Çin Ulusal Halk Kongresi, 2017’de imzalanan ikili anlaşmayı onayladı. Kısa bir açıklama yapan Çin Parlamentosu, Ulusal Meclis’in kalıcı komitesinin Çin-Türk “iade anlaşmasını” onayladığını belirtti.
Türk devleti henüz onaylamasa da Çin ile ilişkileri ve Uygur sorununa ilişkin sessizliği endişeleri arttırdı.
Türkiye’deki Uygur diasporasının 50 bin kişiden oluştuğu tahmin ediliyor.
Çin yönetimi, kuzey batıdaki Sincan bölgesinde maksimum gözetim politikası uyguluyor. Pekin, Uygur bağımsızlıkçı ve İslamcı hareketini, sivillere yönelik bir çok saldırıdan sorumlu tutuyor.
Yabancı uzmanlara göre, Çin yönetimi çoğu Uygur olmak üzere en az 1 milyon kişiyi kamplara yerleştirdi. Çin yönetimi, sözkonusu kişilerin iş bulmasına ve aşırılıkçılıktan uzaklaşmasına yardım etmeye yönelik “mesleki eğitim merkezleri” olduğunu öne sürüyor.
Zülme maruz kaldıklarını söyleyen çok sayıda Uygur ise Türkiye’ye sığınmış durumda.
Pekin, anlaşma ile “terörizm”le suçlanan ve Türkiye’ye sığınan Müslüman bazı Uygurların geri dönüşünü hızlandırmayı umuyor.
Ancak metin birçok gerekçe ile iadenin reddedilmesini de içeriyor. Örneğin, ilgili devlet iade talebinin “siyasi bir suç” kapsamında olduğunu, eğer hedef alınan kişi ilgili devletin de vatandaşlarından biri haline gelmişse veya sözkonusu kişi iltica hakkından yararlanıyorsa, iade reddedilebilecek.
AFP’ye konuşan Almaya merkezli Dünya Uygur Kongresi sözcüsü Dilxat Raxit, “Bu iade anlaşması Çin’den kaçan ve henüz Türk vatandaşlığı olmayan Uygurlar arasında paniğe neden olacak” dedi.
Raxit, “Türk hükümetini bu anlaşmanın bir baskı aracına dönüşmesini engellemeye çağırıyoruz” diye ekledi.
