“Aleviler sapkındır’ diyen din öğretmeni, “Onlar mum söndü yaparlar” diyen felsefe öğretmeni ve şimdi de “Alevilerin ellerinden yemek yenmez” diyen bir başka din öğretmeni… AKP’nin eğitim sisteminde Alevi yurttaşlara hakaret sürüyor.

Kısa süre içinde okullardan 3. kez Alevi yurttaşlara hakaret haberi geldi. Mersin Gazipaşa Ortaokulu’nda sözleşmeli olarak görev yapan din kültürü dersi öğretmeni “Alevilerin ellerinden yemek yenmez” dedi.

Cumhuriyet’in haberine göre din dersi sırasında kurban ibadeti anlatılırken bir öğrenci ailesinin farklı bir zamanda kurban kestiğini söyledi.

Bunun üzerine öğretmen M.K, “Senin ailen Alevidir o zaman” dedi ve Alevilerin Müslüman olmadığını savundu. Öğretmen M.K. ile öğrenciler arasındaki Alevilik konuşmaları daha sonra da sürdü. Bir başka derste M.K, “Alevilerin ellerinden yemek yenmez” gibi ifadeler kullanınca öğrenciler tepki gösterdi. Öğrencilerin durumu ailelerine anlatması üzerine aileler öğretmen M.K. hakkında okula şikâyette bulundu. Velilerin ve bazı öğretmenlerin imzalı dilekçesine rağmen M.K. derslere girmeye devam edince bir grup öğrenci velisi dün okula giderek okul idarecilerine kaygılarını aktardı.

Bunun üzerine veliler ve idareciler Akdeniz İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne giderek dilekçelerinin gereğinin yapılması talebini yineledi. Bunun üzerine ilçe milli eğitim müdürlüğü M.K’nin iş sözleşmesini feshetti ve okulla ilişiğini kesti.

Kısa sürede benzer haberler…
Mersin’de yaşanan bu duruma benzer olaylar kısa süre önce iki ilde daha meydana gelmişti.Gemlik Endüstri Meslek Lisesi‘nde din felsefesi konusunu anlatan bir felsefe öğretmeni Alevilikle ilgili “Ali’ye Allah diye taparlar. Bazıları da peygamber kabul ederler. Onlar mum söndü yaparlar” demiş, bu sözler Alevilerden büyük tepki çekmişti.

İstanbul Fatih Davutpaşa Lisesi‘nde din öğretmeni, ders sırasında tahtaya “Sapkınlar” ve “Doğru yoldakiler” şeklinde iki yol çizip Hristiyan, Musevi ve Alevileri sapkın olmakla suçlamıştı.

Beş Alevi Kurum Başkanı ve aktivisti, kamuoyunda ‘Maraş Katliamı’ olarak bilenen ve büyük çoğunluğu Alevi olan yüzün üzerinde insanın vahşice öldürüldüğü olayların sorumluları arasında gösterilen Ökkeş Kenger’e hakaret iddiasıyla cezalandırıldı.

DERSİM’de karakol inşaatlarının yapıldığı yerde eylem yapıldı.Dersim merkeze bağlı Koçakoç nahiyesi Sinan köyünün 600 metre kadar batısında yükselen tepenin üzerinde geçtiğimiz günlerde başlanan karakol yapım çalışmaları sürüyor. Karakol inşaatını protesto etmek için Dersim’deki demokratik kitle örgütleri ve siyasi partiler karakolun yapıldığı yerde açıklama yaptı.

Dersim merkezden gelenlerin karakolun olduğu bölgeye vardığında, iş makinelerinde çalışanlar iş bırakarak bölgeyi terk etti. Köylülerin de katıldığı eylemde karakol yapımına tepki gösterildi. Açıklama yapan BDP Dersim İl Başkan Vekili Sinan Kırmızıçiçek, PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın Newroz’daki mesajı ve sonrasında KCK yöneticilerinin yaptığı açıklamalara karşın Pülümür Vadisi üzerine 21 karakolun yapılmak istendiğini söyledi.

Sinan köyü Pak mevkiinde yapılmak istenen karakolun bulunduğu alanda tarihi mezarların bulunduğu ve kültürel alanları yok edeceğini söyleyen Kırmızıçiçek, karakol yapımının süreci sabote etmeye yönelik olduğunu ifade etti. Kırmızıçiçek, karakol yapımından vazgeçilmesini istedi.

SABOTAJ ETMEYİN

İHD İl Temsilcisi Avukat Barış Yıldırım, 30 yıllık çatışmalı dönemi hatırlatarak, karakol yapmakla sorununun çözülmeyeceğini ifade etti. Başlayan barış sürecinin sabote edilmemesi ve kültürel tabiat alanlarının da yok edilmemesi gerektiğini söyleyen Yıldırım, Anayasada devletin kültürel ve tabiat alanları korumakla yükümlü olduğunu belirtti. Yıldırım, buna karşı duracaklarını belirterek, “Halkımıza yapılan soykırım politikalarınızdan vazgeçin” dedi.

Eyleme Belediye Başkanı Edibe Şahin ve EMEP İl Başkanı Mustafa Taşkale de katıldı. (Dersim/EVRENSEL)

Alevi örgütleri, 12 Mayıs’ta Ankara’da düzenleyecekleri Büyük Alevi Kurultayı’nda Kürt sorununda gelinen müzakere sürecini konuşacak.

Alevi Kültür Dernekleri, Pir Sultan Abdal Kültür Derneği, Narlıdere Alevi Bektaşi Derneği, Çamşıhı Hüseyin Abdal Derneği, Sultangazi Pir Sultan Abdal Derneği, Ankara Dersimliler Derneği, Divriği Kültür Derneği ve Kızılırmak Yerel Dernekler Federasyonu, Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı’nın çağrısı ile Türkiye’de yaşanan son süreci değerlendirmek üzere Ankara’da bir araya geldi.

Gelinen siyasal sürecin ve Alevilerin son durumununda değerlendirildiği toplantıda, süreçle ilgili bölge toplantılarının yapılması, çıkacak karar ve sonuçlardan sonra 12 Mayıs’ta Ankara’da “Büyük Aleve Kurultayı”nın toplanması kararı alındı.

Halkların Demokratik Kongresi Kadıköy Meclisi tarafından düzenlenen panelde, müzakere ve barış süreci tartışıldı.

Panele konuşmacı olarak BDP İstanbul Milletvekili Sebahat Tuncel, HDK Yürütme Kurulu üyesi Gençay Gürsoy, Bilgi Üniversitesi’nde öğretim üyesi Murat Peker, Ermeni Kadın Platformu’ndan Kayuş Çalıkman Garilof ve Alevi Bektaşi Federasyonu Genel Başkan Yardımcısı Servet Demir katıldı.

GÜRSOY: ELEŞTİRİLER KARŞISINDA ÇOK DİKKATLİ OLUNMAK ZORUNDA

Panelde ilk olarak söz alan Prof. Dr. Gürsoy, hükümetin Kürt sorununa yaklaşımına dikkat çekerek, kaygılarını dile getirdi. “Barışın olanaklarının ortaya çıktığı şu günlerde verilen sözler yerine getirilecek mi, endişesi var mı? Ama bu endişeler, bizim kendi aramızdaki endişeler” dedi.

Sürece ilişkin kimi sol çevrelerden gelen eleştirilere dikkat çeken Prof. Dr. Gürsoy, “Bu süreçte eleştiriler karşısında da çok dikkatli çok kavrayıcı olmak zorundayız” diye konuştu.

Akil İnsanlar Komisyonu’nun eksikliklerine, yanlışlıklarına rağmen bütünüyle reddedilmemesi gerektiğini söyleyen Prof. Gençay Gürsoy, şöyle konuştu:

“Gittikleri yerde barış konuşacaklar. Kürt sorunuyla ilgili toplumsal meşruiyet kazandırması bakımından bu çabaların anlamı vardır. Ancak kendi başına bırakmamak gerekiyor. Başbakan’ın aklındakiyle bize gösterdiği proje arasında geniş bir açı farkı var. Bu nedenle heyetlerin yalnız bırakılmaması, yapılan toplantılara aktif bir şekilde katılması gerekiyor.”

PEKER: SÜRECİ ELEŞTİRİLERLE DESTEKLİYORUM

Akademisyen Murat Peker, “Bu süreci eleştirilerle destekliyorum. Ciddi eleştirilere muhtaç olan, eleştirildikçe derinleşecek, gelişecek bir sürece girildiğini düşünüyorum” diye konuşmasına başladı.

Peker, “Kalıcı adil bir barışa ulaşılacaksa, önemli bir mesafe toplumsal yüzleşme sürecine ayrılması gerekir. Desteğin sürdürülebilir olması için bu toplum yakın tarihi ile bu konu üzerinde yüzleşmeli” dedi.

Peker, yüzleşmeyi şöyle tanımladı: “Yüzleşmenin iki temel amacı vardır. Birincisi hakikatin ortaya çıkmasıdır. İkinci amacı da, iki tarafın arasında ilişkisel bir alanın kurulmasıdır. Yüzleşme, uzlaşma dediğimiz pratikteki en önemli şey, kendilik halimizle yüzleşmedir. Türklerin Türklük haliyle, devletin kendisiyle yüzleşmesi. Kürtler açısından yaşadığı mağduriyetlerle yüzleşmesidir.”

‘ERMENİ SORUNU ÇÖZÜLMEDEN KÜRT SORUNU ÇÖZÜLMEZ’

Ermeni Kadın Platformu’ndan Kayuş Çalıkman Garilof, Türkiye’deki Ermenilerin durumunu anlattı, “Bu topraklarda Ermeni olmak kadar Ermenilerin yanında olmak da zordur”  diye konuştu.

Öcalan’ın 21 Mart mesajına dikkat çeken Garilof, şunları söyledi: “Önemli olan umut, sürecin önemi ve devamı. Bir kadın ve Ermeni olarak, her iki kimliğimin de bu sürecin dışında  bırakılmasının süreci de tıkayacağını düşünüyorum. Barış, Türkiye’nin demokratikleşmesine yönelik çabasında bir araç olmalı. Ermeni sorunu, 1905 olayları, hatta 1909 Adana olayları hatırlanmalı. Ermeni sorunu çözülmeden Kürt sorunu çözülemez. Kürt sorunu çözülmediği sürece Türkiye demokratik bir ülke olamaz.”

“ALEVİ TOPLUMUNUN REFERASNLARI İSLAMİ REFERANSLAR OLAMAZ”

Alevi Bektaşi Federasyonu Genel Başkan Yardımcısı Servet Demir, bazı Alevilerden Öcalan’ın mesajına gelen tepkileri hatırlattı, Kürt halkının haklarının verilmesine Alevilerin hiçbir zaman sırtına dönmediğini belirtti. Demir, “Biz hiçbir zaman demokratik Kürt hareketinin karşısında olmadık, sürekli dayanışma içinde olduk. Hakların verildiği bu sürecin tarafıyız. Kürt halkının taleplerinin kazanmasından yana tarafız” ifadelerini kullandı.

Sürece dair kaygıları olduğunu söyleyen Demir, şöyle konuştu:

“Ancak bu sürece ilişkin kaygılarımız da var. Alevi toplumunun referansları İslami referanslar olamaz. Burada Kürt hareketinin önderi sayılan Sayın Öcalan’la bu konuda ayrışıyoruz. Biz tarihte barışı değil, katliamları yaşadık. İslami referanslarla Alevi toplumuyla buluşma mümkün olmaz.”

Demir, Türkiye’nin demokratikleştirmesi sürecinde Aleviler olarak yer alacaklarını belirtti, “Ancak bize akıl veren tarzda değil, eşit bir tarzda ilişki kurulmasını istiyoruz. Kürt hareketinin de devrimci örgütlerin de arka bahçesi olmadan mücadelede yer alacağız” şeklinde konuştu.

‘HENÜZ BARIŞ ORTAMINA GELİNMEDİ’

BDP İstanbul Milletvekili Sebahat Tuncel, Kürt özgürlük hareketinin uzun süredir hakikatleri araştırma ve yüzleşme komisyonu kurulması önerisinde bulunduğunu söyledi, “Ancak Türkiye henüz buna hazır değil” dedi. Henüz barış ortamına gelinmediğini belirten Tuncel, “Ortada, barış için direten bir taraf var” dedi.

PKK’nin daha önce yaptığı ateşkeslerin devlet tarafından imha operasyonlarıyla karşılandığını hatırlatan Tuncel, Oslo görüşmelerinin sona ermesinin ardından askeri ve siyasi operasyonların arttığına dikkat çekti. Tuncel, “Ancak tüm askeri ve siyasi operasyonlara rağmen Kürt özgürlük hareketi, AKP’yi masaya oturttu” dedi.

AKP hükümetine güvenmediklerinin altını çizen Tuncel, şöyle konuştu: “Biz halkımıza, Kürt özgürlük hareketine ve Sayın Öcalan’a güveniyoruz. Kürt hareketi ne yaptığının farkında. Emek, ekoloji, dil sorunlarımız çözülmedi. Daha yolun başlangıcındayız. Demokratik mücadele ile devleti buna zorlayacağız. Kürtler demokratik özerklik talebinden, demokratik Türkiye talebinden vazgeçmiş değildir. Tüm halklara, mücadeleyi bırakma değil, yeni mücadeleyi sürdürme çağrısı yapıyor.” diye konuştu.

Tuncel, Aleviler ile tartışmalara ilişkin olarak, “O metin, Kürt halkına değil, Türk halkına ve dünyaya yazılmış bir metindi. İslam kardeşliği geleceğe dönük bir değerlendirme değildi. ‘Sizin İslam kardeşliği dediğiniz şeyde yok etme yoktur’ demiştir. Mesajı buydu” diye belirtti.

Tuncel, sürecin nasıl gelişeceğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti, “Bu mücadeleyi birlikte yürüteceğiz. Barışı hep birlikte kuracağız. Bu barış AKP’ye bırakılmayacak kadar çok önemli bir süreçtir” diye konuştu.

Murat AKSOY

Çözüm sürecinin başlaması ile birlikte toplumdaki farklı kesimlerin süreç karşısında pozisyonları tartışılmaya başlandı. Gariptir tartışılan sadece siyasi partilerin duruşları değil. Son günlerde Alevilerin süreçte nerede durdukları konuşulmaya ve tartışılmaya başlandı. Bu, bana seçim dönemlerini hatırlattı. Bilirsiniz her seçimde ‘Aleviler kime oy verecek’ diye sorular sorulur cevaplar aranır. Şimdi de merak edilen soru ‘Alevilerin süreci destekleyip, desteklemediği’. Bu tartışma, Alevilerin kitlesel olarak CHP’ye oy vermesinden kaynaklanabilir.

Gariptir sanki Aleviler siyasal bir kimlik ve partiymiş gibi sürecin karşısında konumlandırılmaya ve bunun üzerinden analiz edilmeye başlandı.

Bu yanlış. Çünkü Aleviler şu anda yüzde 70-80 çoğunluğu CHP’ye oy veren ve potansiyel CHP seçmeni bireyler. İçlerinde cemaatsel hareket edenler olsa da bu durum değişmiyor.

Alevilerin, çözüm sürecinde siyasal bir özne olarak görülmesi, Alevilerin gündelik hayatta yaşadıkları sorunlardan kaynaklanıyor. Dahası Aleviler, bu sorunlar üzerinden siyasi taraf olmaya zorlanıyorlar. Yaşadıkları sorunlar üzerinden pozisyon almaya zorlanıyorlar.

Öcalan’ın 21 Mart’taki çağrısında ‘Alevileri’ saymamasını bazıları Alevilerin sürece karşı çıkması için araç olarak kullanılıyor. Yine çözüm sürecinde ortaya çıkan ‘İslam’ vurgusu da aynı şekilde kullanılıyor. Kabul edelim ki, bunlar siyaseten doğru bir tutum değildir. Bu söylem yüzünden Alevileri çözüme karşı göstermek haksızlıktır.

BARIŞA DESTEK ÖNEMLİ
Bireysel olarak tek tek Alevilerin bu süreci desteklemeleri vicdani sorumluluklarıdır. Çünkü Aleviler, Alevi olmaktan gelen insani duruşlarından dolayı bunu yapmalılar.

Kabul edelim ki, Alevilik dinsel yorum ve pratikleri itibari ile kültürel bir kimliktir, siyasal bir kimlik değil. Aleviler siyasal tercihlerini bu kültürel kimlikleri üzerinden yapmaktadırlar.

Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP’nin başına geçmesi öncesi Alevi oylarında göreli farklılık ortaya çıksa da bu Kılıçdaroğlu’nun Genel Başkan olması ile son bulmuştur.

Alevilerin çoğunluğu (etnik kimliği Türk/men olan ve kendilerini etnik kimlikten çok Alevi olarak tanımlayanlar için geçerlidir) için siyasi adres CHP olmuştur.

Gerek 12 Eylül 2010 referandumunda ‘hayır’ oyu vererek gerekse 12 Haziran 2011 seçimlerinden ‘CHP’ye’ oy vererek bunu göstermişlerdir.

Örneğin Tunceli gibi, her iki kimliğin yoğun yaşandığı ilde 12 Haziran 2011 seçimlerinden CHP oylarını 2007’ye göre yüzde 26’dan yüzde 52’ye çıkarmıştır. Üstelik bu değişim 2009 yılında Onur Öymen’in ‘Dersim çıkışına’ rağmen olmuştur.

Kılıçdaroğlu’nun ‘Kürt ve Alevi’ kimliğine hiç siyasal atıf yapmamasına rağmen tablo budur.

Bugün Aleviler, çözüm süreci karşısındaki tavırları bu açıdan kritiktir.

Burada Alevilerin çoğunluğunun bu sürece desteği yine Kılıçdaroğlu ve CHP’nin duruşuna bağlıdır. CHP eğer bu sürece açıkça karşı çıkarsa Aleviler arasında bir ayrışma yaşanabilir. Bu ayrışma ise daha çok kimi Alevi kurumlarının BDP, HDK ile kurmuş oldukları ilişki üzerinden olabilir.

Yok eğer CHP bu sürece ‘sessiz’ kalarak destek verirse Alevilerin CHP ile ilişkisinde bir değişim olmaz. Burada Aleviler için belirleyici tercih ‘sorun’ değil ‘siyasal aidiyet’ tercihidir.

AK PARTİ’NİN SORUMLULUĞU
Burada şu soru sorulabilir; Bugün Alevilerin büyük bir kısmı neden CHP dışında bir partiye yönelmiyor?

Mesela çözüm sürecini destekleyen ve tarafı olan BDP, Alevilerin siyasal tercihi olabilir mi?

Alevilerin gerek BDP’ye olan mesafesi gerekse çözüme olan mesafeleri CHP’nin sol, özgürlükçü, ilerici olmasından değil, iktidarda AK Parti olmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü Aleviler için CHP tercihi bir irade değil ‘ehven-i şer’ durumudur.

Bu algıyı kırmak Alevi Açılımı’ndaki siyasal başarısızlığa rağmen AK Parti’nin elindedir.

Alevilerin kamusal alanda, gündelik hayatta karşılaştıkları ayrımcılıkların önlenmesi konusunda AK Parti’ye büyük sorumluk düşüyor. Çünkü ‘büyük Alevi dernek ve vakıflarının’ sıkça dile getirdikleri gibi Alevilerin hayatlarının öncelikli etkileyen sorunları ‘Din derslerinin zorunlu olmaktan çıkarılması’, ‘Cem evlerinin ibadethane olması’ değildir. Bunlar sembolik açıdan önemlidir kabul. Aleviler açısından daha temel sorun, Alevilerin kamusal alanda ve gündelik hayatta uğradıkları ayrımcılık ve dışlanmadır. Sorun bunun nasıl aşılacağıdır.

Bunun bir yolu Alevilerin siyaseten bireyselleşmeleri ve siyaseti keşfetmeleri , diğer bir yolu da Alevileri kazanmak isteyenlerin kendilerini Alevilere açmasındadır. Bu açılım, Alevilerin kamusal alanda eşit katılımı onlara arasında var olan heterojenliğin ortaya çıkmasının yolunu açacak ve onları özgürleştirecektir. Sürece destek bu açıdan ilk adım olabilir.

Akil İnsanlar içinde olan Cem Vakfı Başkanı İzzettin Doğan’ın ‘akil insanlar yetmez, muhalefet de bu sürecin parçası olmalıdır’ açıklaması önemli bir hatırlatmadır. CHP’nin çözüm sürecin parçası olması bir yönüyle Aleviler için de kamusal alanda eşitlik yolunun açılması anlamına gelir.

Çorum katliamında direnişiyle tanınan ve 1994 yılında 24 sayısı çıkan “Alevi Halk Gerçeği” dergisinin kuruculuğunu ve yayın yönetmenliğini yapan İbrahim Satılmış hakka yürüdü. Satılmış ayrıca, Almanya’nın değişik kentlerinde çok sayıda Alevi derneğinin açılmasına da öncülük etti. Bir dönem Hedef Gazetesi Avrupa Temsilciliği de yapan İbrahim Satılmış, uzun bir süre inşaat işçiliği ve büfe işletmeciliği yaparak hayatını sürdürdü. Türkiye Almanya İnsan Hakları Derneği (TÜDAY)’ın da yönetim kurulu üyesiydi. Fatoş Satılmış ile evlendi, Sinan isminde bir de oğlu vardı.

Satılmış, çalıştığı iş yerinde kalp krizi geçirerek yaşama veda etti. Evli ve bir çocuk babası Satılmış, Çorum’da 1980 Mayıs-Temmuz aylarındaki Çorum Katliamı sırasında direnişi ile tanınan bir simaydı.