defter olarak adlandırılan kitaplar:

a)Şindrewi Defteri,

b)Sawa Defteri,

c)Perdiweri’nin büyük Diwanı Defteri,

d)Rimuzi Yarsan Defteri(34)

e)Gewahi Xulaman Defteri,

5)Yarsan yazar ve aydınları tarafından yazılan kitaplar:

a)Yarsan dinin deyişleri: Bu kitabın sahibi Maşallah Suridir.. O kendisini kitabın yazarı ve çevirmeni olarak adlandırıyor. Yazar Yarsan dinine ilişkin deyişleri ve düz yazıları derleyerek Latin ve Arap Alfabesiyle 2 cilt halinde yayınladı. Şunuda vurgulamak gerekir ki bu iki ciltlik eser daha önce Defterler bölümünde Rimuzi Yarsan Defteri olarak adlandırdığımız eserdir. Bu defter Sey Qasim Efseli Şah İbrahim tarafından derlenmiştir, ki kendiside Kirinde Yarsanların Seyid ailesinden gelmektedir. Bu iki kitap arasında bazı farklılıklar var, fakat kitapların içeriğini ve manalarını değiştirebilecek durumu yok.

b)Şahnameyi Heqiqet: Bu kitap Farsça yazılmış 11117 şiir dizesinden oluşuyor. Kitabın yazarı Haci Nihmetullah Ceyhunawayidir. Kendisi Yarsanların tanınan dini önderlerinden biridir. Yarsanlar bu deyişleri ölüleri gömdükleri zaman okurlar.. Bu şahıs şiirlerini Mucrim lakabıyla yayınlıyordu. Yani Mucrim’in Kelamı’nın sahibi….

c)Aşar El Hak, Birhan El hak ve Mahrifet El Hak kıtabı: Bu kitabın yazarı Haci Nihmetullah Ceyhunawayi’nin oğlu Haci Nuri Ali İllahidir.(Bu aile hakkında daha önce bazı şeyler yazmıştım.. Melekcanda bu aileden ekte veriyorum-Aso-) O da babası gibi Yarsanların ileri gelenlerden biridiydi… Bazı dinsel şiirlerini Kürdçenin Hawramani lehçesinde yayınlamıştır.

a) Awran Yarsan, Bizirgan Yarsan, Mişahir Ehli Heq: Bu kitabın sahibi Dr. Sıdık Borakayidir. Borakayi bu kitabında Yarsan dininin bir çok rehberinin yaşamlarını, tarihçelerini ve şiirleri hakkında bilgiler veriyor. Ayrıca Dr. Borakayi Kürdçe yazdığı „Kürd Edebiyat tarihi“ adlı iki cildlik dev eserinde Yarsan edebiyatı hakkında çok geniş bilgiler veriyor.

Dr. Borakayi Kutsal Kitap Serencam’ı „Nameserencam -Kelam Xizane“ adı altında yayınladı. Ayrıca Yarsanlarla ilgili başka dokumentleride derleyerek yayınladı. Bu durum ise ona Yarsanlar hakkında ve onların dinsel ritüelleri hakkında ciddi bilgiler sağlamasına neden oldu.(36) Ben sayın Borakayi’nin Serencam’ını elde etmek için bir hayli çaba sarf ettim.. Amacım onu bendeki Serencam el yazmalarıyla kiyaslamaktır. Bundan dolayı kitabımla ilgili çalışmaları durdurdum.. Daha sonra sayın Cemil Hawrami aracılığı ile kitaba kavuştum..

b)Kakai: Bu kitapta Yarsanların dinsel ritüellerine dairdir. Değerli Hocam Muhamed Emin Hawrami tarafından yazılmıştır. Bu kitapta Yarsan dinine bağlı olan kesimlerinin dinsel törenleri hakkında bir hayli bilgi var. Ayrıca, Rimuzi Yarsan Defteri ve Yarsan Dininin Değişleri adlı eserlerden bir hayli deyiş ve düz yazılar alınarak yayınlamıştır. Değerli Hoca’nın kendiside kitabında Kutsal kitap Serencam’ı bulamadığını yazıyor. Bu durum ise ister istemez çalışmasını aksatıyor ve Yarsanların çıkış sürecine gidemiyor. Örneğin Hawrami hoca kitabında Baluli Mahi ve Yandaşlarına, Bawa Serhengi Dawdani ve Yarlarına vurgu yapamiyor.. Bu iki şahsiyet Yarsan dininin iki ayrı aşamasına damga vurmuşlardı. Buna rağmen Hawrami Hoca’nın çalışması yararlı ve büyük bir emeğin ürünüdür.

Çev: Aso Zagrosi

Alevi kurumlarının çağrısı ile Ankara’da bir araya gelen dedeler, pirler, mürşitler ve anaların toplantısının ardından açıklanan sonuç bildirgesinde, AKP’nin Alevilerin sorunlarını yasal ve anayasal düzenlemeler ile çözmek yerine kendine göre bir Alevilik tanımı yaparak Aleviliği bitirmek istediğine işaret edildi.

Alevi Bektaşi Federasyonu, Alevi Kültür Derneği, Pir Sultan Abdal Kültür Derneği, Hacıbektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı ve Hubyar Sultan Alevi Kültür Derneği’nin çağrısı ile alevi dedeleri, pirleri, mürşitleri ve anaları, Hacıbektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı’nda bir araya geldi. Basına kapalı yapılan toplantıda, Alevilerin sorunları ile birlikte gündemdeki konular ele alında. Toplantı sonrasında ise sonuç bildirgesi yayınlandı. “Mürşitler, pirler, dedeler, analar olarak Alevi Kurumlarının Çağrısı üzerine ‘Yol Cümleden Uludur’ diyerek Ankara’da toplandık” denilen sonuç bildirgesinde, tarih boyunca Alevileri yok etmek için türlü oyunların oynandığına işaret edilerek, “Alevi toplumu bunların acısını çekmiş ama bunlara karşı durmasını da direnmesini de bilmiştir. Lakin, kimi zamanlarda Alevilerin içinden çıkan iktidarlarla/devletle işbirliği yapan ve ne yaptığını bilmeyen kişi ve kurumlar Aleviliğin asimile edilmesine hizmet etmiştir. ‘Cami, Cemevi İç, İçe Projesi’ asimilasyon yoluyla toplumları, inançları kirletmek, onlara saygısızlık yapmak, nasıl inanmaları gerektiğini toplum mühendisliği yoluyla yeniden inşa etmektir. Cem Vakfı’nın üstlendiği misyon, bu hükümetin sahte açılımlarla, çalıştaylarla başta Aleviler olmak üzere toplumun her kesimini hızla tek tipleştirme çalışmasıdır. Her iki inanç açısından da bu projenin bir meşruiyeti ve hakkaniyeti yoktur. Arsasından, imar projesine, temelinden, harcına kadar yöntemi korsan zihniyeti gayrı meşrudur” denildi.

Alevi sorununun büyük bir siyasi sorun olduğuna ve yapay tartışmalar ile anti demokratik yöntemlerle bu sorunun çözülemeyeceğine vurgu yapılan bildirgede, AKP’nin sorunun çözümü için samimi bir yaklaşım içinde olmadığı belirtildi. AKP’nin Alevilerin sorunlarını yasal ve anayasal düzenlemeler ile çözmek yerine kendine göre bir Alevilik tanımı yaparak Aleviliği bitirmek istediğine işaret edilen bildirgede, “AKP hükümetinin ‘Demokrasi paketi’ Türkiye’nin demokratikleşme ihtiyacını karşılayacak kadar gerçekçi ve açık değildir. Hükümetin demokrasi paketinden bizim için hak ve özgürlükler, adalet ve toplumsal barış çıkmaz, ancak bizim için yine demokrasi mücadelesi çıkar. Hükümetin ‘Barış ve kardeşlik’ projesi olarak öne sürdüğü proje toplumumuz üzerinde bir politik deneme amacı taşıyor. Bu tür çalışmalar Türkiye toplumunun, Türkiye’deki etnik ve inançsal kimliklerin demokratik ihtiyaçlarını karşılamak yerine toplumu çatışmaya sürükleyecektir. AKP Hükümeti toplumumuzun haklı beklentilerini karşılamak yerine etnik, inançsal ve kültürel asimilasyon çalışması yapıyor. Alevilerin anayasadan beklentileri açıktır. AKP Hükümetinin bu talepleri karşılamaktan kaçındığı ve demokratik çözüm bulmak istemediği ortadadır. Bu nedenle uluslar arası sözleşmelerden ve inancımızın, yolumuzun meşruiyetinden, hakkaniyetinden kaynaklanan demokrasi ve eşit yurttaşlık mücadelemize devam edeceğiz” denildi.

Bildirgede şunlar kaydedildi: “Mürşit, pir, dede ve ana olarak bir araya geldiğimiz bu toplantıda ifade edilen düşünceler ışığında AKP hükümeti ve devletin geleneksel aklı tarafından karanlığa itilmeye çalışıldığımızı görüyoruz. Alevi toplumunu ve örgütlü Alevi kurumlarını hak almanın meşru demokratik anlayışı ile birliğini, beraberliğini güçlendirmeye çağırıyoruz. Yol Cümleden uludur. Yol için birlik tarihi sorumluluktur. Yolumuzu var eden ve bu güne getiren ulularımız, velilerimiz, aşıklarımız, sadıklarımız, ermişlerimiz, dervişlerimiz bize hakkı, adaleti, eşitliği, özgürlüğü ve toplumsal birliği miras bıraktılar. Bu miras ışığında Türkiye’nin ötekileştirilmiş tüm kesimleri, etnik ve inançsal kimlikleri ile bir arada yaşamak ve birbirlerimizin haklarına saygılı olmak inancımızın temelini oluşturur. Çağdaş dünyanın ve günümüz Türkiye’sinin vazgeçilmez ihtiyacı hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı Laiklik ve demokrasinin yaşam bulduğu, toplumsal barış ve eşit yurttaşlık koşullarının sağlandığı demokrasidir.”

İŞTE O AÇIKLAMA;

BASINA ve KAMUOYUNA

(22 Eylül 2013 Alevi Kurumlarının çağrısı üzerine yapılan mürşit, pir, dede, ana toplantısı SONUÇ BİLDİRGESİ)

Mürşitler, pirler, dedeler, analar olarak Alevi Kurumlarının Çağrısı üzerine “Yol Cümleden Uludur” diyerek Ankara’da toplandık.

Tarih boyunca, devletler ve iktidarlar, Aleviliği asimile etmek ve Alevileri yok etmek için türlü oyun, hile, haksızlık, baskı, zulüm ve katliamlara başvurmuştur. Alevi Toplumu bunların acısını çekmiş ama bunlara karşı durmasını da direnmesini de bilmiştir. Lakin, kimi zamanlarda Alevilerin içinden çıkan iktidarlarla/Devletle işbirliği yapan ve ne yaptığını bilmeyen kişi ve kurumlar Aleviliğin asimile edilmesine hizmet etmiştir. “Cami, Cemevi İç, İçe Projesi” asimilasyon yoluyla toplumları, inançları kirletmek, onlara saygısızlık yapmak, nasıl inanmaları gerektiğini toplum mühendisliği yoluyla yeniden inşa etmektir. Cem Vakfı’nın üstlendiği misyon, bu hükümetin sahte açılımlarla, çalıştaylarla başta Aleviler olmak üzere toplumun her kesimini hızla tek tipleştirme çalışmasıdır. Her iki inanç açısından da bu projenin bir meşruiyeti ve hakkaniyeti yoktur. Arsasından, imar projesine, temelinden, harcına kadar yöntemi korsan zihniyeti gayrı meşrudur!

Alevi Sorunu, büyük bir siyasi sorundur, yapay tartışmalarla, anti demokratik yöntemlerle çözülemez. AKP Hükümeti sorunun çözümü için samimi bir yaklaşım içinde değildir. Alevi Toplumunun sorunlarını anayasal ve yasal düzlemde çözmek yerine, kendine göre bir Alevilik tanımı yaparak Aleviliği bitirmek istiyor. AKP Hükümetinin “Demokrasi paketi” Türkiye’nin demokratikleşme ihtiyacını karşılayacak kadar gerçekçi ve açık değildir. Hükümetin demokrasi paketinden bizim için hak ve özgürlükler, adalet ve toplumsal barış çıkmaz, ancak bizim için yine demokrasi mücadelesi çıkar. Hükümetin “Barış ve kardeşlik” projesi olarak öne sürdüğü proje toplumumuz üzerinde bir politik deneme amacı taşıyor. Bu tür çalışmalar Türkiye toplumunun, Türkiye’deki etnik ve inançsal kimliklerin demokratik ihtiyaçlarını karşılamak yerine toplumu çatışmaya sürükleyecektir. AKP Hükümeti toplumumuzun haklı beklentilerini karşılamak yerine etnik, inançsal ve kültürel asimilasyon çalışması yapıyor. Alevilerin anayasadan beklentileri açıktır. AKP Hükümetinin bu talepleri karşılamaktan kaçındığı ve demokratik çözüm bulmak istemediği ortadadır. Bu nedenle uluslar arası sözleşmelerden ve inancımızın, yolumuzun meşruiyetinden, hakkaniyetinden kaynaklanan demokrasi ve eşit yurttaşlık mücadelemize devam edeceğiz.

Alevi Toplumunu Laik, Demokratik Türkiye için eşit ve özgür koşullarda bir arada yaşama uğruna demokrasi mücadelesine ve yolumuza sahip çıkmaya çağırıyoruz. Mürşit, pir, dede ve ana olarak bir araya geldiğimiz bu toplantıda ifade edilen düşünceler ışığında AKP Hükümeti ve devletin geleneksel aklı tarafından karanlığa itilmeye çalışıldığımızı görüyoruz. Alevi toplumunu ve örgütlü Alevi kurumlarını hak almanın meşru demokratik anlayışı ile birliğini, beraberliğini güçlendirmeye çağırıyoruz. Yol Cümleden uludur. Yol için birlik tarihi sorumluluktur. Yolumuzu var eden ve bu güne getiren ulularımız, velilerimiz, aşıklarımız, sadıklarımız, ermişlerimiz, dervişlerimiz bize hakkı, adaleti, eşitliği, özgürlüğü ve toplumsal birliği miras bıraktılar. Bu miras ışığında Türkiye’nin ötekileştirilmiş tüm kesimleri, etnik ve inançsal kimlikleri ile bir arada yaşamak ve birbirlerimizin haklarına saygılı olmak inancımızın temelini oluşturur. Çağdaş dünyanın ve günümüz Türkiye’sinin vazgeçilmez ihtiyacı hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı Laiklik ve demokrasinin yaşam bulduğu, toplumsal barış ve eşit yurttaşlık koşullarının sağlandığı demokrasidir.

Hacı Bektaş Veli Dergahı Postnişini (Veliyettin Hürrem Ulusoy)

Alevi Bektaşi Federasyonu (34 Dernek)

Alevi Kültür Dernekleri (106 Şube)

Pir Sultan Abdal Kültür Dernekleri (75 Şube)

Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu (Ve Bağlı 12 Federasyon, 250 AKM)

Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı (43 Şube)

İngiltere Alevi Kültür Derneği

Avustralya Alevi Kültür Derneği

Şahkulu Sultan Vakfı

Garip Dede Dergahı (Celal Fırat Dede)

Hubyar Sultan Alevi kültür Derneği

Sultan Gazi Pir Sultan Abdal Cemevi

Pir Sultan Abdal 2 Temmuz Vakfı

Aşık Kul Ahmet 1932 yılında Maraş’ın Pazarcık ilçesine bağlı Bozlar (Sinemilli Aşiretine mensuptur) Köyü’nde doğdu. Adı Ahmet’tir soyadı Kartalkanat’tır. Kul Ahmet mahlasıdır. Babası sonradan Kantarma Köyüne yerleşen Mehmet Bey’dir. Dedesi yine Pazarcığın aşiret reisi Bilal Ağa’dır. Aşık Kul Ahmet 16 Temmuz 1996 yılında hakka yürüdü.

Seher Yeli

Seher yeli nazlı yare
Bildir beni bildir beni
Düşmüşüm elden ayaktan
Kaldır beni kaldır beni

Söyle güzeller şahına
Yüz süreydim dergahına
Zehir olan kadehine
Doldur beni doldur beni

Kul Ahmed’im gönül versem
Bağrında gülünü dersem
Senden gayrı yar seversem
Öldür beni öldür beni
-Kul Ahmet-

AliGül Dede; 23 Ağustos 1999 günü K.Maraş Elbistan yolunda geçirdiği bir trafik kazasında eşi Save Ana ile birlikte hakka yürüdü.

[pro-player][/pro-player] Sinemilli Ocağına bağlı dede Tacim Bakır, Rumi Takvime göre 1321 tarihinde Kantarma Köyün’de doğdu. Kantarma; Kahraman Maraş İli Elbistan ilçesine bağlı Alevi köyü’dür. Atalarının; Güneşin doğduğu yer anlamında Horasan’dan geldiğini söylerdi. Tacim Dede burada doğdu ve burada hakka yürüdü. Türkiye’nin çeşitli İl, İlçe ve köylerinde Alevi kültürünü yaymak için dolaştı, dedelik yaptı. Eski Arapça okur ve yazarlığı

olduğu gibi, yeni Türkçe okur ve yazarlığı vardı. Aleviler arasında Cem bağlar, Saz çalar ve hoş sedasıyla deyişler ve gülbenkler okurdu.
Babasının adı Şığo dede, annesinin adı Güley anadır. Kardeşlerden en büyüğü İbrahim (İBO DEDE) dede’dir. 1968 yılında Kantarma Köyü’nde hakka yürüdü. Ondan sonra abisi Şeyğo dede gelir. Hakka yürüdü. Sonra ablası Hatice ana (ĞACE ANA) gelir. Gücük Köyü’nde hakka yürüdü. Kendisinden sonra Güle Ana gelir. Hakka yürüdü. Daha sonra Kardeşi Bektaş dede gelir. 1959 yılında hakka yürüdü. Daha sonra kardeşi AliGül Dede gelir. AliGül Dede; 23 Ağustos 1999 günü K.Maraş Elbistan yolunda geçirdiği bir trafik kazasında eşi Save Ana ile birlikte hakka yürüdü.

Tacim Dede’nin Eşi’nin adı Fadime anadır. Rıza Dedenin kızı Fadime ana 18 Nisan 2002 yılında Kantarma Köyünde hakka yürüdü. Yaşamı boyunca hiç Türkçe konuşmadı. Çünkü bilmiyordu.
Tacim Dede ve Fadime ana dokuzu erkek, beşi kız olmak üzere on dört evlat sahibi idiler. Şuan evlatlardan sekizi erkek ve üçü kız olmak üzere 11 evladı hayattalar. Evlatlardan Ali Ekber Bakır, babasından el alarak Alevi erkanını ve kültürünü devam ettiriyor. Ali Ekber Dede halen Kantarma’da ikâmet etmektedir.
Tacim Dede; yaşamı boyunca örnek kişiliği, önderliği ve Aleviliği yayma ve tanıtarak geliştirmede büyük çapta çalışmaları ile isim yapmıştır. Aleviliği yaşatmak, halka ve hakka olan inancını şu sözlerle özetlerdi: “Kapun terkeylemek yoktur, eğer hak canım almazsa, Kapunda ölmektir kastım, felek bir yana salmazsa”.

O, aynı zamanda bir doğa aşığı idi. Ağaç diker, ağaçların aşısını bizzat eliyle yapardı. Arta kalan zamanlarında Kızılkandil köyündeki tarla ve bahçe işleriyle uğraşırdı. 1988 yılının Ekim ayının 6. günü bir öğlen vakti Kantarma Köyü’nde kendi mekanında hakka yürüdü. Türbesi Kantarma Köyü mezarlığındadır. Eşi Fadime ana ile yanyana öteki yaşamlarını sonsuza kadar sürdürmekteler…

GÜZEL SÖZLERİ

-Yoldaki taşları temizle, bu bile bir hizmettir.
-Yarım kalan duvara bir taş ekle, boş oturmaktan iyidir.
-Kendin yapacağın işleri, başkasına yaptırma.Bir yükten farkın kalmaz.
-Alçak gönüllü ol, insanları sev, iyi anlat, iyi dinle.
-Sevgi en büyük hizmettir.
-Büyüklerine saygıda kusur etme, saygıyı sende hak edersin.
-Boşta gezmek, tespih çekmek, zaman harcamaktır, avareliktir.
-Bir ağaç dik, gölgesi bile faydadır.
-Kötüye gaybet olmaz, iyi ol, iyilik yap.
-Boş oturan , hoş olmaz. Dedikodudan başın kaldırmaz.
-İyi bildiğini sakınma, başkalarınada anlat, faydan olsun.