12 Eylül askeri darbesinde gözatlında kaybedilen yüzlerce kişiden biri olan Cemil Kırbayır’ı son gören tanıklardan Gültekin Şanlı Kırbayır ile karşılaşmasını anlattı. Darbenin ardında Qers’te (Kars) devrimcilere yönelik başlatılan cadı avı kapsamında gözaltına alınan Şanlı, dönemin işkencehanelerinden Çakmak Tabyaları olarak adlandırılan Kars Askeri Gözetim evinde Kırbayır’ın bir daha dönmemek üzere sorguya götürüldüğü koğuşta birlikteydi.
Kaçtığını iddia ettiler
Kırbayır’ın getirildiğinde yaklaşık 10 gündür gözaltında olduğunu belirten Şanlı, askerlerin gözetminde işkence ile soruların siyasi şube polislerince yapıldığını belirtti. Şanlı, Kırbayır ile 60 kişilik koğuşta birlikte olduklarını ve yanlarından alınarak bir daha getirilmediğini aktardı. Şanlı, Kırbayır’ın kaçtığının iddia edildiğini belirterek, “Cemil Kırbayır’ın yoldaşları olan Dev-Yol’cular, orada ismini bilmediğim bir astsubaya Cemil’in akıbetini ısrarla sorunca o da kaçtığını iddia etti” dedi.
İşkence ile öldürüldü
“Cemil’in kaçtığı iddia ediliyordu ama bu mümkün değildi” diyen Şanlı, “Olduğu gibi bir askeri bölge düşünün ve her tarafı asker tarafından kuşatılmış. Dışarıyı dahi göremiyorduk. Oradan kaçmak mümkün değildi, işkenceyle öldürüldü” diye konuştu. Qers’te (Kars) o dönem siyasi şubeye bakan polislerden bazılarının “komiser Kemal Kartal, polis şefi Mehmet Hayta, başkomiser İsmet Yaradanakul” gibi isimler olduğunu belirten Şanlı, kendisinin de onlar tarafından alınıp sorgulandığını belirterek Kırbayır’ı alanların da onlardan başkası olmayacağını söyledi. Bu kişilerin sonradan yargılanmadığını vurgulayan Şanlı, “Komiser Kemal Kartal’ın Kars’tan sonra Sivas’a tayini çıktığını, sonra da Tunceli emniyet amiri olduğunu duyduk” dedi.
O alanı bir kazsalar…
Kırbayır’ın akıbetine değinen Şanlı, “Bence öyle işkence yaptılar ki öldürdüler ve eminim, Çakmak Tabyaları Askeri Gözetim evinde bir yerlere gömdüler. Çünkü orası çok büyük bir askeri alan. Hatta o alan kazılsa, belki birden fazla cenaze de çıkabilir” dedi.
Freni patlamış kamyon
Kırbayır’ın dışında Turan Sağlam, Mahmut Kaya isimli devrimcilerin de katlediğini belirten Şanlı, “Ama sayılarının tahminlerin çok üzerinde olduğunu düşünüyorum”ded. Bu dönemin o dönemden daha ağır olduğunu belirten Şanlı, “Ülke freni patlamış bir kamyon gibi. Bunu faşist diktatörlüğü yaşamış bir insan olarak söylüyorum; o gün de böyleydi bugün de” dedi.
Zeynep Kuray / ANF
