Necati Şahin’in yeni kitabı, 1961’de Koçgiri’de bir köy okulunda başlayan dil yasağını bir çocuğun gözünden anlatıyor. Yason Yayınları’ndan çıkan anı kitabında, kitaba adını veren hikâyenin yanında 72 yazı daha var.
Köln, 5 Ekim 2026. Köln’de yaşayan yazar Necati Şahin’in yeni kitabı “Allah’ım, Beni Türk Yap!” okurla buluştu. Kitap, “Bir Çocuğun Dilinden Devlete Yazılmış Bir Tanıklık” alt başlığını taşıyor. Kapağında siyah önlüklü, beyaz yakalı bir ilkokul öğrencisinin siyah beyaz fotoğrafı var!
Okul köye geldiğinde
Hikâye 1961’de, Koçgiri’deki Cogi köyüne okul yapılmasıyla başlıyor. Şahin, Hallas Mezrası’ndan yarım saat yürüyerek gittiği okulda ablasıyla birlikte birinci sınıfa başlıyor. İlk kez bir öğretmen görüyor ve Ebubekir Öğretmen’i çok seviyor, söylediklerini ise “az buçuk” anlıyor.
Öğretmenin elinde uzun bir cetvel var ve ilk kural şu: “Kürtçe konuşmak yasak.” Yasak okulla sınırlı değil; evde, dağda, yolda da geçerli. Öğretmen, konuşanın kendisine bildirilmesini istiyor.
Çocuğun kafası karışıyor. Büyükler ona Türk olduğunu Kürtçe anlatıyor. Şahin bu çelişkiyi kitapta şöyle aktarıyor: “Ez Tırkıme, ama Tırkı nızanım ki…” (Ben Türk’üm, ama Türkçe bilmiyorum ki.)
Kardeşi kardeşe gözcü yapan düzen
Anlatının en sarsıcı yanı, yasağın evin içine nasıl girdiği. Şahin, “Hepimiz Ebubekir Öğretmen’in casusuyuz” diye yazıyor. Ablası onu, o ablasını izliyor.
Kırılma anı bir mendil kavgasında geliyor. Tırnak kontrolü için okula mendil götürmek zorunlu, mendili olmayan dayak yiyor. Evdeki tek mendili beş yaş büyük ablasıyla çekiştirirken küçük Necati’nin ağzından “peşgir” sözcüğü çıkıyor. Ablası ertesi sabah, sınıfta “Türküm, doğruyum” okunduktan sonra parmak kaldırıp bunu öğretmene bildiriyor.
Çocuk cetveli bekliyor, ama yüzüne bir tokat iniyor ve başı ablasının kucağına düşüyor. O an içinden, yine Kürtçe, dua ediyor: Allah onu o gece Türk yapsın, sabah Kürtçeyi bilmeden uyansın ve bir daha dayak yemesin.
“Devlet Baba’nın dili varken…”
Kitabın tonu burada acıdan ironiye dönüyor. Şahin, duasını Allah’ın değil devletin kabul ettiğini yazıyor. Devlet, “biraz uzun sürse de”, onu Türk yapmış ve Kürtçeyi unutturmuş. Ardından şu cümle geliyor: “Devlet Babanın dili varken, Anadil de neymiş ki…”
Hikâyenin son kıvrımı yıllar sonra öğrenilen bir ayrıntı: “Peşgir” Kürtçe değil, Farsça kökenli bir sözcük. Türkçede de kullanılıyor. Yazar durumu üç dille özetliyor: Farsça konuşmuş, Kürtçe sanılmış, Türkçe tokat yemiş.
Anlatı bununla da bitmiyor. Kürt kimliğinden “kurtulduğunu” sandığı sırada bu kez Alevi kimliği karşısına çıkıyor. Kitabın adındaki dua ikinci kez, daha büyüyerek dönüyor: “Allah’ım, beni yeniden yarat!”
Kişisel bir anıdan toplumsal belleğe
Şahin’in hikâyesi üç tarihsel katmanın üstünde duruyor:
- Koçgiri: Sivas’ın doğusundan Erzincan’a uzanan, ağırlıklı olarak Kürt Alevi nüfuslu bölge. 1921’deki isyan ve sert bastırma harekâtıyla Cumhuriyet tarihinin en tartışmalı dosyalarından biri.
- Okulda dil yasağı: Türkçe bilmeden okula başlayan çocukların ana dillerini konuşmasının cezalandırılması, kuşaklar boyunca anlatılan ortak bir deneyim. Öğrencilerin birbirini ihbar etmesi de bu tanıklıklarda sık geçiyor.
- “Türküm, doğruyum”: Hikâyede sınıfın her sabah okuduğu Öğrenci Andı, 2013’te uygulamadan kaldırıldı ve hâlâ siyasi tartışma konusu.
Kitabı benzer tanıklıklardan ayıran, anlatıcının yetişkin öfkesiyle değil yedi yaşındaki çocuğun mantığıyla konuşması. Çocuk öğretmenini seviyor, ablasına kızmıyor, çözümü kendini değiştirmekte arıyor. Suçlama okura bırakılıyor. Kısa, alt alta dizilmiş, şiire yakın cümleler de bu çocuk sesini güçlendiriyor.
Kitaba nasıl ulaşılır?
Şahin, kitaptaki 72 yazı için “Her Can, kendisinden bir ‘Can’ bulacağı umuduyla” diyor. Kitap Türkiye’de insancilkitap.com üzerinden satılıyor. Avrupa’daki okurlar yazara Messenger’dan yazarak kitabı adreslerine isteyebiliyor. Yazar, kitabı Avrupa’ya getirmenin “başlı başına başka bir dert” olduğunu da ekliyor ve emeği geçenlere “bin selam” gönderiyor.
Künye: Allah’ım, Beni Türk Yap! Bir Çocuğun Dilinden Devlete Yazılmış Bir Tanıklık / Necati Şahin / Yason Yayınları / Anı / 2026
Haberi yalnızca paylaştığınız metin ve kapaktan yazdım. Sayfa sayısı, fiyat, yazarın özgeçmişi ve diğer 72 yazının içeriği bende yok. Yazardan bir iki doğrudan alıntı eklenirse haber daha da güçlenir.