Kadına yönelik şiddeti yalnızca 25 Kasım’da hatırlamak, tarih boyunca yaşanan büyük bir acıyı takvim yapraklarına sığdırmaktır. Oysa kadının acısı bir güne, mücadelesi bir aya, varlığı ise hiçbir zaman bir anma törenine sığdırılamaz.
Tarihe dönüp baktığımızda kadının yalnızca şiddete uğramadığını; yok sayıldığını, susturulduğunu, emeğinin görünmez kılındığını, kimliğinin ve iradesinin baskı altına alındığını görüyoruz. Kimi dönemlerde varlığı bile tartışma konusu yapılmış, kimi toplumlarda yaşam hakkı başkalarının iradesine bırakılmıştır.
Ama bütün bu karanlık tarihin içinde göz ardı edilemeyecek bir gerçek vardır: Kadın, kendisini yok sayan tarihin bile kurucularından biridir.
Çünkü kadın yalnızca yaşamı doğuran değil, yaşamı büyüten, anlamlandıran ve geleceğe taşıyandır. Toprağı işleyen, üretimi paylaşan, dili yaşatan, kültürü koruyan, inancı kuşaktan kuşağa aktaran; savaşların, göçlerin, yoksulluğun ve yıkımların ortasında hayatı yeniden kurmaya çalışan büyük bir tarihsel iradedir.
Savaşların tarihini çoğu zaman erkeklerin isimleriyle okuruz. Oysa o savaşların yıkıntıları arasında yaşamı ayakta tutan, çocukları büyüten, kayıpların acısını taşıyan, barışın umudunu yaşatan kadınların tarihini yeterince yazmayız.
Tarihi yalnızca savaşanların değil, yıkıntıların içinden hayatı yeniden kuranların da yazdığını artık görmek zorundayız.
Kadını yalnızca annelikle, doğurganlıkla ya da fedakârlıkla tanımlamak da onun varlığını eksik anlamaktır. Kadın bir bireydir, bir iradedir, bir düşüncedir. Yaşamı var etme gücü kadar kendi yaşamını özgürce belirleme hakkına da sahiptir. Onun değeri yalnızca doğurmasından, büyütmesinden veya üretmesinden değil, her şeyden önce bir insan, bir can olmasından gelir.
Alevi inancının özündeki can anlayışı, insanı cinsiyetinden önce insan olarak görmeyi gerektirir. Kadınla erkeğin aynı meydanda, aynı hakikat arayışında buluşması yalnızca bir inanç söylemi değil, yaşamın bütün alanlarında karşılık bulması gereken ahlaki bir sorumluluktur.
Bir yandan insanı kutsal sayıp diğer yandan kadının iradesini yok saymak, inancın özüne değil, onu kendi çıkarlarına göre yorumlayan zihniyete hizmet eder.
Kadını eşit görmeyen bir anlayışın, insan sevgisinden ve hakikatten söz etmesi büyük bir çelişkidir.
İnançları, dilleri ve kültürleri bugüne taşıyan kadınların emeğini görmeden toplumsal hafızayı anlamak mümkün değildir. Nice kadın, baskının ve yasakların karşısında dilini evinde, inancını yüreğinde, kültürünü yaşamın içinde koruyarak gelecek kuşaklara aktarmıştır.
Bugün hâlâ ayakta duran birçok toplumsal değer, adı tarihe yazılmamış kadınların emeğini taşımaktadır.
Peki, bütün bunlara rağmen kadın neden hâlâ şiddetin hedefindedir? Neden yaşam hakkını savunmak zorunda bırakılmaktadır? Neden bir kadının öldürülmesi karşısında toplumun vicdanı her geçen gün biraz daha sessizleşmektedir?
İşte asıl yüzleşmemiz gereken gerçek buradadır.
Kadına yönelik şiddet yalnızca kadınların sorunu değildir. Bu, toplumsal bir sorundur. Siyasal bir sorundur. Bir zihniyet ve vicdan sorunudur.
Kadını ikinci sınıf gören, onun bedeni ve yaşamı üzerinde söz sahibi olmayı kendinde hak sayan anlayış değişmedikçe, yalnızca şiddeti kınamak yeterli olmayacaktır. Çünkü şiddet yalnızca bir elin kalkmasıyla başlamaz. Kadının sözünün değersizleştirildiği, özgürlüğünün sınırlandırıldığı, emeğinin sömürüldüğü ve eşitliğinin reddedildiği yerde şiddetin zemini çoktan hazırlanmıştır.
Bu nedenle mesele yalnızca şiddeti uygulayan birey değildir. O bireyi yetiştiren toplumsal anlayış, eşitsizliği yeniden üreten ilişkiler, şiddeti önlemekte yetersiz kalan kurumlar ve bütün bunlar karşısında sessiz kalan siyasal irade de sorgulanmalıdır.
Bir kadının yaşam hakkını koruyamayan düzen, kendi adalet anlayışını sorgulamak zorundadır.
Bugün bizi en fazla düşündürmesi gereken gerçeklerden biri de kadın ölümlerinin giderek sıradanlaştırılmasıdır.
Bir kadın öldürülüyor. Birkaç cümlelik haber oluyor. Bir süre konuşuluyor. Sonra başka bir acının gölgesinde unutuluyor.
Oysa unutulan yalnızca bir isim değildir. Bir yaşamdır. Bir geçmiş, bir gelecek, yarım bırakılmış hayaller ve bir insanın dünyasıdır.
Bir kadının öldürülmesine alışan toplum, aslında kendi vicdanının ölümüne alışmaktadır.
İnsanların acı karşısında duyarsızlaşması, şiddetin kendisi kadar tehlikeli bir toplumsal çürümedir. Çünkü bir toplum yalnızca işlenen cinayetlerle değil, o cinayetler karşısında gösterdiği sessizlikle de kendisini ele verir.
Bir kadının ölümüne üzülmek için onun annemiz, eşimiz, kızımız ya da kardeşimiz olması gerekmemelidir.
Kadın, bir erkeğe yakınlığı nedeniyle değil, kendi varlığı ve insan olma hakkı nedeniyle değerlidir.
Kadınların mücadelesini de yalnızca kadınlarla erkekler arasında kurulmuş karşıt bir cephe olarak görmek doğru değildir. Elbette kadınların örgütlenmesi, kendi sözünü söylemesi, haklarını savunması ve dayanışması tarihsel bir zorunluluktur. Ancak bu mücadelenin toplumsal karşılığı, kadınların omuzlarına bırakılarak oluşturulamaz.
Burada karşı çıkılması gereken erkek olmak değil, erkek egemen zihniyettir. Mücadele edilmesi gereken bir cinsiyet değil, eşitsizliği ve şiddeti meşrulaştıran anlayıştır.
Kadınların özgürlük mücadelesi, toplumun bütününü özgürleştirme mücadelesinden ayrı düşünülemez. Çünkü eşitsizliğin hüküm sürdüğü bir toplumda gerçek anlamda özgürlükten, adaletten ve ortak yaşamdan söz edilemez.
25 Kasım bu nedenle yalnızca kadınların sesini duyurduğu bir gün olmamalıdır. Toplumun kendi vicdanıyla yüzleştiği, siyasal sorumluluğunu hatırladığı, inancını ve ahlakını sorguladığı bir gün olmalıdır.
Kadınların yaşadığı şiddeti yılda bir kez hatırlayıp ertesi gün aynı zihniyetle yaşamaya devam etmek, sorunu çözmek değil, onu törenlerin ve güzel sözlerin arkasına saklamaktır.
Kadına değer vermek, yalnızca onu öven sözler söylemek değildir. Onun eşitliğini tanımak, iradesine saygı duymak, özgürlüğünü savunmak ve yaşam hakkını koşulsuz korumaktır.
Unutulmamalıdır ki kadınların olmadığı, seslerinin susturulduğu, iradelerinin yok sayıldığı bir yerde hayat belki sürer; ama eşit, özgür ve adil bir toplumsal yaşam yeşeremez.
Çünkü bir toplumun gelişmişliği yalnızca kurduğu kurumlarla, sahip olduğu zenginlikle ya da savunduğu inançlarla ölçülemez. Asıl ölçü, o toplumda kadının ne kadar özgür, ne kadar eşit ve ne kadar güvende yaşayabildiğidir.
Ve artık şu gerçeği bütün açıklığıyla söylemek gerekiyor:
Kadınların yaşam hakkını savunmak bir kadın meselesi değil, insan kalabilme meselesidir.
Bir kadının çığlığı yalnızca kadınların kulağında yankılanıyorsa, orada toplumsal vicdan ağır bir yara almış demektir.
Bir kadının ölümüne sessiz kalınıyorsa, orada yalnızca adalet değil, insanlık da sorgulanmalıdır.
Çünkü kadının susturulduğu yerde hakikat eksilir. Kadının yok sayıldığı yerde toplum eksilir. Kadının öldürüldüğü yerde ise yalnızca bir can değil, insanlığın ortak vicdanı da yara alır.
25 Kasım’ı gerçekten anlamak istiyorsak, kadınları yalnızca anmakla yetinmemeli; onların eşit, özgür ve şiddetsiz yaşayabileceği bir toplumu kurmanın sorumluluğunu üstlenmeliyiz.
Çünkü mesele kadınları bir gün hatırlamak değil, hiçbir kadının unutulacak bir cinayetin kurbanı olmadığı bir yaşamı birlikte kurabilmektir.





